Nepal'de 26 Ağustos'ta başlayan ve sismografların bile ilk başta "deprem" sandığı felaketin bilançosu her geçen saat ağırlaşıyor. 5 bin metreden kopan dev buzul kütlesinin saniyeler içinde haritadan sildiği köylerde can kaybı 1114'e ulaşırken, aralarında yabancı turistlerin de bulunduğu yaklaşık 4 bin kişiyi arama çalışmaları sürüyor. Öte yandan facianın ardında bıraktığı kan donduran kareler havadan görüntülendi. İşte 97 yaşındaki bir kadının mucize kurtuluşundan yürek burkan morg sahnelerine, Nepal felaketinin başından sonuna tüm perde arkası...
Çarşamba sabahı saat 09.00 sularında Bhotekoshi Nehri aniden taştı. Taşkın, kısa sürede birden fazla köyü, yolları ve hidroelektrik santrallerini hasara uğrattı. Yerel yetkililer bölge sakinlerini Bhotekoshi, Trishuli ve Narayani nehirlerinin kıyılarından uzak durmaları konusunda uyardı.
UZMANLAR ÖNCE "DEPREM" DEDİ, SONRAKİ GÜN HER ŞEY DEĞİŞTİ
Felaketin yaşandığı sabah ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), bölgede 4,4 büyüklüğünde bir sismik hareket kaydederek bunu ilk etapta deprem olarak sınıflandırdı. Ancak sonraki günlerde yapılan analizler tabloyu tamamen değiştirecekti.
İŞTE FELAKETİN KAN DONDURAN GÖRÜNTÜLERİ
Nepal'deki sel felaketinin yol açtığı yıkım havadan görüntülendi | Video
"EŞİMİ ELİMDEN ALDI" HAYATTA KALANLARIN ANLATTIĞI DEHŞET DAKİKALARI
Felaketi yaşayanların anlattıkları olayın ne kadar ani geliştiğini gözler önüne seriyor. Hastanede tedavi gören 68 yaşındaki Keshav Prasad Baral, kendilerine doğru gelen devasa bir çamur akıntısı gördüğünü, yaklaştıkça akıntının daha da yükseldiğini anlattı. Çamurun evlerine girdiğini fark edince eşinin elinden tutup onu terasa çıkarmaya çalıştığını ancak akıntının eşini alıp götürdüğünü aktardı. Yaralılardan bir diğeri ise bir mango ağacına tutunarak hayatta kalabildiğini söyledi.
İLK BİLANÇO: 332 ÖLÜ, 826 KAYIP
Felaketin ardından yapılan ilk açıklamalarda Nepal Ulusal Afet Riski Azaltma ve Yönetim Otoritesi (NDRRMA), ülkede 826 kişiden haber alınamadığını, can kaybının ise 332'ye yükseldiğini duyurdu. En ağır etkilenen bölgeler Nuwakot ve Rasuwa oldu; yetkililer arama kurtarma operasyonlarını buralarda yoğunlaştırdı.
SINIRIN ÖTE TARAFINDA DA CAN PAZARI: TİBET'TE BİLANÇO AĞIR
Sınırın Tibet tarafında da tablo ağırdı. Çin devlet televizyonu CCTV, Tibet'te kayıp bildirilen 558 kişiden 260'ının yabancı uyruklu olduğunu, iki köylünün kurtarıldığını duyurdu; yetkililer bölgede en az üç kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Böylece iki ülkedeki toplam kayıp sayısı 1.300'ü aştı.
KAYIPLAR ARASINDA 7 FARKLI ÜLKEDEN ONLARCA TURİST VAR
Kayıp turistler arasında pek çok farklı ülkeden vatandaş vardı. Nepal Turizm Bakanlığı'na göre 341 yabancı uyrukludan haber alınamıyordu; bunlar arasında Hindistan, ABD, Rusya, Ukrayna, Portekiz, Güney Kore ve İtalya vatandaşları bulunuyordu.
Kayıp yabancılar arasında Hindistan'dan 100'den, ABD'den 54'ten, Avustralya'dan 34'ten ve İngiltere'den 33'ten fazla turist yer alıyordu. Kayıpların önemli bir bölümünün, Tibet Özerk Bölgesi'ndeki Kailash Mansarovar bölgesine dini ziyaret amacıyla giden hacılardan oluştuğu belirtildi. Ayrıca Nepal Polisi ve Silahlı Polis Gücü'ne bağlı 32 güvenlik görevlisi, yeni tamamlanan bir hidroelektrik projesinde çalışan 60 işçi ve sınırdaki gümrük bürosunda görevli 15 personel de kayıplar arasındaydı.
KOMŞU ÜLKEDE DE ALARM ZİLLERİ ÇALDI: HİNDİSTAN'DA SEL UYARISI
Yetkililer, nehrin yukarı kesiminde hâlâ bir tıkanıklık bulunması nedeniyle ikinci bir sel felaketi yaşanabileceği konusunda uyarılarını sürdürdü. Himalayalar'dan ovalara akan çok sayıda nehir bulunması nedeniyle Nepal'e komşu Hindistan'ın Bihar ve Uttar Pradesh eyaletlerinde de sel alarmı verildi. Sular tam çekilmediği için arama kurtarma helikopterleri bazı bölgelere inemedi; buna rağmen polis ve askeri personel kara yoluyla kurtarma çalışmalarını sürdürdü.
