Tarihin en kısa savaşlarından biri, 27 Ağustos 1896'da Zanzibar'da yaşandı. Savaşın başlamasıyla sona ermesi arasında yalnızca yaklaşık 38 dakika vardı. Ancak bu kısa süre, Zanzibar'ın yönetimini değiştirecek kadar büyük bir yıkıma sahne oldu. İngiliz donanmasının saraya açtığı ateş, dönemin siyasi dengelerinin yanı sıra Zanzibar'ın geleceğini de değiştirdi.
İlk bakışta birkaç dakikada biten sıradan bir çatışma gibi görünen olayın arkasında ise taht kavgası, İngiliz baskısı ve sömürgecilik dönemi siyaseti bulunuyordu.
HER ŞEY BİR SULTANIN ÖLÜMÜYLE BAŞLADI
1896 yılında Zanzibar Sultanı Hamid bin Thuwaini'nin ölümü, adada yeni bir taht krizinin ortaya çıkmasına neden oldu. Hamid'in ölümünün ardından kuzeni Khalid bin Barghash yönetimi ele geçirdi ve kendisini sultan ilan etti.
Ancak burada kritik bir sorun vardı: İngiltere, Zanzibar üzerinde güçlü bir siyasi nüfuza sahipti ve yeni sultanın tahta çıkmasını onaylamıyordu. Khalid'in İngilizlerin onayını almadan saraya yerleşmesi, iki taraf arasındaki gerilimi hızla artırdı.
İngiliz makamları Khalid'den görevinden çekilmesini istedi ve bunun için bir ültimatom verdi. Khalid ise geri adım atmadı.
SAAT 09.00'DA SÜRE DOLDU
27 Ağustos 1896 sabahı İngilizlerin verdiği süre sona erdi. Khalid'in saray çevresinde savunma hazırlığı yapması üzerine İngiliz savaş gemileri Zanzibar Limanı'nda konuşlandı.
Saat 09.02 civarında İngiliz donanması saray kompleksine ateş açmaya başladı. Böylece tarihe dünyanın en kısa savaşı olarak geçen İngiliz-Zanzibar Savaşı başladı.
İngiliz gemilerinin ateş gücü, Zanzibar kuvvetlerinin sahip olduğu silahlara kıyasla son derece üstündü. Saray bombardıman altında kalırken çatışma çok kısa sürede Zanzibar tarafının kontrolünden çıktı.
SARAY DAKİKALAR İÇİNDE HARABEYE DÖNDÜ
Bombardımanın en dikkat çekici sonucu Sultan'ın sarayında görüldü. Ahşap yapı ağır bombardıman nedeniyle büyük ölçüde tahrip edildi ve çevresi kısa sürede enkaza dönüştü.
Çatışma yaklaşık 09.40'ta sona erdi. Böylece savaşın toplam süresi yaklaşık 38 dakika olarak kayıtlara geçti. Bazı anlatımlarda süre 40 dakikanın üzerinde verilse de 38 dakikalık süre, olayın en yaygın kullanılan tarihsel tanımı haline geldi.
SAVAŞ SADECE 38 DAKİKA SÜRDÜ AMA BİLANÇO AĞIRDI
Çatışmanın kısa sürmesi, sonuçlarının da küçük olduğu anlamına gelmiyordu. Zanzibar tarafında yüzlerce kişi hayatını kaybetti veya yaralandı. Dönemin kaynaklarında Zanzibar kuvvetlerinin kayıpları yaklaşık 500 kişi olarak verilirken İngiliz tarafında yalnızca bir kişinin yaralandığı bildirildi.
Khalid bin Barghash ise saraydan kaçmayı başardı ve Alman konsolosluğuna sığındı. Böylece İngilizlerin istediği yönetim değişikliği gerçekleşti.
PEKİ NEDEN BU KADAR KISA SÜRDÜ?
Savaşın birkaç dakika içinde sona ermesinin temel nedeni, taraflar arasındaki askeri güç farkıydı.
İngiliz donanması modern savaş gemileri ve güçlü deniz toplarıyla Zanzibar sarayını bombardımana tuttu. Zanzibar'ın savunma gücü ise bu ateş gücü karşısında direnmekte zorlandı. Bu nedenle çatışma, uzun süren bir kara savaşına dönüşmeden sonuçlandı.
Bugün İngiliz-Zanzibar Savaşı, kayıtlara geçmiş en kısa savaş olarak anılıyor. Royal Museums Greenwich'in koleksiyonlarında da 1896'da Sultan'ın tahttan indirilmesiyle ilgili döneme ait belgeler bulunuyor.
38 DAKİKALIK SAVAŞ ZANZİBAR'IN KADERİNİ DEĞİŞTİRDİ
Çatışmanın ardından İngilizlerin desteklediği Hamud bin Mohammed sultan oldu. Böylece yalnızca 38 dakika süren bombardıman, Zanzibar'ın siyasi yönetiminde kalıcı bir değişikliğe yol açtı.
Bugün bu olayın tarihte bu kadar dikkat çekmesinin nedeni yalnızca savaşın kısa sürmesi değil. Bir taht krizinin, bir ültimatomun ve dönemin sömürgeci güç dengelerinin nasıl yalnızca dakikalar içinde askeri çatışmaya dönüşebildiğini göstermesi de bu savaşı tarihin en sıra dışı olaylarından biri haline getiriyor.
