İçme suyunun üzerini milyonlarca siyah topla kaplamak ilk bakışta akılalmaz bir fikir gibi görünüyor. ABD'deki dev rezervuarda uygulanan bu yöntem, görenleri şaşırtan görüntüsünün ardında suyu korumaya yönelik önemli bir amaç taşıyor. Üstelik milyonlarca topun su yüzeyine bırakılmasıyla beklenmedik bir sorun da büyük ölçüde önlenmiş oldu.
ABD'nin Los Angeles kentinde devasa bir içme suyu rezervuarının yüzeyi, ilk bakışta tuhaf görünen 96 milyon adet siyah plastik topla kaplandı.
"Gölge topu" olarak adlandırılan bu yöntemle, suyun güneş ışığıyla temas ederek kanserojen kimyasallara dönüşmesi engellenirken aynı zamanda yıllık 1,1 milyar litrelik buharlaşmanın önüne geçildi.
ABD'nin Los Angeles kentinde bulunan devasa bir içme suyu barajının yüzeyi, görenleri şaşkına çeviren bir yöntemle milyonlarca siyah plastik topla kaplandı.
Dışarıdan bakıldığında tuhaf ve garip bir manzara oluşturan bu mühendislik hamlesi, şehir suyunu hem zararlı kimyasal tepkimelerden koruyor hem de kuraklıkla mücadeleye büyük katkı sağlıyor.
96 MİLYON "GÖLGE TOPU" SU YÜZEYİNE BIRAKILDI
"Gölge topu" adı verilen bu özel siyah plastik parçalar, Los Angeles Su ve Enerji Dairesi (LADWP) tarafından içme suyu depolarını korumak amacıyla kullanılıyor.
Projenin en büyük aşaması; yaklaşık 71 hektarlık alanı kaplayan ve 12,5 milyar litre su barındıran Los Angeles Rezervuarı'nda hayata geçirildi. Bırakılan son toplarla birlikte baraj yüzeyindeki toplam top sayısı 96 milyona ulaştı.
Çapı yaklaşık 10 santimetre olan bu toplar, dayanıklı siyah polietilenden üretiliyor. Rüzgârın etkisiyle uçup gitmemeleri içinse iç kısımları suyla dolduruluyor. Tanesi yaklaşık 36 sente mal olan bu projenin toplam bütçesi 34,5 milyon doları buldu.
TEHLİKELİ KİMYASALLARI ENGELLEDİ
Siyah topların kullanılmasındaki ana sebep sadece buharlaşmayı önlemek değil. Los Angeles'ın içme suyunda doğal olarak bulunan bromür maddesi, şebekeyi dezenfekte etmek için eklenen klor ile birleşiyor. Bu karışım doğrudan güneş ışığına maruz kaldığında ise kanserojen bir madde olan "bromat" ortaya çıkıyor.
LADWP yetkilileri, topların su yüzeyinde tam bir gölge tabakası oluşturarak güneş ışığını tamamen kestiğini, bu sayede bromat oluşumuna yol açan kimyasal tepkimenin önüne geçildiğini belirtiyor.
Ayrıca su yüzeyini kapatan bu tabaka; kuşları ve diğer yaban hayvanlarını sudan uzak tutarken, rüzgârın getirdiği toz ile yağmur suyunun doğrudan baraja karışmasını önlüyor. Yosunlaşma azaldığı için de suya eklenen klor miktarı ciddi oranda düşüyor.
BUHARLAŞMA BÜYÜK ÖLÇÜDE AZALDI
Topların sağladığı bir diğer devasa fayda ise su kaybını engellemesi. Suyu sürekli gölgede tutarak serin kalmasını sağlayan sistem sayesinde, her yıl yaklaşık 1,1 milyar litre suyun buharlaşarak kaybolması önleniyor. Bu miktar, yaklaşık 8 bin 100 kişinin bir yıllık içme suyu ihtiyacına denk geliyor.
Bu yenilikçi fikir, emekli LADWP biyoloğu Brian White'tan çıktı. White, havalimanlarındaki pist kenarlarında yer alan göletlerde kuşları pistten uzak tutmak için kullanılan "kuş toplarından" esinlendi.
Rezervuarın üzerini klasik yüzen brandalar veya sabit yapılarla kapatmanın maliyeti 250 milyon doları bulacakken, bu pratik fikir sayesinde proje 34,5 milyon dolara tamamlanarak şehir bütçesine de büyük bir katkı sağlandı.