ÇİN'DEN ACİL MÜDAHALE: 574 GÖREVLİ, 17 MİLYON DOLAR
Sellerin Tibet Özerk Bölgesi'ndeki Gyirong sınır kapısına kadar ulaşıp can kayıplarına yol açması üzerine Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, arama kurtarma çalışmalarının derhal başlatılması talimatını verdi ve bölge sakinlerinin tahliyesiyle yaralılara acil tıbbi müdahale yapılması için yerel yetkilileri görevlendirdi. Çin Başbakanı Li Çiang da kayıp ve etkilenen kişi sayısının hızla tespit edilmesini, bölgeler arası işbirliği ve iletişimin artırılmasını istedi.
PEKİN'DEN DEV YARDIM PAKETİ: 17 MİLYON DOLARLIK FON DEVREYE GİRDİ
Çin, sınır kapısı bölgesine en az 574 kurtarma görevlisi konuşlandırdı; ancak sel sonrası oluşan çamur ve tortu birikintileri çalışmaları zorlaştırdı. Pekin yönetimi afete müdahale için çok sayıda kurumu seferber etti ve acil kurtarma-yardım faaliyetleri için yaklaşık 17 milyon dolarlık doğal afet yardım fonu ayırdığını açıkladı.
Hindistan da Nepal'e insani yardım malzemesi gönderdi. Nepal tarafında olumsuz hava koşulları nedeniyle bazı kurtarma helikopterleri geri dönmek zorunda kaldı, bölgeye ek helikopter sevkiyatı da zorlaştı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, felakette hayatını kaybedenler nedeniyle Nepal ve Çin halklarına taziyelerini iletti.
BİLANÇO AĞIRLAŞIYOR: CAN KAYBI 469'A ÇIKTI ! ÖLÜ SAYISI BİR GECEDE FIRLADI: BİN 300 KİŞİ HÂLÂ KAYIP
Nepal polisinden yapılan açıklamaya göre can kaybı 469'a yükseldi, bin 300'den fazla kişiden haber alınamıyordu. Nepalli yetkililer, sel suları nedeniyle düzinelerce köprünün yıkıldığını, yolların hasar aldığını ve arama kurtarma çalışmaları için helikopterlerin sevk edildiğini bildirdi.
ASIL SUÇLU ORTAYA ÇIKIYOR: DEPREM DEĞİL, BUZUL ÇÖKMESİ
Bu dönemde uzmanlar felaketin nedenine dair ilk değerlendirmeleri paylaştı. USGS, verilerini güncelleyerek 5,2 büyüklüğündeki sismik hareketin kaynağının aslında bir buzul çökmesi olduğunu açıkladı. Katmandu merkezli Uluslararası Dağlık Kalkınma Merkezi'ndeki uzmanlar da selin, dağlık alandan kopan buzul parçalarının tetiklediği bir çığdan kaynaklandığını belirtti.
MORGLARDA YÜREK BURKAN SAHNELER: AİLELER YAKINLARINI ARIYOR
Katmandu'daki bir hastanenin önünde toplanan yakınlar, kayıp kişi listelerinde aradıklarını buldu; sağ kurtulanlar aile üyelerinin cansız bedenlerini Tribhuvan Üniversitesi Eğitim Hastanesi morgunda aramaya başladı. Bu sırada bir ailenin sel sularının ortasında evlerinin ikinci kat balkonunda mahsur kaldığı görüntüler de gündeme geldi; suların yükselmesiyle aile paniğe kapıldı.
90 BİN KİŞİ ETKİLENDİ: KIZILHAÇ'TAN ÇARPICI RAKAM
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC), Himalaya'daki toprak kaymasından 90 binden fazla kişinin etkilendiğini açıkladı. Yardım yetkilileri ikincil bir sel felaketinden endişe ediyordu; Kızılhaç, toprak kayması sonucu oluşan gölün taşması nedeniyle yardım malzemesi taşıyan kamyonların bölgeye ulaşımının engellendiğini bildirdi.
İKİNCİ SEL ALARMI: BARAJ ÇÖKTÜ, ARAMALAR DURDURULDU
Tibet'te heyelan sonucu oluşan gölün patlayarak ikinci bir sele yol açmasından endişe eden Çin, kurtarma çalışmalarını askıya aldı. Yetkililer, Nepal ile Tibet arasındaki kara sınırı olan Gyirong limanı yakınlarında yükselen su seviyesini izlemeye başladı. Saatlerce süren şiddetli yağmurun ardından gölün taşabileceğinden endişe edilince Çin devlet medyası, bölgedeki kurtarma ekiplerine tüm operasyonları durdurma talimatı verildiğini duyurdu.
