Hollanda, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan bir gölü kurtarmak için sıra dışı bir yönteme başvurdu. Gölün dibinde biriken çamuru temizlemekle yetinmeyen uzmanlar, bu malzemeyi kullanarak suyun ortasında yeni adalar inşa etti. Peki, ekosistemi yeniden canlandırmayı amaçlayan bu proje, bölgedeki canlı yaşamını nasıl değiştirdi?
Hollanda, ekolojik çöküşün eşiğine gelen Markermeer Gölü'nü kurtarmak için ezber bozan bir mühendislik projesine imza attı. Göl tabanında biriken ve canlı yaşamını tehdit eden devasa çamur tabakasını çıkaran uzmanlar, bu malzemeyi gölün ortasında yeni adalar inşa etmek için kullandı. "Marker Wadden" adı verilen ve 2023 yılında tamamlanan bu devasa proje, ülkenin son yıllardaki en başarılı doğa geliştirme ve ekosistem canlandırma hamlelerinden biri olarak gösteriliyor.
SETLER GÖLÜN EKOSİSTEMİNİ SIKIŞTIRMIŞTI
Yaklaşık 70 bin hektarlık genişliğe sahip olan Markermeer, Hollanda ve Avrupa'nın en önemli tatlı su rezervlerinden biri durumundaydı. Ancak geçmişte inşa edilen Afsluit ve Houtrib setleri, gölün deniz ve nehirlerle olan doğal su sirkülasyonunu kesti. Zamanla göl tabanında kalın ve boğucu bir çamur tabakası birikti.
Bulanıklaşan su nedeniyle güneş ışığı dibe ulaşamaz hale geldi; balık popülasyonu hızla azaldı, sığ bataklıklar ve çamur düzlükleri yok oldu. Ekosistemin bozulmasıyla birlikte göl, kuşların dahi uğramadığı cansız bir su birikintisine dönüştü.
DÜNYADA BİR İLK: İNCE ÇAMUR İNŞAAT MALZEMESİNE DÖNÜŞTÜ
Doğa koruma kuruluşu Natuurmonumenten ile Hollanda kamu altyapı kurumu Rijkswaterstaat ortaklığında başlatılan projede ilk ada 2016 yılında yükselmeye başladı. Mühendisler, göl tabanından çıkarılan killi tortu, çamur, turba ve kumu doğrudan ada yapımında kullandı. Biyolojik çeşitliliğe zarar veren organik çamurun bu ölçekte bir inşaat malzemesi olarak değerlendirilmesi dünya genelinde bir ilk olarak kayıtlara geçti.
İlk etapta tamamlanan beş adaya, 2021 yılında başlayan ikinci aşamayla birlikte 300 hektarlık iki yeni ada daha eklendi. Böylece gölde kazanılan toplam doğa alanı 1.300 hektara ulaştı ve proje 2023 yılında başarıyla tamamlandı.
NADİR KUŞ TÜRLERİ YILLAR SONRA BÖLGEYE GERİ DÖNDÜ
Yeni inşa edilen adalarda derin ve sığ su kanalları, kum tepeleri, sazlıklar ve göletler oluşturularak yapay bir sulak alan ekosistemi tasarlandı. Kısa sürede suyun kalitesini artırıp berraklaşmasını sağlayan bu adalar; kuşlar, balıklar ve kabuklu canlılar için güvenli bir sığınak haline geldi. Hatta Hollanda'da soyu neredeyse tamamen tükenme noktasına gelen Macar ördeği gibi nadir türler yeniden bölgede kuluçkaya yatmaya başladı.
Yönetimi Natuurmonumenten tarafından sürdürülen adalar topluluğunda, yalnızca ana ada doğaseverlerin ve su sporlarıyla ilgilenenlerin ziyaretine açık tutuluyor.
Diğer adalar ise tamamen el değmemiş yabani yaşam alanı olarak korunuyor. Bu projeden elde edilen teknik birikimin; gelecekte kıyı erozyonuyla mücadele, set güçlendirme ve yeni yerleşim adaları oluşturma gibi alanlarda kullanılması hedefleniyor.
