Şehir içi otobüslere bindiğinizde bazı koltukların neden gidiş yönünün tersine baktığını hiç merak ettiniz mi? Yaşlı, engelli ve bebek arabalı yolcular için tasarlanan alçak tabanlı otobüslerdeki bu koltuk düzeninin arkasından zekice bir mühendislik hamlesi çıktı! İşte detaylar...
Şehir içi otobüslerin tabanı; yaşlıların, engelli yolcuların ve bebek arası kullananların araca daha kolay bir şekilde binmesi için yere yakın şekilde tasarlanıyor. Ancak zemin alçaldıkça tekerlek yuvalarının yolcu bölümünde kapladığı alan da daha belirgin hale geliyor.
Bu nedenle tekerleklerin üzerinde yüksek çıkıntılar, standart yöndeki koltukların aynı yönde sıralanmasını zor hale getiriyor. Koltuklar aracın gittiği yöne doğru yerleştirildiğinde yeterli ayak boşluğu kalmayabiliyor veya bazı bölümler kullanılamaz hale geliyor.
Bu nedenle üreticiler, tekerlek yuvalarının arkasına veya üzerine ters yöne bakan koltuklar yerleştirerek araç içindeki alanı değerlendirerek oturma alanına dönüştürüyor.
OTURMA KAPASİTESİNİN DÜŞMESİNİ ÖNLÜYOR
Alçak tabanlı otobüslerde ters koltukların tercih edilmesinin ardındaki neden belli oldu. Teknik raporlara göre bu koltuk düzeni, tekerlek yuvalarının oluşturduğu alan kaybını azaltarak araç içindeki kapasitenin daha verimli kullanılmasını sağlıyor.
Tekerlek yuvalarının çevresine karşılıklı koltuklar yerleştirildiğinde dört kişilik oturma alanları oluşturulabiliyor. Böylece hem alçak tabanlı tasarım korunuyor hem de otobüsün yolcu kapasitesindeki kayıp en aza indiriliyor.
Koltukların konumu; otobüsün şasisi, tekerleklerin yerleşimi, kapılar ve tekerlekli sandalye alanı gibi unsurlara göre değişebiliyor. Bu nedenle her otobüste ters koltuk bulunmuyor. Ancak bu tasarımın temel amacı, sınırlı iç alanı mümkün olduğunca verimli kullanmak.
Toplu taşıma araçlarında tek renkli kumaş kullanılması; küçük lekelerin, tozların ve sürtünme izlerinin kolayca fark edilebilir olmasını sağlıyor.
Birbirini kesen çizgilerden ve farklı renklerin kullanılması ile oluşan desenler ise gözün belirli bir noktaya odaklanmasını zorlaştırıyor.
Ortaya çıkan görsel karmaşa, dökülen içeceklerden kalan küçük izleri veya kumaşta zamanla oluşan renk değişimlerini daha az görünür hale getiriyor.
Genellikle orta ve koyu tonların tercih edilmesi de koltukların seferler sırasında daha temiz görünmesine katkı sağlıyor.
Desenlerin lekeleri gizlemesi, koltukların temizlenmediği anlamını taşımıyor. Tasarım yalnızca temizlik yapılana kadarki süreçte günlük kullanım izlerinin yolcuların dikkatini çekmesini engelliyor.
KUMAŞ YOĞUN KULLANIMA DAYANACAK ŞEKİLDE ÜRETİLİYOR
Toplu taşıma koltuklarında kullanılan dayanıklı döşeme kumaşı "moquette" olarak adlandırılıyor.
Yün ağırlıklı ve sık dokunmuş olan yapı; kumaşın sürekli oturulmaya, sürtünmeye ve uzun vadeli kullanıma karşı dayanıklı olmasını sağlıyor.
Moquette kumaşın yüzeyindeki kısa ve yoğun lifler kolayca ezilmiyor. Dokuma sırasında desenin kumaşın içerisine işlenmesi de baskılı yüzeylerde görülebilen hızlı solma ve silinme riskini azaltıyor.
DESENLER ULAŞIM HATLARINA GÖRSEL KİMLİK KAZANDIRIYOR
Koltukların desenli olması yalnızca kir ve yıpranmayı saklamak amacıyla tasarlanmıyor. Ulaşım şirketleri kullandıkları renk ve şekiller aracılığı ile ayırt edici bir görünüm kazandırıyor.
Bazı kentlerde farklı hatlar, araç modelleri veya hizmet dönemleri için ayrı koltuk desenleri hazırlanıyor.
Yerel simgelerden, sistasyon mimarisinden ve kentin renklerinden esinlenen tasarımlar zamanla ulaşım ağının görsel kimliğinin bir parçası haline gelebiliyor.
