Denizin derinliklerinde kaydedilen devasa çatlaklar, bilim insanlarını şaşkına çevirdi. Yüksek çözünürlüklü görüntüler, milyonlarca yıl boyunca devam eden ve okyanus tabanını adım adım değiştiren sürecin daha önce görülmemiş ayrıntılarını ortaya çıkardı.
Pasifik Okyanusu'nun derinliklerinde tespit edilen devasa tektonik çatlaklar, gezegenimizin kabuk yapısının nasıl yeniden şekillendiğini gözler önüne sererken bölgedeki sismik hareketlilik riskini yeniden gündeme getirdi.
Bilim insanları, Vancouver Adası açıklarında Pasifik Okyanusu tabanında yer alan dev bir tektonik levhanın kırılarak parçalara ayrılmasını ilk kez yüksek çözünürlüklü sismik görüntülerle kaydetmeyi başardı.
Elde edilen veriler, yer kabuğunun altındaki bu devasa parçalanmanın ani bir yıkımdan ziyade milyonlarca yıla yayılan kademeli bir süreç olduğunu gösteriyor.
OKYANUS TABANINDAKİ DEV LEVHA PARÇA PARÇA KIRILIYOR
Cascadia dalma bölgesinde yürütülen derin deniz araştırmalarında, Explorer ve Juan de Fuca levhalarının Kuzey Amerika levhasının altına doğru batarken dev fay hatları boyunca kırıldığı tespit edildi.
Deniz tabanına gönderilen özel ses dalgaları ve 15 kilometrelik hassas kablolar yardımıyla yapılan ölçümler, levha üzerinde 5 kilometrelik dikey kaymaların ve derin çatlakların oluştuğunu ortaya çıkardı.
Uzmanların "parça parça kırılma" şeklinde tanımladığı bu jeolojik olayda, dönüştürücü faylar levhayı farklı zamanlarda kopabilen bağımsız parçalara bölüyor. Bu durum okyanus tabanındaki kimi bölgelerde batma hareketini durdururken, komşu alanlarda sürecin devam etmesine neden oluyor.
DEV DEPREM VE TSUNAMİ RİSKİNİ DEĞİŞTİRECEK Mİ?
Levhanın zaman içinde kademeli olarak bölünmesi, bölgede beklenen büyük deprem ve olası tsunami riskini maalesef tamamen ortadan kaldırmıyor.
Yapılan detaylı sismik analizler, 75 kilometre uzunluğundaki fay hattının bazı bölümlerinin hâlen oldukça aktif olduğunu, bazı kısımlarının ise daha durgun bir seyir izlediğini kanıtlıyor.
Bilim insanları, tespit edilen bu devasa çatlakların gelecekte yaşanabilecek mega bir sismik kırılmayı engelleyip engelleyemeyeceğini araştırmayı sürdürüyor.
Gerçekleştirilen bu tarihi çalışma, tektonik levha sınırlarının yeniden şekillenmesini jeolojik zaman dilimi içerisinde canlı canlı gözlemleme fırsatı sunması bakımından bilim dünyasında büyük bir heyecan yaratmış durumda.
İlk etapta 2025 yılında tamamlanmış olması hedeflenen proje, yaşanan zemin sorunları nedeniyle ilk olarak 2028 tarihine ertelendi.
Ancak son gelişmeler, bu tarihin de erteleneceğini gözler önüne seriyor.
Yeni Güney Galler hükümeti, projeyi yürüten yüklenici konsorsiyuma resmi ihtar göndererek tünel çalışmalarını yeniden başlatılmasını isteyerek, aksi durumda hukuki sürecin devreye gireceğini belirtti.
OBRUKLARIN ARDINDAN NADİR JEOLOJİK YAPI ORTAYA ÇIKTI
Sorunların ilki 2024 yılında tünelin geçtiği güzergahta iki büyük obruğun oluşmasıyla kendini gösterdi.
Olayın ardından bölgede yapılan ayrıntılı incelemelerde, yaklaşık olarak 245 metrelik bölümde mühendislerin daha önce Sidney Havzası'nda karşılaşmadığını belirttiği yüksek açılı ters fay hattı tespit edildi.
Uzmanlara göre bu jeolojik oluşum, tünelin mevcut tasarımıyla güvenli şekilde tamamlanmasını oldukça zorlaştırmış oldu.
Yüklenici şirketler mevcut tasarımla güvenli ilerlemenin mümkün olmadığının altını çizerken, eyalet yönetimi ise teknik bir çözüm bulunduğunu ve sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık nedeniyle proje uzun süredir belirsizliğini koruyor.
TAMAMLANMA TARİHİ BELİRSİZ
Yaklaşık 4 kilometre uzunluğundaki çift tüplü tünellerden oluşan M6 Otoyolu, Sidney'in güneyini mevcut otoyol ağına bağlamak amacıyla inşa ediliyor.
Ancak yaşanan gecikmeler ve mühendislik sorunları nedeniyle projenin maliyeti 3,1 milyar Avusturalya dolarına yükseldi.
Öte yandan taraflar arasındaki görüşmeler sürüyor.
Yeni Güney Galler (NSW) Hükümeti ile yüklenici konsorsiyumun, zemin sorunlarının giderilmesi ve çalışmaların yeniden hız kazanması için anlaşmaya varma aşamasında olduğu belirtiliyor.
Uzlaşmanın sağlanması halinde projenin 2028 sonu veya 2029 yılı içinde tamamlanması hedefleniyor.
