Amerika'nın Arizona çölünde, uçsuz bucaksız kumların ortasında yan yana dizilmiş binlerce dev yolcu ve savaş uçağını hiç gördünüz mü? Uydu görüntülerinde bile yer alan bu yer, halk arasında "Uçak Mezarlığı" (The Boneyard) olarak bilinen Davis-Monthan Hava Üssü.
Şu anda bu çölde 4.000'den fazla hava aracı milimetrik bir düzenle yan yana sıralanmış halde adeta derin bir uykuda bekliyor. Peki ama milyarlarca dolarlık bu dev jetler neden çölün ortasına terk ediliyor? İşte arkasındaki şaşırtıcı gerçekler!
Her ne kadar "dünyanın en büyük uçak mezarlığı" olarak anılsa da sanılanın aksine burası bir hurdalık değil. İçerideki uçakların toplam değeri yaklaşık 35 milyar dolar.
Alan, ABD ordusu ve küresel havacılık sektörü için stratejik bir yedek koruma, bakım ve lojistik üssü olarak görev yapıyor.
Uçakların çoğu 1945'te Japonya'nın teslim olması ve II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından buraya getirildi.
Uçakların bu çölde toplanmasının arkasında tamamen bilimsel ve coğrafi nedenler yatıyor:
Çöle gelen bir uçak hemen kaderine terk edilmiyor. Çok sıkı bir koruma sürecinden geçiyor:
1. Önce tüm silahlar, gizli yazılımlar ve patlayıcı maddeler sökülüyor.
2. Uçağın içi iyice yıkanıyor ve motorlarındaki yakıt boşaltılarak özel bir koruyucu yağ devridaim ettiriliyor.
3. En önemlisi; motorlar, pencereler ve kritik çatlaklar "Spraylat" adı verilen beyaz, özel bir plastik sıvı ile kaplanıyor. Bu beyaz katman, çölün kavurucu güneş ışınlarını geri yansıtarak uçağın içinin ısınmasını ve kabloların erimesini önlüyor.
Bu devasa alandaki uçaklar temelde dört farklı amaca hizmet ediyor:
• Yeniden Gökyüzüne Dönüş: Acil bir savaş veya küresel kriz durumunda, üzerlerindeki beyaz kaplama soyulan uçaklar teknik bakımla yeniden aktif görevlerine dönebiliyor.
• Yedek Parça Deposu: Aktif görevde olan uçaklar için artık üretilmeyen kritik parçalar, bu çölde bekleyen araçlardan sökülerek tedarik ediliyor.
• Hedef İHA Dönüşümü: Bazı eski jetlerin kokpitleri boşaltılıyor ve askeri eğitimlerde vurulacak insansız hedef uçaklara dönüştürülüyor.
• Tarihi Arşiv: Alanda İkinci Dünya Savaşı ve Soğuk Savaş döneminden kalma, havacılık tarihine yön vermiş çok nadir uçaklar da bir müze gibi korunuyor.
Üssün adının neden "Boneyard" (Kemiklik/Mezarlık) olduğunu gösteren ilginç bir detay daha var: Uçakları korumak için kaplanan o beyaz sıvı (Spraylat), uydu görüntülerinden bakıldığında çölün ortasında yan yana dizilmiş bembeyaz insan kemiklerini andırıyor.
Bu yüzden Google Earth üzerinde dünya genelinde en çok koordinatı aratılan ve incelenen yerlerin başında geliyor.
"The Boneyard" sadece bir depolama alanı değil, buradaki uçaklar eğer yarın yeniden canlandırılsa, üs tek başına dünyanın en büyük 4. hava kuvveti haline geliyor.
İçeride devasa B-52 nükleer bombardıman uçaklarından, radara yakalanmayan hayalet uçaklara, F-16'lardan tank katili A-10 Thunderbolt'lara kadar binlerce aktif savaş jeti bulunuyor.
Burası sadece uyduların değil, yönetmenlerin de favori mekanı. Transformers: Revenge of the Fallen filmindeki meşhur Jetfire karakterinin saklandığı sahneler bizzat bu çölde çekildi. Ayrıca ünlü müzik grubu Tom Petty and the Heartbreakers'ın ikonik "Learning to Fly" klibi de bu uçakların arasında kaydedildi.
