Belçika'nın Damme kentinde arkeologlar, alışılmadık bir yöntemle Orta Çağ'a ait kayıp bir yapının izlerine ulaştı. Köstebeklerin açtığı 814 tümsekten toplanan binlerce parça, yaklaşık 800 yıllık tuğla bir kapı yapısının ortaya çıkarılmasını sağladı.
Belçika'nın Flandre bölgesindeki Damme yakınlarında gerçekleştirilen arkeolojik araştırmada, kazı ekiplerinin yardımına bu kez teknoloji ya da gelişmiş ekipmanlar değil, köstebekler yetişti. Ghent Üniversitesi araştırmacıları, hayvanların toprağı yüzeye çıkarmasıyla oluşan 814 köstebek tepesini inceleyerek Orta Çağ'da kullanılan kayıp bir yerleşime ait önemli izlere ulaştı.
Yapılan incelemelerde 2 bin 810 arkeolojik parça bulunurken, buluntuların 13. ve 14. yüzyıllara tarihlenen tuğla bir kapı yapısına işaret ettiği belirlendi.
KÖSTEBEKLERİN AÇTIĞI TÜMSEKLER TEK TEK İNCELENDİ
Araştırma, Batı Flandre'deki tarihi Damme kenti yakınlarında gerçekleştirildi. Orta Çağ'da Brugge'nin dış limanı olarak önemli bir konuma sahip olan Damme ve çevresinde çok sayıda hendekle çevrili çiftlik yerleşimi bulunuyordu. Zaman içinde tarımsal faaliyetler nedeniyle bu yapıların önemli bir bölümü ortadan kayboldu. Ancak bazı kalıntılar, sürülmeyen çayırlık alanların altında korunmaya devam etti.
Arkeologlar da bu kalıntıların izini sürmek için köstebeklerin toprağı yüzeye çıkarmasından yararlandı. Araştırmacılar, 814 köstebek tepesinin konumunu GPS ile kaydetti. Daha sonra topraklar 6 milimetrelik eleklerden geçirilerek ortaya çıkan arkeolojik parçalar toplandı.
İnceleme sonucunda 814 tümseğin 421'inde arkeolojik malzeme bulundu. Toplamda 2 kilogramdan fazla ağırlığa sahip 2 bin 810 parça elde edildi. Buluntular arasında seramik, tuğla parçaları, metal nesneler ve doğal taşlar yer aldı.
800 YILLIK YAPININ İZLERİNE ULAŞILDI
Daha önce yapılan jeofizik ölçümlerde de bu bölgede yer altında bir anomali tespit edilmişti. Toprak örnekleri ise bölgede yoğun tuğla kalıntılarının bulunduğunu ortaya koydu. Arkeologlar, farklı yöntemlerden elde edilen verileri bir araya getirerek söz konusu yapının büyük bir Orta Çağ çiftliğine ait tuğla bir giriş kapısı olduğu sonucuna ulaştı.
KÖPRÜ VE ESKİ YOLUN İZLERİ DE BULUNDU
Araştırmada yalnızca kapı yapısının izlerine rastlanmadı. Çevredeki hendeğin karşı tarafında bulunan iki paralel anomali, yapıya ulaşan bir köprünün başlangıç bölümüne ait olabileceği şeklinde değerlendirildi. Alanda uzanan doğrusal bir çöküntünün ise eski bir ulaşım yolunun kalıntısı olabileceği belirtildi.
YAPININ NASIL GÖRÜNDÜĞÜ HENÜZ BİLİNMİYOR
Araştırmacılar, yapının henüz kazılarak tamamen ortaya çıkarılmaması nedeniyle Orta Çağ'daki görünümünün kesin olarak belirlenemediğini belirtiyor.
KÖSTEBEKLER ARKEOLOGLARA NASIL YARDIM EDİYOR?
