ABD'nin Arizona eyaletindeki Phoenix kentinde, kavurucu sıcaklarla mücadele etmek için yollar gri renkli özel bir kaplamayla örtülüyor. 2020 yılında başlatılan uygulama kapsamında yaklaşık 320 kilometrelik yol gri kaplamayla buluştu.
Şehirlerdeki asfalt ve beton yüzeyler, gün boyunca güneş ışınlarını emerek ısıyı depoluyor. Bu durum, özellikle yaz aylarında sıcaklıkların daha da yükselmesine ve güneş battıktan sonra bile havanın serinlememesine neden oluyor. Phoenix yönetimi ise bu soruna karşı geleneksel asfaltın üzerine açık gri renkli, yansıtıcı bir kaplama uyguluyor.
Yapılan incelemelerde, bu kaplamanın yol yüzeylerini sıcak öğleden sonralarında geleneksel asfalta kıyasla yaklaşık 5 ila 7 derece daha serin tutabildiği belirlendi. Kaplamada kullanılan titanyum dioksit, güneş ışınlarının yansıtılmasına yardımcı oluyor.
GECE SICAKLIKLARINI DA ETKİLİYOR
Uygulamanın etkisi yalnızca asfalt yüzeyinin sıcaklığıyla sınırlı kalmıyor. Araştırmaya göre, gri kaplamalı yolların üzerindeki gece hava sıcaklığı, geleneksel asfalt yolların üzerindeki havaya kıyasla ortalama yaklaşık 0,3 derece daha düşük ölçüldü.
Yetkililer, zeminden havaya aktarılan ısının azaltılmasının özellikle geceleri sıcaklığın yüksek kaldığı bölgelerde fayda sağlayabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte gri kaplama, güneş ışınlarını daha fazla yansıttığı için gündüz saatlerinde çevredeki kişilerin hissettiği ışınımsal ısıyı artırabiliyor. Bu nedenle uygulama, insanların uzun süre vakit geçirmediği, araç trafiğinin az olduğu konut yollarında tercih ediliyor.
UYGULAMA YAYGINLAŞTIRILACAK
Phoenix yönetimi, yaklaşık 8 bin kilometrelik yol ağına sahip kentte gri kaplama uygulamasını önümüzdeki yıllarda da sürdürmeyi planlıyor. Yetkililer, kaplamanın yaklaşık sekiz yıl dayanabileceğini öngörüyor.
Uzmanlar, gri kaplamanın aşırı sıcakları tek başına ortadan kaldırmayacağını vurguluyor. Ancak asfaltın daha az ısınmasını sağlayan bu yöntemin, kentlerde sıcaklığın azaltılmasına yönelik diğer önlemleri destekleyebileceği değerlendiriliyor.
SAKIZLARI ASFALTA KARIŞTIRDILAR!
Yere atıldığında kaldırımlara yapışıp kalan sakızlar, bu kez şaşırtıcı bir araştırmanın merkezine oturdu. Bilim insanları, sakızları asfalt bağlayıcıya karıştırarak yol yapımında değerlendirmenin mümkün olup olmadığını araştırdı.
Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerde ise sakız eklenen asfaltın, tekrarlanan trafik yüklerinin neden olduğu yorulma çatlaklarına karşı daha dirençli olduğu görüldü.
SAKIZLARI ASFALTA KARIŞTIRDILAR
Güney Kore'deki Korea University of Technology and Education'da yapılan çalışmada, kullanılmış sakızlar asfalt bağlayıcıya eklendi. Araştırmacılar asfaltın ağırlığına göre yüzde 3, 6 ve 9 oranında sakız kullanarak farklı karışımlar hazırladı.
Sakızlar kurutulduktan sonra yaklaşık 180 derece sıcaklıktaki asfalta eklendi. Daha sonra hazırlanan karışımların dayanıklılığı çeşitli laboratuvar testleriyle incelendi.
ÇATLAKLARA KARŞI DAHA DAYANIKLI OLDU
Testlerde sakız eklenen asfaltın, araçların sürekli geçişi nedeniyle oluşan yorulma çatlaklarına karşı daha dirençli olduğu belirlendi. Araştırmacılar, sakızın içerisinde bulunan bazı polimer ve reçinemsi maddelerin asfaltın özelliklerini değiştirdiğini düşünüyor. İncelemelerde sakızın asfaltın içerisinde çözündüğü görüldü.
HENÜZ YOLLARDA KULLANILMADI
Ancak bu yöntem şimdilik sadece laboratuvarda test edildi. Sakız eklenen asfaltla gerçek bir yol döşenmedi.
