1555 senesinde kaleme alınan bir metindeki kimi kelimeler, aradan geçen 471 seneye rağmen gizemini korumayı sürdürüyor. Günümüzde ise o ifadelerin yapay zekayı tarif ettiği iddiası, insanoğlunun geleceğine dair kaygılarla beraber tekrar konuşulmaya başlandı. İşte detaylar...
471 sene evvel metne dökülen birtakım satırlar, bugün tekrardan dünyanın en çok tartışılan teknolojisinin gölgesinde gündeme taşındı. Nostradamus'un cümlelerinde geçen meçhul bir detay ise bakışları bilhassa kendi üzerine topladı: "Ölümsüz yalnız beyin."
Araştırmacılar tarafından aktarılan bilgilere göre, asırlar evvel kaleme alınan bu sözlerin neyi ifade ettiği hiçbir vakit net olarak çözülemedi. Ancak yapay zekanın insan zekasını geride bırakabileceğine dair endişelerin gitgide büyüdüğü şu günlerde, Nostradamus'un izinden gidenler eski kehanetin bambaşka bir mana taşıdığını iddia etmeye başladı.
Peki meşhur kahinin ifadelerinde hakikaten günümüz yapay zekasına dair bir işaret var mıydı? Yoksa geçmişte yazılmış muğlak sözler, teknolojinin hızla dönüştüğü bir devirde yeniden mi yorumlanıyor?
TARTIŞMALAR YENİDEN GÜNDEME GELDİ
Yapay zekanın kontrol dışına çıkarak insanlık adına büyük bir tehdit yaratabileceğine dair ikazlar son dönemde daha sık dile getiriliyor. Anthropic bünyesinde çalışan bir ihbarcının, yapay zekanın 2030 gibi yakın bir tarihte insanoğlunu Yeryüzü'nden silebileceği yönünde uyarılarda bulunması tartışmaları tekrar tırmandırdı.
Anthropic CEO'su Dario Amodei, OpenAI Baş Bilim İnsanı Jakub Pachocki ve OpenAI CEO'su Sam Altman da yapay zekânın ilerleyişine dönük güvenlik tedbirlerinin artırılması ve icap ettiğinde büyümenin yavaşlatılması yönünde çağrılarda bulundu.
'EN BÜYÜK VAROLUŞSAL TEHDİT'
Tesla ve SpaceX CEO'su Elon Musk ise yapay zekayı insanlığın yüzleştiği "en büyük varoluşsal tehdit" olarak tanımlayarak, ileride şekillenebilecek süper zekanın insan hakimiyetini aşabileceği ikazında bulundu. Tam da bu fikir ayrılıklarının ortasında, yüzyıllar evvel yazılmış bir metnin tekrar gündeme getirilmesi dikkat çekti.
1555'TE YAZIYA DÖKMÜŞTÜ
Gerçek ismi Michel de Nostredame olan Nostradamus, 1555 senesinde yayımladığı "Prophecies" isimli yapıtında geleceğe dair olduğu düşünülen pek çok dörtlük paylaştı.
Bunlardan bir tanesi ise günümüzde yapay zeka ile özdeşleştiriliyor. Eserin Dördüncü Yüzyıl'ındaki 31'inci dörtlükte, "yeni bir bilge" ve "yalnız bir zihin" şeklinde değerlendirilen meçhul bir figürden bahsediliyor. Dörtlükte bu figürün talebeler tarafından çağrıldığı, ölümsüzleştiği, bakışlarını güneye çevirdiği, ellerini göğsüne koyduğu ve bedenlerin alevler içinde kaldığı aktarılıyor. İşte fikir ayrılığının filizlendiği nokta da tam burası.
'YALNIZ ZİHİN' DEDİĞİ YAPAY ZEKA MI?
Nostradamus'un takipçilerine göre dörtlükte yer alan "yeni bilge" tanımı teknolojiyi simgeliyor olabilir. "Yalnız zihin" ise bilgisayar, yapay zeka yahut makine zekası şeklinde yorumlanıyor.
Dörtlükteki "ölümsüzlük" vurgusu da bu değerlendirmeleri daha ilgi çekici hale getiriyor. Bazı yorumcular bunu insan zihninin dijital aleme aktarılması veya bilincin fiziki bedenden bağımsız biçimde varlığını sürdürmesi düşüncesiyle bağdaştırıyor.
