Uzman tarafından yapılan bir araştırma, uçak indikten sonra alkışlama alışkanlığının uçuş sıklığına ve bölgeye göre büyük farklılık gösterdiğini ortaya koydu. Yılda en fazla bir kez uçanların yüzde 70'i alkışlarken, sık uçanlarda bu oran yüzde 40 civarına inerken uzmanlar davranışın arkasındaki psikolojik etkenlere dikkat çekti.
Uçak tekerlekleri piste değdiği anda kabinde yükselen alkışlar, havacılık dünyasında hem yıllardır süren bir alışkanlık hem de sıkça tartışılan bir konu.
Arıştırmacı Wizz Air'in 2025'te 4.500 yolcu ve 150 kabin görevlisi üzerinde yaptığı anket, bu davranışın en çok ne kadar sık uçulduğuna ve yolcuların hangi bölgeden geldiğine göre değiştiğini gösteriyor.
SIK UÇANLAR İLE NADİREN UÇANLAR ARASINDAKİ FARK
Araştırma verilerine göre yılda en fazla bir kez uçağa binen yolcuların yüzde 70'i inişten sonra alkışladığını ifade ediyor. Yılda 10'dan fazla uçuş gerçekleştiren deneyimli yolcularda ise bu oran yüzde 40 seviyelerine geriliyor.
Alkışlama gerekçesi de coğrafi olarak farklılaşıyor:
Psikolog Rob Stewart, uçmanın milyonlarca insan için günlük rutinin bir parçası olmasına rağmen bazı yolcular için hala kaygı yarattığını ve yere sağ salim inmenin yarattığı rahatlamayı alkışla dışa vurduklarını belirtiyor. Kimileri içinse bu an, tatilin başlangıcını ya da sevdiklerine kavuşacak olmanın sevincini kutlama biçimi anlamına geliyor.
"SOSYAL KANIT" ETKİSİ
Rob Stewart'a göre alkışın tek bir kişiden başlayıp kısa sürede tüm kabine yayılmasının ardında sosyal davranış kalıpları bulunuyor.
İnsanların sosyal canlılar olarak grup normundan kopmak istemediğini ve başkalarının alkışladığını görünce kendilerinin de katıldığını vurgulayan Stewart, psikolojide sosyal kanıt olarak adlandırılan bu mekanizmaya işaret ediyor. Nitekim Wizz Air anketinde de her beş kişiden biri, yalnızca diğerleri alkışladığı için alkışladığını dile getiriyor.
Greenwich Üniversitesi'nden davranış bilimci Dr. Martha Newson ise asıl rahatsızlığın alkıştan ziyade kabin içinde oluşan uyum baskısından kaynaklandığını söylüyor. Kapalı bir alanda yükselen alkışın bazılarına abartılı geldiğini, katılmayanların ise nankör gibi algılanabildiğini belirten Newson; rahatsızlığın temelinde tabu, baskı ve başkası adına duyulan utancın yattığını, alkışlayanları yüksek sesle yargılamanın ise asıl görgü ihlali olabileceğini ifade ediyor.
KABİN EKİBİNE GÖRE ALKIŞ AZALIYOR AMA BİTMİYOR
Wizz Air anketine katılan kabin görevlilerinin yaklaşık üçte ikisi, son yıllarda iniş sonrası alkışların azaldığını düşünüyor ve bu tepkinin daha çok olağan dışı ya da türbülanslı uçuşların ardından geldiğini aktarıyor. Buna karşın kabin içinde bu alışkanlıktan memnun olanlar da var.