Gün içinde gördüğümüz ilginç bir manzaradan yediğimiz yemeğe, tatilden konserlere kadar pek çok anı telefonumuzla kaydetmeye alıştık. Ancak yeni bir araştırma, yaşanan anı sürekli fotoğraflamanın veya ekran görüntüsü almanın düşündüğümüzden farklı bir etkisi olabileceğini ortaya koydu.
Fotoğraf çekmek çoğu zaman anıları geleceğe taşımak için kullanılan bir yöntem olarak görülüyor. Fakat araştırmacılara göre telefonun kamerayı açıp kayda başlaması, kişinin dikkatini yaşanan olaydan uzaklaştırabiliyor. Böylece o anı doğrudan deneyimlemek yerine, kişinin zihni kaydedilen görüntüye güvenmeye başlayabiliyor.
Binghamton Üniversitesi araştırmacıları, 892 katılımcının yer aldığı yedi farklı deneyde fotoğraf çekme ve ekran görüntüsü alma davranışının hafıza üzerindeki etkisini inceledi. Deneylerde bazı katılımcılardan görsellere yalnızca bakmaları, bazı katılımcılardan ise görüntüleri ekran görüntüsü olarak kaydetmeleri istendi. Sonuçlarda yalnızca bakanların görselleri daha doğru ve ayrıntılı hatırladığı görüldü.
Araştırmacılar bu durumu "bilişsel yük aktarımı" olarak açıklıyor. Buna göre kişi, bir bilginin fotoğraf veya ekran görüntüsüyle dışarıda saklandığını bildiğinde, beynin o bilgiyi hafızaya almak için daha az çaba göstermesi mümkün olabiliyor.
Bu nedenle telefonun hafızası, bir anlamda kişinin zihinsel yükünü azaltan bir "dış hafıza" gibi çalışabiliyor.
Araştırmanın dikkat çeken taraflarından biri, etkinin yalnızca fotoğrafı çekilen görüntünün hatırlanmasıyla sınırlı kalmaması. Araştırmacılar, sürekli kayıt yapmanın kişinin o sırada yaşadığı deneyime odaklanmasını da azaltabileceğini belirtiyor.
Özellikle önemli veya özel anlarda telefon ekranına yönelmek, yaşananların bazı ayrıntılarının daha silik hatırlanmasına neden olabiliyor.
Araştırmanın sonucu "fotoğraf çekmek kesinlikle zararlıdır" şeklinde yorumlanmamalı. Çalışmanın ortaya koyduğu nokta, özellikle yaşanan her anı sürekli olarak telefonla kaydetmenin dikkat ve hatırlama üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilmesi.
Bu nedenle önemli anlarda yalnızca görüntüyü kaydetmeye odaklanmak yerine, zaman zaman telefonu bırakıp deneyimin kendisine odaklanmak hafızanın oluşumu açısından daha avantajlı olabilir.