Avustralya'nın Daintree Yağmur Ormanı'nı yıllarca ikiye bölen ve ekosisteme zarar veren terk edilmiş uçak pisti, yürütülen dev ağaçlandırma projesiyle tamamen ortadan kaldırıldı.
Dikilen 24 bin 500 fidan sayesinde birleşen orman, nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan güney kasuarı başta olmak üzere bölgedeki yaban hayatına yeniden güvenli bir koridor sağladı.
PİST YÜZÜNDEN İKİYE BÖLÜNEN YAĞMUR ORANI TEKRAR BİRLEŞTİ
Avustralya'nın kuzeyinde bulunan Daintree Yağmur Ormanı'nın Cow Bay bölgesi, yıllardır ekolojik bir bölünmüşlüğe sahne oluyordu. Bölgede yer alan eski ve kullanılmayan bir uçak pisti, ağaçların arasında yaklaşık 7 hektarlık çıplak bir alan oluşturarak ormanı adeta ortadan ikiye bölmüştü.
Adeta bir duvar gibi yaban hayatının karşısına dikilen bu şerit, hayvanların bir taraftan diğer tarafa geçişini zorlaştırıyor ve doğal yaşam alanlarını kısıtlıyordu.
Doğa koruma ekiplerinin yürüttüğü kapsamlı projeyle bu boşluk tamamen kapatıldı.
24 BİN 500 FİDAN TOPRAĞA ULAŞTI
Rainforest Rescue adlı kuruluşun ekipleri tarafından yürütülen ve Avustralya'nın En Çok Tehdit Altındaki Türleri Vakfı (FAME) desteğiyle hayata geçirilen projede bölgeye tam 24 bin 500 ağaç dikildi.
Nesli tükenme tehlikesindeki canlıları korumak amacıyla çalışan vakıf, Mart 2026 itibarıyla planlanan bütün fidanların toprağa ulaştığını ve pist alanının tamamen orman örtüsüne büründüğünü ilan etti.
Gerçekleştirilen bu devasa dönüşümün arkasındaki ana hedef, Avustralya'da resmî olarak "tehlike altında" kabul edilen güney kasuarını koruma altına almaktı.
Yediği meyvelerin tohumlarını ormanın farklı noktalarına taşıyarak ekosistemin kendini yenilemesinde vital bir rol üstlenen bu özel kuş türü, yaşam alanlarının parçalanması, araç çarpmaları ve köpek saldırıları nedeniyle büyük bir varoluş mücadelesi veriyordu.
Saha çalışmalarında elde edilen ilk sonuçlar son derece umut verici oldu. Ağustos 2025 verilerine göre dikilen fidanların yüzde 90'ı başarıyla tuttu ve bazı ağaçların boyu 4 metreyi aştı.
Ağaçlandırma yapılan bölgede bir çift kasuarın görülmesi, taze dışkı ve ayak izlerine rastlanması, kuşların yeni orman koridoruna adapte olmaya başladığını gösterdi. Yeniden birleştirilen orman dokusu yalnızca kasuarlara değil, bölgedeki birçok farklı tür için de güvenli bir sığınak oldu.
Nesli tehlike altındaki kurbağa türleri, ağaç kanguruları ve uçan tilkiler yeni yaşam alanından doğrudan faydalanmaya başladı. Meyve vermeye başlayan genç ağaçlar şimdiden bölgeye çok sayıda kuş türünü çekmeyi başardı.
Ağaçlandırmanın olumlu etkileri karayla da sınırlı kalmayacak. Yeni oluşan yoğun bitki örtüsü, yağmur sularıyla derelere karışan tortuyu doğal bir filtre gibi süzerek suyun kalitesini artıracak.
Berraklaşan akarsular sayesinde dünyaca ünlü Büyük Set Resifi'ne ulaşan sular temizlenecek, aynı zamanda büyüyen binlerce ağaç iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini hafifletmeye katkı sağlayacak.
