Türkiye'nin dört bir yanında, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, geçmişten bugüne taşıdıkları sıra dışı hikâyelerle de dikkat çeken köyler bulunuyor. Bazıları yüzlerce yıllık mimarisini korurken bazıları terk edilmiş evleriyle adeta açık hava müzesini andırıyor. Bazılarının ise adı, geçmişi ve hatta mutfağı başlı başına bir hikâye taşıyor. İşte Türkiye'nin farklı bölgelerinden, hikâyeleriyle öne çıkan 10 köy...
Türkiye'nin dört bir yanında geçmişten izler taşıyan, mimarisiyle şaşırtan ve hikâyesiyle sıradan köylerden ayrılan yerleşimler bulunuyor. Kimi yüzyıllardır değişmeyen sokaklarıyla, kimi ise terk edilmiş yapıları ve sıra dışı geçmişiyle dikkat çekiyor. Bu köylerin bazıları sahip oldukları özelliklerle Türkiye'nin en ilginç rotaları arasında yer alıyor.
10. Hamsiköy – Trabzon
Trabzon'un Maçka ilçesinde, Zigana Dağı'nın kuzey eteklerinde bulunan Hamsiköy, ismiyle bile merak uyandıran yerleşimlerden biri. Köyün adı Arapça "Hamse köy" ifadesinden geliyor ve aslında beş ayrı yerleşim yerinin ortak adı olarak kullanılıyor. Tarihi İpek Yolu'nun kuzey güzergâhında yer alan Hamsiköy, geçmişte yolcular için önemli bir konaklama noktasıydı.
Bugün ise köy, sisli dağ manzaraları, tarihi konakları ve çeşmeleri kadar meşhur Hamsiköy sütlacı ile de tanınıyor. Bölgenin yüksek rakımı ve zengin bitki örtüsü, yöresel süt ürünlerinin gelişmesinde de etkili olmuş durumda.
9. Kuyucak – Isparta
Isparta'nın lavantalarıyla özdeşleşen Kuyucak Köyü, özellikle yaz aylarında bambaşka bir görüntüye bürünüyor. Köyde geniş alanlara yayılan lavanta tarlaları, bölgeyi mor renge dönüştürüyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın aktardığı bilgilere göre Kuyucak'ta yaklaşık 5 bin dekarlık alanda lavanta yetiştiriliyor ve köy, Türkiye'nin lavanta üretiminde önemli bir paya sahip. Lavantalar yalnızca görsel bir şölen oluşturmakla kalmıyor; yağ, sabun, krem ve kolonya gibi farklı ürünlere de dönüştürülüyor.
8. Kapıkırı – Muğla
Muğla'nın Milas ilçesine bağlı Kapıkırı, sıradan bir köy görüntüsünün çok ötesinde bir geçmişe sahip. Çünkü köy sınırları içerisinde, antik çağın önemli kentlerinden Herakleia bulunuyor.
Bafa Gölü'nün kıyısındaki yerleşim, aslında bir zamanlar denizle bağlantılı olan Latmos Körfezi'nin bulunduğu bölgede yer alıyor. Menderes Nehri'nin taşıdığı alüvyonlarla körfezin dolması sonucunda bugünkü Bafa Gölü ortaya çıktı. Antik Herakleia kentinin kalıntıları ise bugün köyün çevresinde görülebiliyor.
7. Mustafapaşa – Nevşehir
Kapadokya'nın turistik merkezlerinden biraz farklı bir hikâyeye sahip olan Mustafapaşa, eski adıyla Sinasos olarak biliniyor. Ürgüp'e yaklaşık 5 kilometre mesafedeki köy, tarihi evleri ve dini yapılarıyla dikkat çekiyor.
Köyün yalnızca mimarisi değil, sahip olduğu turizm geçmişi de dikkat çekici. Mustafapaşa, 2021 yılında Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü'nün "En İyi Turizm Köyleri" listesinde yer aldı. Çevresindeki Gomeda Vadisi ve köyde bulunan tarihi yapılar da burayı farklı kılan unsurlar arasında.
6. Eski Doğanbey – Aydın
Aydın'ın Söke ilçesindeki Eski Doğanbey, geçmişte Rumca "odalar" anlamına gelen Domatia adıyla anılıyordu. Dilek Dağları'nın eteklerine kurulan köy, mübadele döneminin izlerini günümüze taşıyan yerleşimlerden biri.