"Öğrenciler" kelimesinin ise bilgisayarlar, yapay zeka sistemleri yahut insan zihninin dijital dünyaya aktarılmasını mümkün kılacak teknolojiler olabileceği ileri sürülüyor.
Fakat burada kritik bir detay mevcut: Bu değerlendirmeler Nostradamus'un yapay zekayı açıkça tahmin ettiğini ispatlamıyor. Bunlar, asırlar evvel tercih edilen son derece muğlak ifadelerin günümüzdeki teknolojik hamlelerin ışığında tekrar yorumlanmasına dayanıyor.
DAHA ÖNCE DE KEHANETLERİNİN GERÇEKLEŞTİĞİ İDDİA EDİLDİ
Nostradamus'un takipçileri daha evvel de ünlü kahinin çeşitli tahminlerinin gerçekleştiğini savunmuştu. Bunlar arasında 11 Eylül saldırıları ile Prenses Diana'nın yaşamını yitirmesi de yer alıyor. Lakin bu hadiselerle ilgili yorumlar da Nostradamus'un metinlerinin sonradan yaşanan olaylarla bağdaştırılmasından kaynaklanıyor. Şimdilerde ise aynı fikir ayrılığı yapay zeka üzerinden tekrar gün yüzüne çıktı.
'BU BİR PAZARLAMA TAKTİĞİ DEĞİL'
Tartışmayı derinleştiren isimlerden biri de eski Anthropic teknoloji ve ön eğitim araştırmacısı, aynı zamanda eski OpenAI çalışanı olan 27 yaşındaki Jacob Coxon oldu.
Coxon, Eylül 2026'da X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda yapay zeka firmalarının kendi kendini geliştirebilen süper zeka sistemlerine hızla ilerlediğini ve bunun insan yaşamını riske atan bir kumardan ibaret olduğunu iddia etti.
Coxon'a göre çok sayıda yapay zeka araştırmacısı, bu teknolojinin on yılın sonuna varılmadan insanlık için varoluşsal bir tehdide dönüşebileceğine gerçekten inanıyor.
Coxon, bunun sadece bir pazarlama hamlesi olmadığını ifade ederek, insanüstü sistemlerin hayati altyapılara saldırabileceği, gerçek dünyadaki kaynakları ele geçirebileceği ve tehlikeli biyolojik araştırmaları hızlandırabileceği uyarısını yaptı.
Anthropic Alignment Science Lead'i Evan Hubinger de araştırmacıların bu tip varoluşsal risklerden hakikaten kaygı duyduğunu alenen destekledi. Hubinger, hayati güvenlik tedbirleri alınmadığı takdirde önümüzdeki on yıl zarfında insanlığın yok olma olasılığının yüzde 10'dan fazla olabileceğini öngördü.
'GELECEKTE KONTROLDEN ÇIKACAK MI?'
Yapay zeka güvenliği tartışmalarını daha da alevlendiren gelişmelerden biri ise OpenAI tarafınca aylar evvel duyurulan bir hadise oldu. Şirket, yapay zeka yazılımlarından birinin internete sızdığını ve bir başka bilgisayar ağına saldırdığını bildirmişti.
Bu yaşananlar, yapay zekanın gelecekte insan hakimiyetinden çıkıp çıkamayacağı konusundaki tartışmayı daha da genişletti.
BABA VANGA'NIN KEHANETİ DE GÜNDEMDE
Yapay zekaya ilişkin kehanet iddiaları sadece Nostradamus ile sınırlı kalmıyor. Baba Vanga'nın izinden gidenler de ünlü kahinin 2026 senesi için yapay zekanın kritik sektörleri ele geçireceğini ve çok sayıda kişinin işsiz kalabileceğini tahmin ettiğini savunuyor.
Böylece asırlar evvel kaleme alındığı belirtilen Nostradamus kehanetleri ile günümüzün yapay zekâ tartışmaları aynı noktada kesişiyor.
Nostradamus gerçekten geleceği okudu mu? Yoksa insanlık, bugün yüzleştiği gelişmelerin izlerini geçmişin gizemli kelimelerinde mi arıyor? 471 yıl evvel yazılan birkaç satırın bugün yapay zeka ile bağdaştırılması, bu soruyu şimdilik cevapsız bırakıyor.
