Barış Soydan'la Etik Rehberi

05.10.2010

MİLLİLERE YÜKSEK PRİM ETİK Mİ? AYKUT, PRİME TEPKİ GÖSTERMEKTE HAKLI MI?

Fenerbahçe Teknik Direktörü Aykut Kocaman, Milli Takım oyuncularına yüksek prim verilmesini eleştirmiş. Federasyon'un Avrupa Şampiyonası'na katılmak için kesenin ağzını açması neden yanlış olsun? (T.A.)

Sahada koşmayacağı varken, yüz bin lira vaat edildi diye canını dişine takmaya hazır milliler mi var yani? Forma aşkının yapamadığı şeyi para aşkı yapar mı? Sporcu ahlakı hiçbir şey, para her şey mi? Emin misiniz? Bir daha düşünün.

Teşvik sisteminin ahlaki boyutu üzerine yapılmış çok sayıda araştırma var. Ve sanılanın aksine birçoğu, teşvikin her kapıyı açmadığını gösteriyor.

Birkaç örnek.. İsviçre'de yapılan bir araştırmada, vatandaşlara yaşadıkları yere zehirli atık dökmek için ricada bulunulmuş. Sonra aynı kişilere, zehirli atığı dökmek için bu kez para önerilmiş. Sonuç: Para söz konusu değilken zehirli atığı kabul edenlerin yarısı, para teklif edilince bundan vazgeçmiş.

Bir araştırma da ABD'den: Deneyi yapanlar, minibüsten ağır bir eşyayı indirmek için sokaktan geçenlerden yardım istemiş.. Sonra sokaktakilere aynı iş için para önerilmiş. Sonuç şaşırtıcı: İnsanlar iyilik olsun diye yardım etmeyi kabul ederken, işin içine para girince çoğu yardım etmek istememiş.

Son örnek İsrail'den: Çocuklarını akşam kreşten almakta geciken anne babaların erken gelmesini teşvik için, geç gelenlere para cezası verilmiş. Sonuç: İşin içine para cezası girince gecikenlerin sayısı artmış..

Üç örneği de, ABD'li bilimadamı Prof. Barry Schwartz'ın teşvik sistemlerinin ahlaki boyutunu incelediği bir yazıdan aldım. Schwartz'a göre bu örnekler şunu gösteriyor: İşin içine para girince ahlak sahneden çekiliyor.

Yaşadıkları yere zehirli atık dökülmek istenen vatandaşlar, para önerilmeden önce kendilerine şu soruyu soruyorlar, Schwartz'a göre: "Yaşadığım ülkeye ve topluma karşı sorumluluklarım neler? Zehirli atığa izin vermek, bu sorumlulukların bir gereği mi?" Bazı vatandaşlar bu soruya "Evet" yanıtı veriyor. Ama para önerilince artık kimse bu soruyu sormaz oluyor. Ülkesi için fedakarlığa katlanmak isteyenlerin sayısı azalıyor.

Schwartz'ın tezini Milli Takım'a uyarlayalım… Futbolcular, bu ülkeye çok şey borçlu.. Bu ülkede yetiştiler, bu ülkede milyonlarca dolar kazandılar. Bu ülkeye karşı ahlaki sorumlulukları var. Kendilerine "Yaşadığım ülkeye ve topluma karşı sorumluluklarım neler?" diye sorduklarında verecekleri cevap belli: "Sahada terimin son damlasına kadar mücadele etmek."

Oysa işin içine para girince başka bir soru alıyor o sorunun yerini: "Kazanacağım primi borsaya mı yatırsam, Ferrari'ye mi?"

Aykut Kocaman şöyle diyor: "Milli takım baştan aşağı cazibe merkezidir, bunu çeşitli enstrümanlarla farklılaştırmaya gerek yok. Çok yüksek primler veriliyor. Buna gerek var mı?"

Bence haklı. Millilere, Kazakistan ve Belçika galibiyetleri sonrasında 100'er bin lira pirim verilmişti. Bu rakam makul seviyelere çekilmeli..

BANKANIN KREDİ MÜŞTERİSİNİ SIKIŞTIRMASI AHLAKSIZLIK MI?