Üstelik fazla miktarda sakızın, asfaltın sıcak havalarda tekerlek izlerine karşı direncini azaltabileceği belirtildi. Bu nedenle yöntemin gerçek yol koşullarında kullanılabilmesi için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.
FARKLI BİR UYGULAMA DA BREZİLYA'DAN
Brezilya'da hayata geçirilen yeni uygulama, asfalt üretiminde dikkat çeken bir değişimi ortaya çıkardı. Mısırdan elde edilen özel bir yağı asfalt üretiminde kullanılmaya başlandı.
Haziran 2026'da başlayan uygulamayla kısa sürede 95 bin ton asfalt üretildi. Yenilikçi yöntem, asfalt üretiminde kullanılan fosil kaynaklı girdilerden birinin yenilenebilir bir ham maddeyle değiştirilmesini sağlıyor.
MISIRDAN ELDE EDİLEN YAĞ ASFALTIN PARÇASI OLDU
Uygulamayla mısırdan elde edilen teknik yağı asfalt üretiminde kullanıyor. Kullanılan yağ, asfaltın üretiminde daha önce kullanılan fosil kaynaklı seyrelticinin bir bölümünün yerine geçiyor. Böylece yenilenebilir kaynaklı bir ham madde, doğrudan yol yapımında kullanılan asfaltın üretim sürecine dahil ediliyor.
95 BİN TON ASFALT ÜRETİLDİ
Uygulamanın ölçeği de dikkat çekiyor. Verilere göre haziran ayından eylül ayındaki duyuruya kadar 95 bin ton asfalt üretildi.
ASFALT ÜRETİMİNDE ÖNEMLİ BİR ÖZELLİK
Mısırdan elde edilen teknik yağın asfalt üretiminde kullanılmasını sağlayan en önemli özelliklerinden biri yüksek asitlik oranı. Bu özelliğin, yağın fosil kaynaklı seyrelticinin yerine kullanılmasına imkan verdiği belirtiliyor.
PLASTİKLERDEN DE YOL YAPILMIŞTI
Şangay'da sürdürülebilirlik odaklı proje kapsamında, çevreye atılan plastik atıkların miktarını azaltmak amacıyla dönüştürülen ilk "plastik yol" hayata geçirildi.
Zor geri dönüştürülen plastiklere yeniden kullanım alanı sunan bu çalışma, atıkların çevreye zarar vermesini önlemeyi hedefliyor.
İLK ASFALT DÖKÜLDÜ
Uygulama kapsamında 6.000'den fazla kullanılmış süt şişesi ve diğer plastik atıklar toplanarak polimer modifiye asfalt yol yapımında kullanıldı. Özel bir asfalt teknolojisiyle desteklenen bu yöntem sayesinde elde edilen yollar, geleneksel asfalt kaplamalara kıyasla çok daha yüksek performans ve dayanıklılık sergiliyor.
Süt şişeleri normalde geri dönüştürülebilir malzeme sınıfında yer alsa da, içerlerindeki süt kalıntıları nedeniyle geri dönüşüm firmaları tarafından çoğunlukla yüksek kirlilik oranı taşıdığı gerekçesiyle kabul edilmiyor. Malzeme bilimi ve teknolojisinden faydalanılarak geliştirilen bu yöntem ise atık plastiklerin yollarda ve kaldırımlarda asfalt katkı maddesi olarak değerlendirilmesini sağlıyor.
Atık plastiklerin geri dönüştürülmesiyle:
Plastiklerin çöp sahalarına, akarsulara veya okyanuslara karışması engelleniyor.
Yol yapımında kullanılan katran tüketimi azalıyor.
Yolların kullanım ömrü uzayarak sera gazı emisyonları ve enerji tüketimi düşürülüyor.
BEBEK BEZLERİ DE YOL YAPIMINDA KULLANILMIŞTI
Galler'de yürütülen bir geri dönüşüm projesi kapsamında, yaklaşık 80.000 kullanılmış bebek bezinden elde edilen elyaflar yol yapımında kullanıldı. Bu yöntem sayesinde 4 ton atık depolama alanlarına gitmekten kurtarılırken, ek bir malzemeye de gerek duyulmadı.
Döngüsel ekonominin başarılı bir örneği olarak öne çıkan proje, hayata geçirildi. B4336 karayolunun Pontweli mevkiinde gerçekleştirilen çalışmada, toplanan bebek bezleri özel bir tesiste işlenerek elyaf paletlerine dönüştürüldü.