Köydeki taş evler, dar sokaklar, eski dükkânlar, hastane ve çeşmeler geçmişteki yaşamın izlerini taşıyor. Geç Osmanlı döneminin mimari özelliklerini koruyan yapıları sayesinde Eski Doğanbey, bugün adeta geçmişe açılan bir kapı görünümünde.
5. Birgi – İzmir
İzmir'in Ödemiş ilçesine bağlı Birgi, sıradan bir köyden çok daha fazlasını barındırıyor. Tarihi MÖ 3000'lere kadar uzanan Birgi; Frigler, Lidyalılar, Persler, Bergamalılar, Romalılar ve Bizanslılar gibi farklı medeniyetlerin izlerini taşıyor. Daha sonra Aydınoğulları Beyliği'ne başkentlik de yapan yerleşim, 1426 yılında Osmanlı topraklarına katıldı.
Arnavut kaldırımlı sokakları, geleneksel evleri, camileri, konakları ve çeşmeleriyle dikkat çeken Birgi, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde de yer alıyor. Ayrıca 2022 yılında Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü'nün "En İyi Turizm Köyleri" listesine seçildi.
4. Şirince – İzmir
İzmir'in Selçuk ilçesine bağlı Şirince'nin hikâyesi, ismi kadar dikkat çekici. Köyün eski adının Kırkınca olduğu ve bu ismin farklı rivayetlere dayandığı aktarılıyor. Zaman içinde Rumca telaffuzlarla değişen isim, Cumhuriyet'in ilk yıllarında Şirince olarak resmileştirildi.
1923'teki nüfus mübadelesi sonrasında köyde büyük bir değişim yaşandı. Bugün ise yaklaşık yüz yıllık Rum evleri, dar sokakları, üzüm bağları ve geleneksel mimarisiyle ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Şirince ayrıca 2023 yılında Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü tarafından "En İyi Turizm Köyü" seçildi.
3. Cumalıkızık – Bursa
Bursa'nın eteklerinde bulunan Cumalıkızık, Türkiye'de geçmişin en güçlü şekilde hissedildiği köylerden biri. Osmanlıların Bursa çevresine yerleşmeye başladığı dönemde kurulan köy, yaklaşık 700 yıllık geçmişiyle Osmanlı sivil mimarisinin önemli örneklerini günümüze taşıyor.
Dar sokakları, taş-ahşap-kerpiçten yapılmış evleri ve cumbalı yapılarıyla dikkat çeken Cumalıkızık'ta günümüzde de çok sayıda tarihi ev kullanılıyor. Köyün adının ise diğer Kızık köylerinden topluca gidilerek burada cuma namazı kılınmasından geldiği aktarılıyor.
2. Kayaköy – Muğla
Listenin en çarpıcı yerlerinden biri Fethiye'deki Kayaköy. Bugün yamaçlara sıralanmış yüzlerce yapıdan oluşan köy, uzaktan bakıldığında adeta terk edilmiş bir şehir görüntüsü veriyor.
Antik dönemde Karmylassos adıyla bilinen bölgenin geçmişi çok daha eskiye uzanıyor. Köydeki yapıların önemli bölümü Osmanlı döneminin sonlarında burada yaşayan Rumlar tarafından inşa edildi. Mübadele sonrasında köyün boşalmasıyla birlikte evler zaman içinde kullanılmaz hale geldi ve doğal koşulların etkisiyle bugünkü görünümünü aldı.
1. Safranbolu'nun Yörük Köyü – Karabük
Safranbolu'ya yaklaşık 11 kilometre uzaklıkta bulunan Yörük Köyü, geçmişten günümüze taşıdığı tarihi dokusuyla adeta açık hava müzesini andırıyor. 1997 yılında, geleneksel Türk-Türkmen köyü özelliği ve tarihi yapılarının korunması amacıyla kentsel sit alanı ilan edilen köyde 93 tescilli eser bulunuyor.
Köyün geçmişi 14. ve 15. yüzyıllarda bölgede yaşayan göçebe Türkmen topluluklarının yerleşik hayata geçmesine kadar uzanıyor. Tarihi konakların büyük bölümü geleneksel Safranbolu evlerini andırsa da Yörük Köyü'nün kendine özgü bir mimari düzeni bulunuyor. Evler, ana cadde boyunca neredeyse bitişik şekilde sıralanırken her birinin kendine ait bahçesi bulunuyor.
