İngiltere'nin başkenti Londra'da şiddetli yağışların yol açtığı su baskınlarına karşı dikkat çeken bir yöntem uygulanıyor. Şehrin Redbridge bölgesinde sokakların altına yerleştirilen sünger benzeri özel sistemler, yağmur suyunu emerek bünyesinde tutuyor.
İşte yağmura karşı geliştirilen o ilginç yöntemin detayları…
SOKAKLARIN ALTINA DEV SÜNGERLER YERLEŞTİRİLİYOR
Londra'nın Redbridge bölgesinde uygulanan projede, yağmur suyunu emebilen özel malzemeler yer altına yerleştiriliyor. Sünger gibi çalışan sistem, yağış sırasında suyu içine çekerek geçici olarak depoluyor. Böylece suyun bir anda kanalizasyon sistemine ulaşması yerine kontrollü biçimde tutulması sağlanıyor.
Not: Görseller temsilidir.
Yeni uygulama kapsamında yerleştirilen sistemler, kentsel alanlarda yağmur suyunun yönetilmesine yönelik farklı bir yaklaşım sunuyor. Yer altında çalıştığı için sokakların günlük kullanımını da doğrudan etkilemiyor.
YAĞMUR SUYUNU EMİYOR, SONRA GERİ BIRAKIYOR
Sistemin temel özelliği, yağmur suyunu emerek depolaması ve daha sonra kontrollü biçimde serbest bırakması. Bu sayede yoğun yağış sırasında suyun kısa sürede altyapıya yüklenmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Redbridge bölgesinde yürütülen çalışmalarla birlikte, sisteme benzer uygulamalarla Londra genelinde milyonlarca litre yağmur suyunun yönetilmesi planlanıyor. Uygulama, şehir altyapısında suyun yalnızca tahliye edilmesi yerine geçici olarak depolanmasına dayanan çözümlere örnek oluşturuyor.
ŞİDDETLİ YAĞIŞLARA KARŞI YENİ YÖNTEM
Yoğun yağışlara karşı yer altına yerleştirilen sünger benzeri sistemler yağmur suyunun akışını düzenlemeye ve altyapı üzerindeki yükü azaltmaya yönelik çözümler arasında bulunuyor.
Londra'daki uygulama, şehirlerin aşırı yağışlara karşı geleneksel altyapı yöntemlerinin yanı sıra farklı teknolojilerden de yararlanabileceğini gösteriyor.
YAĞMURA KARŞI SÜNGER, KARA KARŞI SICAK SU TAŞIYAN BORULAR
ABD'de araştırmacılar, asfaltın altına sıcak sıvı taşıyan borular yerleştirerek sıra dışı bir deneye imza attı. Eksi 10 derecede test edilen sistem, yol yüzeyini saatler içinde sıfırın üzerine çıkarmayı başardı.
ASFALTIN ALTINA SICAK SIVI TAŞIYAN BORULAR YERLEŞTİRDİLER
Araştırmacılar, asfaltın altında sıcak sıvı dolaştıran bir sistem geliştirdi. Tasarımda borular, doğrudan asfaltın içine değil, asfaltın altındaki temel tabakasına yerleştirildi.
Not: Görseller temsilidir.
Araştırmacılar, hazırladıkları yol örneğini özel bir soğutma kabinine koyarak sistemi test etti. Ortam sıcaklığı eksi 10 dereceye düşürülürken boruların içinden 31,5 derece sıcaklığında karışım geçirildi.
YOL YÜZEYİ SAATLER İÇİNDE ISINMAYA BAŞLADI
Deneyin başlangıcında yaklaşık eksi 7 dereceye kadar soğuyan yol yüzeyi, sıcak sıvının dolaşmaya başlamasının ardından kademeli olarak ısındı. Araştırma raporuna göre boruların giriş ve orta bölümlerinin üzerindeki yüzey sıcaklığı yaklaşık 11 saat sonra sıfırın üzerine çıktı. Boruların çıkışına yakın bölümde ise bu seviyeye ulaşılması yaklaşık 16 saat sürdü.
Deneyin ikinci aşamasında araştırmacılar, yol yüzeyine yaklaşık 2,5 santimetre kalınlığında buz küpleri yerleştirdi. Pompa çalıştırıldıktan sonra yüzey sıcaklığının yaklaşık 10 saat içinde yeniden sıfırın üzerine çıktığı gözlemlendi.
