Eski telefon ve bilgisayarların içinde bulunan altın, yeni bir yöntemle yüksek oranda geri kazanılabilecek. ABD'deki bilim insanlarının geliştirdiği elektrikle çalışan özel molekül, elektronik atıklardan elde edilen çözeltilerdeki altının yüzde 89'unu geri kazanmayı başardı. Üstelik yeni yöntem, altın ayrıştırma sürecinde kullanılan kimyasal maddelerin tüketimini 10 ila 100 kat azaltabiliyor.
ALTINI ELEKTRİKLE AYRIŞTIRAN ÖZEL MOLEKÜL
Elektronik cihazlarda altın, gümüş ve diğer değerli metallerin yanı sıra farklı elementler de bulunuyor. Bu metallerin birbirinden ayrıştırılması için kullanılan geleneksel yöntemler ise önemli miktarda kimyasal madde gerektirebiliyor.
Illinois Urbana-Champaign Üniversitesi'nden araştırmacılar, bu süreci daha farklı bir yöntemle gerçekleştirmek için özel bir molekül tasarladı. Molekül, metal iyonlarına seçici şekilde bağlanırken aynı zamanda kalıcı bir elektrik yükü taşıyor. Bu özellik, molekülün elektrikle doğrudan kontrol edilmesini sağlıyor. Böylece daha önce işlem sırasında ihtiyaç duyulan bazı ara kimyasalların yerine elektrik kullanılabiliyor.
ELEKTRONİK ATIKLARDAN ALTININ YÜZDE 89'U GERİ KAZANILDI
Araştırmacılar geliştirdikleri sistemi elektronik atıklardan elde edilen ve çeşitli metaller içeren çözeltiler üzerinde test etti. Deneylerde özel molekül, bu çözeltilerdeki altının yüzde 89'unu geri kazanmayı başardı.
Sistem, altının seçici şekilde ayrıştırılmasını sağlarken işlemin elektrik aracılığıyla kontrol edilmesine de imkan verdi.
KİMYASAL TÜKETİMİ 10 İLA 100 KAT AZALIYOR
Yeni yöntemin dikkat çeken bir diğer özelliği ise kimyasal kullanımındaki azalma oldu.
Araştırmacılara göre elektrikle çalışan sistem, geleneksel sıvı-sıvı ekstraksiyon süreçlerine kıyasla kimyasal tüketimini 10 ila 100 kat azaltabiliyor. Bu durum, daha az kimyasal atık oluşması ve metal ayrıştırma sürecinin sadeleşmesi açısından önem taşıyor.
Araştırmanın temelinde, elektrik kullanılarak molekülün metali bağlaması ve daha sonra yeniden serbest bırakması bulunuyor. Böylece metalin bir aşamadan diğerine taşınması için gereken kimyasal işlemlerin bir bölümü ortadan kaldırılıyor.
SADECE ALTIN İÇİN KULLANILMAYACAK
Bilim insanları yöntemin yalnızca altın geri kazanımıyla sınırlı kalmasını hedeflemiyor. Molekülün kimyasal yapısının değiştirilmesiyle farklı metalleri seçici şekilde hedefleyen yeni tasarımlar geliştirilebileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar, sistemin temel çalışma prensibinin farklı metaller için uyarlanabileceğini ve her metal için farklı özelliklere sahip moleküller tasarlanabileceğini belirtiyor.
