Evden çıktıktan sonra kapıyı kontrol etmek için geri dönüyor, ocağı kapatıp kapatmadığınızı tekrar tekrar düşünüyor musunuz? Psikologlar, bu davranışı hayatının bir parçası haline getirmiş olan insanların ortak özelliğini açıkladı
Kapının kilitlenip kilitlenmediğini tekrar tekrar kontrol etmek birçok kişiye tanıdık gelen sıradan bir alışkanlıktır.
Psikologlara göre bu durum, bir unutkanlık veya kaygı bozukluğu belirtisi değil, aksine kişiliğin en temel yapı taşlarından bir olan vicdanlılık ve sorumluluk bilinci ile doğrudan bağlantılıdır.
TEKRARLADIKÇA BULANIKLAŞAN ZİHİN
Hollandalı psikologlar tarafından yürütülen bir deneyde, katılımcılardan bir ocağı birçok kez açıp kapatmaları ve bunu kontrol etmeleri istendi.
Bir eylem yaklaşık olarak 10 kez tekrarlandığında, beyin bu durumu bir "rutin" olarak algılayarak detayları kaydetmeyi bırakır.
Katılımcılar eylemi tekrar tekrar yaptıklarında, son kontrol anına dair detaylar ve emin olma hislerinin giderek zayıfladığı gözlemlendi.
Bu durum klinik bir teşhisi olan kişilerde değil, tamamen sağlıklı bireylerde de aynı şekilde gözlemlendi. Kapıyı otomatik pilotta kilitlediğinizde, zihninizde o anın net bir görüntüsü oluşmaz.
SORUMLULUK BİLİNÇLERİ YÜKSEK
Kapıyı tekrar tekrar kontrol eden bireyler; hata yapma riskini göze almaktansa tedbirli olmayı tercih eden, sorumluluk sahibi kişilerdir. Bu davranış kalıbı hayatın birçok alanında kendini gösterir.
Yüksek organizasyon ve sorumluluk bilincine sahip kişilerin işte daha başarılı olduğu, sağlıklı alışkanlıklar geliştirdiği ve riskli durumlardan kaçındıkları için daha uzun ve sağlıklı bir ömür sürdürdükleri görülmüştür.
Bu kişiler sözünü tutan, son derece güvenilir partnerler olurlar. Rahat bir partner için bu titizlik seviyesi bazen bunaltıcı görünse de, "Kapıyı kilitledin mi?" sorusu aslında kontrol etme arzusundan dolayı değil; koruma, özen ve şefkatin göstergesidir.
Gönderilmeden önce defalarca okuduğunuz e-postalar, mesajlar veya doktor randevularını aksatmamak bu bilincin ürünlerindendir.
SINIRI NEREDE ÇİZMELİSİNİZ?
Bir eylemin sağlıklı bir tedbir mi yoksa psikolojik bir rahatsızlık mı olduğunu anlamak için kontrolün seviyesine bakmak gerekiyor. Kapıyı bir veya iki kez kontrol etmek oldukça doğaldır ve hemen herkes tarafından yapılan bir davranıştır.
Ancak; eğer kontrol eylemi bir döngüye girer, 5-10 kez veya daha fazla tekrarlanır, kişise yoğun bir şekilde stres ve rahatlayamama hissi yaratırsa bu durum kompulsif kontrol boyutuna ulaşmış olabilir.
Bu noktada ise bir uzmandan destek alınması gerekebilir.
