Uyduların ve elektronik ölçüm cihazlarının bulunmadığı 1774 yılında bilim insanları, Dünya'nın kütlesini ölçebilmek için İskoçya'da bulunan bir dağı kullandı.
Schiehallion Dağı'nın çekim gücünün oluşturduğu küçücük sapmayı ölçen ekip, gezegenin ortalama yoğunluğunu günümüzde kabul edilen değere oldukça yakın biçimde hesaplayabildi.
İngiliz Kraliyet Astronomu Nevil Maskelyne öncülüğünde gerçekleştirilen deney için İskoçya'nın Perthsire bölgesinde bulunan Schiehallion Dağı seçildi.
YILDIZLARLA DAĞIN ÇEKİM GÜCÜNÜ ÖLÇTÜLER
1083 metre yüksekliğindeki dağın çevresindeki tepelerden uzakta bulunması ve neredeyse simetrik bir yapıya sahip olması nedeniyle kütlesinin hesaplanmasını kolaylaştırıyordu.
Dağın kuzeyine ve güneyine gözlemevleri kuran Maskelyne, yıldızların konumlarını çekül doğrultusu ile karşılaştırdı.
Dağın çekim gücünün çekülü kendisine doğru çok küçük bir açıyla kaydırması bekleniyordu. Aylar süren gözlemlerin sonunda toplam 11,6 yay saniyelik bir sapma ölçüldü.
Ortaya çıkan değer son derece küçük olmasına rağmen dağın kendi çekim gücüne sahip olduğunu göstermeye yetti. Dağın hacmi ve yoğunluğu bilindiğinde, çekül üzerindeki etkisi Dünya'nın çekim gücüyle karşılaştırılabilecekti.
SONUÇ MODERN DEĞERDEN YAKLAŞIK YÜZDE 18 UZAK
Matematikçi Charles Hutton, Schiehallion'un hacmini hesaplamak için dağı çok sayıda dikey bölüme ayırdı. Eş yükseltideki noktaları birleştiren kontur çizgilerden yararlanması, topoğrafik haritalamanın gelişimindeki önemli adımlardan biri oldu.
Hutton, hesaplamaların sonunda Dünya'nın ortalama yoğunluğunu metreküp başına yaklaşık 4 bin 500 kilogram olarak belirledi. Günümüzde kabul edilen değer metreküp başına yaklaşık 5 bin 515 kilogram olarak biliniyor.
Dönemin sınırlı araçları düşünüldüğünde elde edilen sonuç, modern değerin yalnızca yaklaşık yüzde 18 altında kalıyordu.
Deney, Dünya'nın yüzeydeki kayalardan çok daha yoğun olduğunu da gözler önüne serdi. Hutton buradan hareketle gezegenin iç kısmında daha yoğun ve büyük olasılıkla metalik maddelerin bulunması gerektiğini düşündü.
