Burundi'de ormanları tehdit eden geleneksel yakıt kullanımına karşı sıra dışı bir çözüm geliştirildi. Gün boyunca güneşten güç alan sistem, herhangi bir yakıt kullanmadan yüksek sıcaklıklara ulaşabiliyor. Üstelik tasarımı sayesinde ihtiyaç halinde farklı alanlarda da kullanılabiliyor.
Doğu Afrika ülkesi Burundi'de, yemek pişirmede kullanılan geleneksel yakıtlara alternatif olacak çevreci bir proje hayata geçirildi.
Yaklaşık 14 milyon kişinin yaşadığı ülkede odun ve odun kömürünün yoğun kullanımı, ormanların yanı sıra meyve veren ağaçları da tehdit ediyordu.
Bu soruna çözüm üretmek isteyen yetkililer, yakıt gerektirmeden güneş enerjisiyle çalışan ocakların kullanımını yaygınlaştırmak için çalışma başlattı.
Geliştirilen yenilikçi sistem, yansıtıcı paneller yardımıyla güneş ışınlarını doğrudan tencerenin bulunduğu merkeze odaklama prensibiyle çalışıyor.
Yüksek ısı seviyelerine ulaşabilen düzenek sayesinde sadece yemek pişirme süreçleri değil, içme suyunun sterilizasyonu da güvenle sağlanabiliyor.
Gün boyunca en yüksek verimi alabilmek adına ocakların belirli periyotlarla güneşe doğru konumunun ayarlanması gerekiyor.
Farklı kullanım ihtiyaçlarına uygun olarak hazırlanan ürün gamında, kalabalık aileler için tasarlanan büyük ünitelerin yanı sıra katlanarak valiz formunu alan pratik taşınabilir modeller de bulunuyor.
Hava koşullarına tamamen bağımlı olması nedeniyle geleneksel pişirme yöntemlerinin tamamen yerini alamasa da bu çevreci sistem, güneşin etkili olduğu saatlerde yakıt tüketimini önemli ölçüde düşürüyor.
Uzun vadeli planlama ise Burundi genelinde güneş enerjisini günlük yemek pişirme rutinlerinin standart bir unsuru haline getirmeyi amaçlıyor.
Tamil Nadu eyaletindeki Tiruvannamalai kentinde yaşayan Vinisha, kömürün hem duman oluşturduğunu hem de geride atık bıraktığını fark etti. Bunun üzerine kömür yerine güneş enerjisini kullanabileceği bir sistem geliştirmeye karar verdi.
5 SAAT GÜNEŞ, 6 SAAT ÇALIŞMA
Güneş panelleri, batarya ve buharlı ütüden oluşan sistem, güneş ışığını elektrik enerjisine dönüştürüyor. Üretilen enerji bataryada depolanarak ütünün çalışmasını sağlıyor.
Projenin verilerine göre yaklaşık 5 saatlik güneş ışığı, 6 saatlik çalışma için yeterli enerji sağlayabiliyor. Böylece ütüleme sırasında kömür yakılmasına gerek kalmıyor.Sistemde ayrıca cep telefonu şarj noktaları da bulunuyor.
OKUL FİKRİNDEN ÇALIŞAN PROTOTİPE
Vinisha'nın tasarımı, Hindistan Ulusal İnovasyon Vakfı'nın (NIF) desteğiyle çalışan bir prototipe dönüştürüldü. Mobil olarak tasarlanan araba sayesinde satıcılar hem sokakta çalışabiliyor hem de müşterilerin kapısına kadar hizmet götürebiliyor.
Proje, 2021 yılında uluslararası bir çevre ödülü sıralamasında finale kaldı. Vinisha ayrıca İskoçya'nın Glasgow kentinde düzenlenen COP26'da dünya liderlerine hitap etti.
Vinisha'nın hikâyesi, günlük hayatta karşılaşılan basit bir sorunun nasıl yenilikçi bir çözüme dönüşebileceğini gösterdi.
Bir sokakta yere dökülen kömür parçalarıyla başlayan fikir, güneş enerjisiyle çalışan mobil bir sisteme dönüştü.
"Pot-in-pot" (iç içe geçmiş çömlek) adı verilen sistem, biri diğerinin içine yerleştirilen iki ayrı kil kaptan oluşuyor.
İki kap arasındaki boşluk nemli kumla dolduruluyor ve üst kısmı ıslak bir bez yardımıyla kapatılıyor.
Dış kaptaki su buharlaştıkça içerideki ısı dışarı taşınıyor ve doğal bir soğutma etkisi oluşmuş oluyor. Bu sayede elektriğe ihtiyaç duymadan soğutma sistemi sağlanmış oluyor.
SICAKLIĞI 14 DERECEYE KADAR DÜŞÜREBİLİYOR
Sistemin geliştiricisi olan Nijeryalı öğretmen Mohammed Bah Abba, bu yöntemi 1990'lı yıllarda özellikle çöl ikliminde yaşayan çiftçilerin ürünlerini daha uzun süre saklayabilmesi için geliştirdi.
Uygun hava koşullarında sistem, iç sıcaklığı ortam sıcaklığından 14 dereceye kadar düşük seviyeye indirebiliyor.
Böylece domates, biber, patlıcan ve yapraklı sebzeler normalden çok daha uzun süre tazeliğini koruyabiliyor.
HER İKLİMDE AYNI ETKİYİ VERMİYOR
Bu doğal soğutma yöntemi, sistemin temelinde suyun buharlaşması yer aldığından dolayı en iyi sıcak ve kuru iklimlerde çalışıyor.
Nem oranının yüksek olduğu bölgelerde buharlaşma yavaşladığı için soğutma etkisi de azalıyor.
Uzmanlar, sistemin gölgede ve hava akımının bulunduğu bir noktada kullanılması gerektiğini belirtiyor.