Bir banka şubesinde çalışıyorum. İflas riski nedeniyle, uzun yıllardır müşterimiz olan bir şirkete verilen kredinin vadesinden önce çağrılmasına karar verildi. Başka bankalar da bunu yapıyor ama yine de müşterilerin böyle sıkıştırılması acımasızlık değil mi? (Ö.U.)

Daha önce de söylemiştim bunu: Paranın dini imanı olmaz derler ama ahlakı olmaz mı? Bal gibi olur. Serbest piyasa, ahlaksızlık demek değil. Bankaların, zamanında kredi satarak "tatlı para" kazandıkları müşterilerini, ilk dalgada sırtından atmaları da ahlaklı bir davranış değil.

Danıştığım duayen bir bankacı, bankaların kredileri geri çağırmasının "Gemiyi kurtaran kaptan" davranışı olduğunu ve hiçbir şekilde etik sayılamayacağını söylemişti.

Garanti Bankası Genel Müdürü Ergun Özen de daha önce "Vadesi gelmeyen kredilerin baskı yaparak geri çağrılması etik değildir" açıklaması yapmıştı.

Krediyi vadesinden önce geri çağırmak mevzuata uygun olabilir ama yasa başka, etik başka. Etiğe elbette aykırı.

HAYATTA KARŞINIZA ÇIKAN ETİK SORULARI YAZIN
Hayatta karşınıza çıkan etik problemlerle ilgili her türlü sorunuzu etik@sabah.com.tr adresine yazın. E-posta kullanmak istemiyorsanız, sorunuzu aşağıdaki yorum alanına da bırakabilirsiniz. Sorunuzda rumuz da kullanabilirsiniz.

Etiketler : Etik

kalan karakter 460

yorumla

haberin tüm yorumlarını OKUYUN(1 yorum)

aliminut56 // İSTANBUL

Millilere verilen prim makul seviyelere çekilmeli demişsiniz bu da yanlış.En büyük onur o formayı giyebilmek olmalı.İllada prim düşünülüyorsa bu bir PLAKET olmalıdır.Yıllar önce milli takımın Macaristan ile oynayacağı maç öncesinde federasyon 2 şer milyar vaat etmiş,dönemin başbakanı da 2 şer milyar da başbakanlık tan demişti!Ülkemin enflasyonla boğuştuğu,hortumlamaların bolca yaşandığı günlerde çalışan bir işçi olarak vaat edilen bu primler nedeniyle milli takımın mağlubiyetini istediğimi belirten bir yazıyı Melih Aşıka göndermiştim ancak yayınlamamıştı nedenini sorduğumda ise bana hak vermiş ama seni vatan haini ilan ederler diye cevaplamıştı.Bu benzeri konuların tartışılması için demokrasimizin daha çok yol alması lazımdı ve de EVET ile bu yolda ilerlemekteyiz bence.

Aynı Görüşte misiniz?: evet4; hayır0

cevapla 05.10.2010 09:30

haberin tüm yorumlarını OKUYUN(1 yorum)

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Yaşam Haberleri

Diğer Yaşam Haberleri: Fuatçılar ve Özkancılar karşı karşıya!; Akın'a Alman Liyakat Nişanı; 'Yahşi Cazibe' ekranın lideri; Otomobilden fırladı, bina duvarına çarpıp can verdi; Hamile eşini öldürdüğünü sanıp intihar etti; Üç arkadaş boğuldu geriye ayakkabıları kaldı; Çalıntı otomobilden çalıntı koyunlar çıktı; Yamaç paraşütü yaparken sarp kayalıklara çakıldı; 'Enerji içeceği kurbanı' genç toprağa verildi; Caddede park ücretine durdurma; İzmirli baltalı taksici 14 aracı parçaladı; 3 kişinin ölümü için 'Takdir-i ilahi' yorumu; Toplu mezardan 8 iskelet çıktı; Yenilenen Pera Palas İngiliz basınında; Kültür Bakanlığı'nın parasıyla İddaa oynamış; İmam nikâhlı kadına ölen eşten maaş yok; Turhan Ilgaz vefat etti; Balkondan aşağı atılan kadın hayatını kaybetti; Taburcu olduğu gün trafik kazası geçirip yaralandı; Dikkat... Bu yollar yarın trafiğe kapalı...

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah