Çocukluk döneminde geçen saatler, günler hatta aylar yetişkinlikte olduğundan çok daha uzunmuş gibi hissedilebiliyor. Oysa yaş ilerledikçe haftalar ve yıllar adeta göz açıp kapayıncaya kadar geçiyor. Peki zaman gerçekten hızlanıyor mu, yoksa beynimiz geçen süreyi farklı mı algılıyor? Bilim insanlarının bu soruya yanıt bulmak için yaptığı çalışmalar, yaş aldıkça zaman algımızın değişmesinin ardında beynimizdeki dikkat çekici bir mekanizmanın bulunabileceğine işaret ediyor.
Bilimsel bir araştırma, yaş ilerledikçe zamanın daha hızlı akıyormuş gibi hissedilmesinin ardındaki olası mekanizmaya ışık tuttu. Çalışmada, bu değişen zaman algısının beynin çevreden gelen bilgileri algılama, işleme ve hafızaya aktarma biçimindeki yaşa bağlı farklılıklarla bağlantılı olabileceği öne sürülüyor.
BEYİN TARAMALARIYLA İNCELENDİ
Communications Biology dergisinde yayımlanan çalışmada, 18 ile 88 yaş arasında 577 kişinin beyin tarama sonuçları incelendi.
Katılımcılar kısa bir video izlerken fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ile beyin aktiviteleri kaydedildi.
Video, izleyen kişilerde benzer beyin tepkileri oluşturması nedeniyle tercih edildi.
YAŞLANDIKÇA BEYİN DAHA AZ "OLAY" KAYDEDİYOR
Araştırmada bilim insanları, beynin bir andan diğerine geçerken oluşturduğu farklı "nöral durumları" tespit eden özel bir algoritma kullandı. Analiz sonuçları çarpıcıydı:
Yaşlı bireylerin beyinleri daha az durum değişikliği yapıyor.
Beyindeki her durum daha uzun sürüyor. Yani beyin yaşlandıkça daha az sayıda "ayrı olay" kaydediyor.
Uzmanlara göre bu durum, zaman algımızı etkileyebilir. Çünkü beynimiz ne kadar çok yeni olay kaydederse, o süre gözümüzde o kadar uzunmuş gibi görünür. Daha az olay kaydedildiğinde ise zaman "uçup gidiyormuş" gibi hissedilir.
NEDEN BÖYLE OLUYOR?
Araştırmacılar bu durumu "yaşa bağlı nöral ayrışma kaybı" ile açıklıyor. Yaşlandıkça beynin farklı bölgeleri arasındaki iş bölümü zayıflıyor; farklı uyaranlar için benzer beyin tepkileri oluşuyor. Bu da olaylar arasındaki ayrımı zorlaştırıyor.
"ZAMANI YAVAŞLATMAK MÜMKÜN"
Uzmanlara göre yaşla birlikte zaman hızlanmak zorunda değil. Araştırmanın yazarlarından bilim insanı Linda Geerligs, zamanı daha "dolu" hissetmenin mümkün olduğunu söylüyor:
"Yeni şeyler öğrenmek, seyahat etmek ve yeni deneyimler yaşamak zaman algısını genişletiyor. En önemlisi ise insanın hayatını anlamlı kılan sosyal ilişkiler ve keyif veren aktiviteler."