BARAJ SONUNDA ÇÖKTÜ: BÖLGE HALKINA ACİL TAHLİYE ÇAĞRISI
Kısa süre sonra korkulan gerçekleşti: Tibet tarafında heyelan enkazının bir nehri tıkamasıyla oluşan doğal baraj çöktü ve büyük miktarda su Nepal'e doğru ilerlemeye başladı. Nepal polisi, Bhote Koshi ve Trishuli nehirleri boyunca yaşayanları acilen yüksek ve güvenli bölgelere çıkmaya çağırdı. Bölgede arama kurtarma çalışmalarında görev alan güvenlik güçlerine de faaliyetlerini durdurup güvenli noktalara çekilmeleri talimatı verildi.
UYDULAR ALARM VERİYOR: GÖL BÜYÜMEYE DEVAM EDİYOR
Bu gelişmeyle birlikte sel bölgesinin yukarısındaki iki set gölü sürekli takibe alındı. Uzmanlar, her iki göl tamamen kuruyana kadar sel riskinin devam edeceği konusunda uyardı. Uydu görüntüleri, ikinci gölün görünür bir çıkış noktası olmadan büyümeye devam ettiğini gösterdi; bu da su basıncının hâlâ artmakta olabileceği endişesini doğurdu.
KIZILHAÇ: "EN AZ 10 BİN AİLE EVİNİ KAYBETTİ"
IFRC Nepal Delegasyon Başkanı David Fisher, Rasuwa ve çevresindeki sel nedeniyle en az 10 bin ailenin evini kaybettiğini bildirdi; selin yaşandığı bölgedeki tüm köy ve pazarların yok olduğunu söyledi. Yollar ve köprüler yıkıldığı için bazı bölgelere yalnızca helikopterle ulaşılabildiğini vurgulayan Fisher, Nepal Kızılhaç ekiplerinin etkilenen ailelere acil barınak, yatak ve battaniye desteği sağladığını, su kaynaklı hastalık riski nedeniyle temiz suyun acil öncelik olmaya devam ettiğini kaydetti.
"DURUM FELAKET BOYUTUNDA" ULUSLARARASI YETKİLİLERDEN ÇARPICI İTİRAF
IFRC Sözcüsü Tommaso Della Longa da CNN'e yaptığı açıklamada Nepal'deki durumun felaket boyutunda olduğunu belirtti. IFRC, müdahaleyi desteklemek için yaklaşık 1 milyon İsviçre frangı (yaklaşık 60 milyon Türk lirası) tutarında acil durum fonu tahsis ettiğini açıkladı. Bu sırada paylaşılan uydu görüntüleri, onlarca ev, köprü ve yolun toprak yığını altında kaldığını gözler önüne serdi.
ÖLÜ SAYISI 626'YA YÜKSELDİ BİLANÇO YENİDEN AĞIRLAŞTI
Nepal Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetim Kurumu'nun paylaştığı verilere göre can kaybı 626'yı aştı. 129 yabancı uyruklu dahil 4 bin 451 kişi kurtarılırken, 517'si yabancı uyruklu olmak üzere 2 bin 426 kişiyle iletişim kurulamadı. Arama kurtarma çalışmaları 15 bin 224 görevlinin katılımıyla sürdürüldü.
SALGIN HASTALIK TEHLİKESİ: CESETLERİ KOYACAK YER KALMADI
Can kaybı 669'u aşarken bölgede salgın hastalık riski de büyümeye başladı. Yetkililer cesetlerin yönetiminin giderek zorlaştığını açıkladı. Chitwan Bölge Yöneticisi Ganesh Aryal, bulunan cesetlerin çoğunun çürümeye başladığını ve bunun bir salgına yol açabileceğini belirterek, bunu önlemek için cesetlerin doğru şekilde yönetilmesinin daha da önem kazandığını söyledi.
HASTANEDE YER KALMADI: CESETLER DEVLET DAİRESİNDE BEKLETİLİYOR
Chitwan hastanesinde cesetleri saklayacak yer kalmadığı için cesetler bir devlet dairesinde tutulmaya başlandı. Olay yerindeki bir muhabir, cesetlerin teşhis için ayrılan odanın çürüme nedeniyle kötü koktuğunu aktardı.
KURTARMA EKİPLERİ GÜNLER SONRA SINIR BÖLGESİNE İLK KEZ ULAŞTI
Aynı dönemde arama kurtarma ekipleri, günlerdir ulaşılamayan Nepal'in sınır bölgesine ilk kez girebildi. Çinli kurtarma ekipleri, Gyirong sınır geçiş kompleksine giden yolların tahrip olması nedeniyle dağları ve vadileri aşarak, ormanlarda ve uçurumlarda ilerlemek zorunda kaldı. Kompleksin tam anlamıyla harabeye döndüğü görüldü.
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI: "KURTARMA ÇALIŞMALARINI KENDİMİZ YÜRÜTECEĞİZ"
Giderek derinleşen kriz ortamında Nepal, özel ve teknik alanlarda yabancı yardıma ihtiyaç duyduğunu ancak arama kurtarma konusunda buna gerek duymadığını açıkladı. Nepal Dışişleri Bakanlığı, Katmandu'nun kurtarma çalışmalarını şimdilik kendi başına yürütebileceğini belirterek yabancı müdahalesini reddetti.
