Yol genişletme çalışması sırasında yapılan küçük bir hesap hatası, otoyolun dev bir heyelanla kaymasına neden oldu! Mühendisler, kayan yolu durdurmak için alışılmışın dışında bir yönteme başvurarak tam 580 bin hurda lastiği devreye soktu. Üstelik bu sıra dışı çözüm sayesinde hem heyelan durduruldu hem de çalışmalar boyunca trafik akışı kesilmedi.
Güneybatı Oregon'daki US 42 karayolunda gerçekleştirilen genişletme çalışmaları kapsamında yol dolgusu 6,1 metre genişletilmiş ve 1,2 metre yükseltilmişti. Ancak yola eklenen bu ekstra ağırlık, zeminin altında yatan eski bir heyelanın yamaç aşağı kaymasına yol açtı.
Yapılan detaylı incelemeler, yol dolgusunun hafifletilmesi ve yamacın eteğine kaymayı dengeleyecek bir karşı ağırlık eklenmesi durumunda hareketliliğin duracağını gösterdi. Mühendisler, dolgudaki toprağın bir bölümünü hafif bir malzemeyle değiştirmeye ve kazılan toprağı yamacın eteğine yığmaya karar verdi.
TALAŞ YERİNE 580 BİN ADET HURDA LASTİK TERCİH EDİLDİ
Hafif dolgu malzemesi olarak talaş da değerlendirildi ancak zamanla çürüme ihtimali endişe yarattı. Eyaletin geri dönüşüm desteği sayesinde hurda lastikler son derece cazip hale geldi; şantiyeye ton başına 30 dolara mal olan lastiğin 20 dolarını Oregon Çevre Kalitesi Dairesi karşıladı.
Toplam 580 bin adet hurda lastiğin parçalanmasıyla elde edilen 5 bin 800 tonluk devasa dolguyu tek başına sağlayabilecek bir tedarikçi bölgede bulunmadığı için malzemeler 240 ila 440 kilometre uzaklıktaki dört farklı firmadan kamyonlarla şantiyeye sevk edildi.
TRAFİK AKIŞI KESİLMEDEN BAŞARIYLA TAMAMLANDI
Haziran 1990'da başlayan çalışmalarda parçalanmış lastikler buldozerlerle sıkıştırıldı; üzerine 90 santimetre toprak, 58 santimetre kırmataş ve 20 santimetre asfalt serildi. Yeraltı sularının lastiklere ulaşmasını engellemek amacıyla altına taş tabaka ve drenaj hendeği inşa edildi.
Yolun tamamen kapanmaması için çalışmalar iki aşamada yürütüldü. Trafik ilk aşamada 28 gün boyunca bu hattın üzerinden akmaya devam etti; ağır kamyonlar geçerken yol esnese de kalıcı bir hasar meydana gelmedi.
Bir yıl süren hassas ölçümler, heyelanın tamamen durduğunu kanıtladı. Üstteki toprak ve asfaltın ağırlığıyla yüzde 15 sıkışan 3,6 metre kalınlığındaki lastik dolgu kusursuz bir performans sergiledi.
Yalnızca toprak örtünün ince kaldığı küçük bir bölgede hafif çatlaklar oluştu, burası kazılarak örtü 90 santimetreye tamamlandı ve yol yeniden kaplandı.
İngiltere'de M6 Toll otoyolunun yapımında, yayınevlerinin depolarında kalan ve satışı yapılamayan yaklaşık 2.5 milyon aşk romanı geri dönüşüm projesi kapsamında inşaat sahasında kullanıldı.
Hamur haline getirilen kitapların zeminin yapımında kullanılması, devasa boyuttaki kağıt atığından kaçınılmasını önlediği gibi otoyolun altyapı ihtiyacını da karşıladı.
MİLYONLARCA KİTAP YOL MALZEMESİ HALİNE NASIL GELDİ?
İnşaat projesi kapsamında toplanan tonlarca ağırlıktaki basılı roman, geri dönüşüm tesislerinde özel işlemlerden geçirilerek liflerine ayrılarak yoğun bir hamur tabakasına dönüştürüldü.
Elde edilen inşaat malzemeleri ve agregalarla harmanlanarak yolun alt katmanlarındaki dolgu alanına yerleştirildi. Bu mühendislik tekniğiyle geleneksel yol dolgu malzemelerine sürdürülebilir bir alternatif sağlanmış oldu.