ABD'deki efsanevi Tahoe Gölü'nde bilim insanları, yerli türleri tehdit eden istilacı Asya midyeleriyle mücadele etmek için Emerald Bay koyunun dibini 20 bin metrekarelik dev kauçuk örtülerle kapladı. Göl tarihinin en geniş kapsamlı projesinde, göl tabanında iki yıl boyunca kalan örtüler sayesinde midyelerin oksijenle teması kesilerek popülasyonun en az yüzde 90'ı yok edildi.
ABD'deki Tahoe Gölü, ekosistemini tehdit eden ciddi bir istilacı tür saldırısıyla karşı karşıya kalınca bilim insanları eşine az rastlanır bir yöntem geliştirdi.
Gölün simge noktalarından biri olan Emerald Bay koyunda, istilacı Asya midyelerinin yayılımını durdurmak amacıyla göl tabanına yaklaşık 20 bin metrekare büyüklüğünde kauçuk örtüler serildi. Bu uygulama, gölün bugüne kadar gördüğü en büyük midye kontrol projesi olarak tarihe geçti.
SUDAKİ OKSİJENİ KESEREK YOK ETTİLER
Tahoe Gölü'nde ilk kez 2002 yılında varlığı tespit edilen Asya midyeleri, etraflarındaki besin miktarını manipüle edip yosun oluşumunu tetiklerken, gölün yerli türlerini de yaşam alanlarından mahrum bırakıyordu.
Bu ekolojik kriz üzerine araştırmacılar ve profesyonel dalgıçlar harekete geçti. Dalgıçlar, midyelerin yoğun olarak kümelendiği göl dibini ışık ve hava geçirmeyen siyah kauçuk örtülerle tamamen kapladı. Amacın, midyelerin sudaki çözünmüş oksijene erişimini keserek biyolojik olarak yok olmalarını sağlamak olduğu belirtildi.
MİDYELERİN YÜZDE 90'INDAN FAZLASI ETKİSİZ HALE GETİRİLDİ
Yaklaşık iki yıl boyunca gölün dibinde serili kalan devasa kauçuk örtüler, süre sonunda dalgıçlar tarafından tek tek toplandı. Yapılan ilk saha ölçümleri ve bilimsel incelemeler, örtünün altında kalan istilacı midyelerin en az yüzde 90'ının öldüğünü ortaya koydu.
Projeyi değerlendiren uzmanlar, Emerald Bay'in gölün doğası açısından kritik bir değer taşıdığını ve koyu korumak adına uygulanan bu oksijensiz bırakma yönteminin hedeflenen başarıya ulaştığını kaydetti.
MÜCADELEYE RAĞMEN VARLIKLARI SÜRÜYOR
Emerald Bay'deki başarının ardından, gölün kuzeydoğusundaki Sand Harbor bölgesinde 2014 yılında yeni ve ayrı bir midye topluluğu keşfedildi. Bu alanda 2017 yılında başlatılan çok yıllık temizlik operasyonlarına rağmen, ilerleyen yıllarda yapılan taramalarda bölgede hâlâ canlı midye odaklarının bulunduğu saptandı. Popülasyon yoğunluğu düşürülmüş olsa da bilim insanları göldeki biyolojik dengeyi korumak adına izleme ve denetim çalışmalarını aralıksız sürdürüyor.
Su altı araştırmalarında ve deniz tabanı gözlemlerinde kullanılan cihazların enerji ihtiyacını karşılamak, bilim dünyasının en zorlu konuları arasında yer alıyor.
Genellikle kısıtlı kapasiteye sahip bataryalar veya karmaşık kablo sistemleriyle çalışan otonom araçlar, sensörler ve kameralar için sürdürülebilir bir güç kaynağı geliştirmek amacıyla yürütülen çalışmalarda tarihi bir aşama kaydedildi.
Çin'deki Yunnan Üniversitesi bünyesinde görev yapan bilim insanları, güneş panellerini suyun derinliklerine taşıyarak yenilikçi bir teknolojiye imza attı.
GÜNEŞ PANELLERİ İLK KEZ ON METRE DERİNLİKTE TEST EDİLDİ
Geçmiş dönemlerde gerçekleştirilen su altı güneş enerjisi deneyleri, genellikle ışığın yoğun olduğu ilk iki metrelik sığ alanlarla sınırlı kalmıştı.
