Anadolu'nun farklı bölgelerinde yıllardır hazırlanan bazı yöresel lezzetler, zamanla sofralardan çekilmeye başladı. Bunlardan biri de Aksaray'ın Eskil ilçesine özgü Cüğcük. Adını duyanların bile azaldığı bu geleneksel yiyecek, geçmişte yöre halkının mutfak kültürünün önemli parçalarından biri olarak tüketiliyordu.
Cüğcük yalnızca bir yemek tarifi değil, aynı zamanda Eskil'in geleneksel mutfak bilgisini yansıtan bir ürün olarak öne çıkıyor. Yapımında buğdayın yanı sıra yöreye göre farklı tohum ve ürünlerin kullanılması, tarifin kendine özgü yapısını ortaya çıkarıyor. Ancak araştırmalar, bu geleneksel yiyeceğin unutulmaya yüz tuttuğuna dikkat çekiyor.
ADINI BİLE DUYAN AZALDI
Cüğcük, Aksaray'ın Eskil ilçesinin geleneksel yiyeceklerinden biri olarak biliniyor. 2018 yılında yayımlanan akademik araştırmada, Cüğcük'ün yapım aşamaları ve tüketim biçimleri Eskil'de yaşayan kaynak kişilerle yapılan görüşmeler üzerinden kayıt altına alındı.
Araştırmacılar, geleneksel tarifin gelecek kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çekerken Cüğcük'ü unutulmaya yüz tutmuş bir besin olarak tanımlıyor.
YAPIMINDA BUĞDAY BAŞROLDE
Cüğcüğün hazırlanışı oldukça farklı bir yöntem içeriyor. Öncelikle buğday temizlenip yıkanıyor, ardından kaynatılarak kurutuluyor.
Tarifin çeşidine göre buğdayın içerisine kenevir, kavun ve karpuz çekirdeği, menengiç veya zeyrek (keten tohumu) gibi malzemeler eklenebiliyor. Daha sonra karışım öğütülerek farklı şekillerde tüketilebilen geleneksel bir ürüne dönüştürülüyor.
SÜTLE KARIŞTIRILIP TÜKETİLİYOR
Cüğcüğün tüketim şekilleri de günümüzde alışılmış tariflerden oldukça farklı. Araştırmaya göre ürün çoğunlukla sütün içerisine katılarak kuru üzümle birlikte tüketiliyor.
Bunun yanı sıra pekmezle karıştırılarak veya kuru şekilde de yenilebildiği belirtiliyor. Araştırmada, kuru tüketim biçiminin yörede "yat geberlik" olarak adlandırıldığı aktarılıyor.
HASATTAN SONRA HAZIRLANIYORDU
Cüğcük, özellikle buğday hasadından sonra hazırlanan ve bir sonraki hasada kadar tüketilen geleneksel bir yiyecek olarak öne çıkıyor. Bu yönüyle yalnızca bir tarif değil, Eskil'de geçmişten günümüze aktarılan gıda saklama ve değerlendirme kültürünün de bir parçasını oluşturuyor.
Araştırmada görüşülen sekiz kaynak kişinin verdiği bilgiler, tarifin farklı malzemelerle hazırlanan çeşitlerinin bulunduğunu ortaya koyuyor. Çalışmanın amacı da bu bilgileri kayıt altına alarak gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamak olarak belirtiliyor.
BİR TARİFTEN FAZLASI
Günümüzde pek çok geleneksel yiyecek gibi Cüğcük de modern mutfak alışkanlıklarının gölgesinde daha az bilinen lezzetler arasında yer alıyor. Eskil'e özgü bu yiyeceğin tarifinin kayıt altına alınması, yalnızca bir yemeğin korunması açısından değil, yörede kuşaktan kuşağa aktarılan mutfak bilgisinin yaşatılması bakımından da önem taşıyor.