GÜZERGAHTAN GÜNDE BİNLERCE ARAÇ GEÇİYOR
Projenin tamamlanarak otoyolun trafiğe açılmasının ardından, raflarda alıcı bulamayan milyonlarca edebi eser, ülkenin en yoğun ulaşım akslarından birinin kalıcı unsuru haline geldi.
Her gün binlerce binek ve ağır vasıtanın üzerinden geçtiği M6 Toll güzergahı, yayıncılık sektöründeki atık kağıtların büyük ölçekli altyapı çalışmalarında yapı malzemesi olarak değerlendirilmesinin somut örnekleri arasında kayıtlara geçti.
North Carolina Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, atık halılardaki naylon lifleri asfalta karıştırarak yollardaki çatlakların önüne geçmeyi başardı.
Laboratuvar ortamında yapılan testlerde, yüzde 1 oranında 12 milimetrelik lif eklenen asfaltın kırılma enerjisinde yüzde 85 artış kaydedildi. Her yıl milyonlarca tonu çöpe giden halı atıkları için bu yöntem, hem çevre kirliliğini azaltma hem de yolların ömrünü uzatma potansiyeli taşıyor.
Atık halılardaki naylon lifler, yollarda zamanla oluşan yorulma çatlaklarının ve bozulmaların önüne geçmenin yeni bir yolu olabilir. ABD'deki North Carolina Eyalet Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışma, geri dönüştürülmüş halı liflerinin asfaltın dayanıklılığını önemli ölçüde artırdığını ortaya koydu.
ASFALTIN KIRILMA ENERJİSİNİ %85 ARTIRDI
Araştırmacılar laboratuvar ortamında yürüttükleri çalışmada, halı yüzeylerinde sıkça kullanılan 15 denyelik naylon lifleri farklı uzunluk ve oranlarda asfalta karıştırarak test etti. Yapılan dolaylı çekme dayanımı testleri sonucunda, hacimce yüzde 1 oranında ve 12 milimetre uzunluğunda lif içeren asfalt numunelerinin kırılma enerjisi, lifsiz standart asfalta kıyasla yüzde 85 daha yüksek çıktı. Bu durum, malzemenin yorulma çatlaklarına karşı direncini belirgin şekilde yükseltti.
MİLYONLARCA TON HALI ATIĞI İÇİN YENİ BİR UMUT
ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) verilerine göre yalnızca ABD'de bir yılda yaklaşık 3,4 milyon ton halı ve kilim atığı oluşuyor. Bu atıkların sadece yüzde 9,2'si geri dönüştürülebilirken, yüzde 73 gibi büyük bir kısmı doğrudan çöp sahalarına gidiyor.
Araştırmacılar, çalışmanın henüz ideal bir asfalt karışım tasarımı aşamasında olmadığını belirtmekle birlikte, elde edilen yüksek kırılma enerjisinin yol ömrünü uzatma potansiyeli taşıdığını ve halı atıklarının değerlendirilmesi açısından kritik bir adım olduğunu vurguluyor.
ABD'nin Idaho eyaletinde 2002 yılında gerçekleştirilen bir altyapı projesi, çevreci bir geri dönüşüm fikrine ev sahipliği yaptı.
Wood River Vadisi'ndeki geri dönüşüm merkezinde biriken binlerce cam şişe ve kavanoz, bölgedeki Highway 75 otoyolunun yenileme çalışmaları sırasında değerlendirildi. Yaklaşık 300 ton kırılmış cam, yol altyapısına dolgu malzemesi olarak gömüldü.
KIRILAN CAMLAR YOLUN ALTINA TABAKA HALİNDE SERİLDİ
Söz konusu uygulama, Big Wood Nehri üzerindeki köprü yenileme projesinin bir parçası olarak hayata geçirildi. Serbest bırakılan atık camlar, yolun 60 metrelik bölümüne yaklaşık 20 ila 30 santimetre kalınlığında serildi.
Cam katmanının üzerine doğal malzemeden oluşan 1,2 metrelik dolgu, kırma taş temel ve nihayetinde asfalt kaplama yerleştirildi. Böylece cam atıklar, araçların doğrudan temas ettiği yüzeyde değil, yolun derinliklerindeki dayanıklı dolgu katmanında yer aldı.
SIKIŞTIRILDIĞINDA TAŞ KADAR SAĞLAM HALE GELİYOR
Proje yetkilileri, camın silindir ve iş makineleriyle Ezilip kırıldıktan sonra tıpkı geleneksel taş malzemeler gibi sıkışarak yüksek dayanıklılık sunduğunu belirtti.