Üssün içinde havacılık tarihinin en ikonik, en nadir ve ünlü uçaklarının yan yana dizildiği özel bir cadde var: Celebrity Row (Şöhretler Yolu). Burada ses duvarını aşan ilk ABD jeti olan F-100 Super Sabre, Top Gun filmiyle efsaneleşen F-14 Tomcat ve NASA'nın uzay araştırmalarında kullandığı devasa özel prototipler yan yana sergileniyor.
Geçmişte bu gizemli üssün içinde otobüs turları düzenleniyordu; ancak askeri güvenlik önlemleri nedeniyle artık üssün içerisine sivil ziyaretçi alınmıyor. Yine de tamamen ümitsiz sayılmazsınız!
Üssün hemen yanındaki Pima Hava ve Uzay Müzesi'ni ziyaret ederek, bu uçakların birçoğunu yakından görebilir ve çöl havacılığının atmosferini soluyabilirsiniz.
Terk edilmiş mekanlardan bahsetmişken, yeryüzünde öyle yerler var ki, insanoğlu oraya hiç adım atmamış gibi doğaya karışmış vaziyette!
Dünyanın farklı köşelerinden, duyduğunuzda ve gördüğünüzde şaşıracağınız terk edilmiş adresleri derledik. Sular altındaki heykellerden Soğuk Savaş'tan kalma gizli askeri üslere kadar, işte tüyler ürperten terk edilmiş 10 yer;
1. PRYPİAT - UKRAYNA
Çernobil Nükleer Santrali'nde çalışan insanların yaşadığı Prypiat. Yaşanan dehşet dolu nükleer kabustan sonra, burası tümüyle boşaltıldı. Artık hayalet şehir olarak duran yerde, hala radyoaktif hareketler gözlemlendiği için girişler yasak.
2. SHİCHENG - ÇİN
Aslanlar şehri anlamına gelen Shicheng ortalama 1.350 yaşında ve gölün dibinde yatıyor. Asırlardır güneşten, erozyondan ve tüm dış etkilerden korunmuş bir şekilde, ilk günkü detaylarıyla orada öylece duruyor.
Şu anda dalış okullarının ve turların gözde yeri olduğunu söyleyebiliriz.
3. ASKERİ HASTANE - ALMANYA
Birinci dünya savaşında, savaş hastanesi olarak kullanılan Almanya'da ki bu hastane daha sonra 1945 -1995 tarihleri arası Sovyet hastanesi olarak kullanıldıktan sonra terkedilmiş.
4. SALTO OTEL - KOLOMBİYA
1928'de inşa edilen bu otel, Tequendema Şelaleleri'ni görmek isteyen turistler için yapılmış. Ancak, 1990'da kapılarını bir daha açılmamak üzere kapatmış.
5. HASHİMA ADASI - JAPONYA
Hashima Adası, 1887'den beri çalışan madencileri ağırlayan bir yerleşim yeriydi. Maden aktiviteleriyle ilgili bir sorun sonucunda, 1974'te son kalanlar da burayı terketti.
6. KOLMANSKOP - NABİBİA
Kolmanskop, Namib çölünde terkedilmiş bir elmas madeni. Hayalet şehir, 20. Yüzyılda kum tarafından ele geçirildi.
7. WONDERLAND - ÇİN
Bu terkedilmiş yer Asya'daki en büyük eğlence parkı olacaktı. Devlet ve yerel çiftçiler arasında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle yapım aşamasındayken 1998'de terk edildi.
8. HOLLAND ADASI - ABD
Holland Adası'ndaki bitmeyen erozyon sebebiyle zamanla balıkçılar ve çiftçiler tarafından terk edildi. 2010'a kadar sadece bir ev ayakta kalabildi.
9. CHRİST OF THE ABYSS - İTALYA
1954'te Guido Galletti tarafından İsa'nın bronz bir heykelini yaptı. Atletlerin ve denizcilerin verdiği madalyaların eritilmesiyle yapılan heykel, suyun 17 metre altına yerleştirildi.
10. BOBSLED TRACK - SARAJEVO
1984 Olimpiyatları için Sarajevo'da bir çok sportif merkez inşa edildi. Ancak bugün terkedilmiş bu kayak pisti, Yugoslavya savaşında füzeler için kullanılmıştı.