SİSTEMİN DAHA DA GELİŞTİRİLMESİ GEREKİYOR
Deney sonuçları, asfaltın altından dolaştırılan sıcak sıvının yüzey sıcaklığını artırabildiğini ortaya koydu. Bununla birlikte ısının bir bölümü zeminin daha derin katmanlarına doğru yayıldı. Araştırmacılar, ısı kaybını azaltmak ve yüzeye daha fazla ısı ulaşmasını sağlamak için boruların altına yalıtım katmanı eklenmesini önerdi.
Ancak sistem henüz gerçek bir otoyolda test edilmedi. Araştırma, küçük bir yol örneği üzerinde gerçekleştirildi ve kullanılan boruların gerçek yol koşullarına uygun malzemelerle değiştirilmesi gerektiği belirtildi. Yöntemin uzun yol kesimlerinde ve gerçek kış şartlarında nasıl sonuç vereceğini belirlemek için daha kapsamlı testlere ihtiyaç duyuluyor.
ŞAŞIRTAN BİR DİĞER ASFALT DENEYİ!
Yere atıldığında kaldırımlara yapışıp kalan sakızlar, bu kez şaşırtıcı bir araştırmanın merkezine oturdu. Bilim insanları, sakızları asfalt bağlayıcıya karıştırarak yol yapımında değerlendirmenin mümkün olup olmadığını araştırdı. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerde ise sakız eklenen asfaltın, tekrarlanan trafik yüklerinin neden olduğu yorulma çatlaklarına karşı daha dirençli olduğu görüldü.
SAKIZLARI ASFALTA KARIŞTIRDILAR
Güney Kore'deki Korea University of Technology and Education'da yapılan çalışmada, kullanılmış sakızlar asfalt bağlayıcıya eklendi. Araştırmacılar asfaltın ağırlığına göre yüzde 3, 6 ve 9 oranında sakız kullanarak farklı karışımlar hazırladı.
Sakızlar kurutulduktan sonra yaklaşık 180 derece sıcaklıktaki asfalta eklendi. Daha sonra hazırlanan karışımların dayanıklılığı çeşitli laboratuvar testleriyle incelendi.
ÇATLAKLARA KARŞI DAHA DAYANIKLI OLDU
Testlerde sakız eklenen asfaltın, araçların sürekli geçişi nedeniyle oluşan yorulma çatlaklarına karşı daha dirençli olduğu belirlendi. Araştırmacılar, sakızın içerisinde bulunan bazı polimer ve reçinemsi maddelerin asfaltın özelliklerini değiştirdiğini düşünüyor. İncelemelerde sakızın asfaltın içerisinde çözündüğü görüldü.
HENÜZ YOLLARDA KULLANILMADI
Ancak bu yöntem şimdilik sadece laboratuvarda test edildi. Sakız eklenen asfaltla gerçek bir yol döşenmedi.
Üstelik fazla miktarda sakızın, asfaltın sıcak havalarda tekerlek izlerine karşı direncini azaltabileceği belirtildi. Bu nedenle yöntemin gerçek yol koşullarında kullanılabilmesi için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.
FARKLI BİR UYGULAMA DA BREZİLYA'DAN
Brezilya'da hayata geçirilen yeni uygulama, asfalt üretiminde dikkat çeken bir değişimi ortaya çıkardı. Mısırdan elde edilen özel bir yağı asfalt üretiminde kullanılmaya başlandı.
Haziran 2026'da başlayan uygulamayla kısa sürede 95 bin ton asfalt üretildi. Yenilikçi yöntem, asfalt üretiminde kullanılan fosil kaynaklı girdilerden birinin yenilenebilir bir ham maddeyle değiştirilmesini sağlıyor.
MISIRDAN ELDE EDİLEN YAĞ ASFALTIN PARÇASI OLDU
Uygulamayla mısırdan elde edilen teknik yağı asfalt üretiminde kullanıyor. Kullanılan yağ, asfaltın üretiminde daha önce kullanılan fosil kaynaklı seyrelticinin bir bölümünün yerine geçiyor. Böylece yenilenebilir kaynaklı bir ham madde, doğrudan yol yapımında kullanılan asfaltın üretim sürecine dahil ediliyor.
95 BİN TON ASFALT ÜRETİLDİ
Uygulamanın ölçeği de dikkat çekiyor. Verilere göre haziran ayından eylül ayındaki duyuruya kadar 95 bin ton asfalt üretildi.
ASFALT ÜRETİMİNDE ÖNEMLİ BİR ÖZELLİK
Mısırdan elde edilen teknik yağın asfalt üretiminde kullanılmasını sağlayan en önemli özelliklerinden biri yüksek asitlik oranı. Bu özelliğin, yağın fosil kaynaklı seyrelticinin yerine kullanılmasına imkan verdiği belirtiliyor.