Bu yöntem özellikle geleneksel kazı çalışmalarının sınırlı olduğu koruma altındaki çayırlık alanlarda önemli bir araştırma aracı olarak değerlendiriliyor. Ancak araştırmacılar önemli bir noktaya da dikkat çekiyor: Amaç köstebekleri arkeolojik alanlara getirmek değil, zaten doğal olarak gerçekleştirdikleri kazı faaliyetlerinin ortaya çıkardığı malzemeleri değerlendirmek. Çünkü köstebeklerin açtığı tüneller gömülü arkeolojik kalıntılara zarar da verebiliyor. Damme'de ise köstebeklerin açtığı tümsekler, yüzyıllardır kayıp olan bir Orta Çağ yapısının izlerinin yeniden ortaya çıkarılmasına yardımcı oldu.
1700 YILLIK SARAYIN KULESİNDE BULUNANLAR DA ŞAŞIRTMIŞTI!
Sırbistan'ın doğusundaki Negotin şehri yakınlarında yer alan Vrelo–Šarkamen arkeolojik alanında yürütülen kazı çalışmalarında, yaklaşık 1700 yıllık görkemli bir Roma hamamı ortaya çıkarıldı.
Arkeologlar, dairesel mimariyle tasarlanan bu hamamın anıtsal bir imparatorluk sarayının dev köşe kulesinin alt bölümüne yerleştirildiğini tespit etti.
Yapılan araştırmalar, Roma İmparatorluğu sınırları içerisinde dev bir kulenin içine bu şekilde hamam inşa edilmesinin bilinen doğrudan başka bir örneği olmadığını ve mimari açıdan eşsiz bir keşif olduğunu gösteriyor.
MS 4. yüzyılın başlarında inşa edildiği belirlenen Vrelo–Šarkamen yerleşkesinin, Roma İmparatorluğu'nun Tetrarşi dönemindeki yöneticilerinden Maximinus Daia ile doğrudan bağlantılı olduğu düşünülüyor.
Surlar ve dev kulelerle korunan alanın yüksek statülü bir imparatorluk yerleşkesi olduğunu belirten uzmanlar, kulenin formuna uygun olarak dairesel biçimde inşa edilen hamamın üzerinin kubbeyle kapatıldığını ve bu kubbede altı pencereli bir aydınlatma açıklığı bulunduğunu kaydetti.
Hamamın içerisinde üç ayrı yıkanma alanı, bir buhar odası ve su ısıtma sistemleri yer alırken; yapının planlamasında saray mensupları ile hamam çalışanlarının girişlerinin birbirinden tamamen ayrıldığı görüldü.
YERDEN ISITMASI BİLE VARMIŞ
Kazılarda Romalıların "hipokaust" adı verilen gelişmiş yerden ısıtma sisteminin izleri de günümüze kadar ulaşmayı başardı.
Ocakta ısıtılan sıcak havanın zeminin altındaki boşluklarda dolaştırılarak tüm yapıyı ısıttığı sistemin yanı sıra, suyun ısıtılmasında kullanılan dev bakır kazanın oturtulduğu kaide de gün yüzüne çıkarıldı.
Bakır kazan günümüze ulaşamamış olsa da korunan kaide sayesinde sistemin çalışma prensibi net bir şekilde anlaşıldı.
SARAYDAN KULENİN ALTINA GEÇİŞ YOLLARI ARALANIYOR
Yaklaşık 30 yıl önce aynı bölgedeki imparatorluk mozolesinde değerli altın takıların bulunması ve mezarın Maximinus Daia'nın ailesiyle ilişkilendirilmesi yerleşkenin önemini artırmıştı.
Arkeologlar şimdi sarayın ana yapısından kulenin alt seviyesindeki bu lüks hamama tam olarak nasıl geçildiğini çözmeye çalışıyor.
Devam eden kazılarla birlikte 1700 yıllık bu sıra dışı yapının işleyişine dair yeni sırların aydınlatılması bekleniyor.
ABD'nin Louisiana eyaletindeki bataklık alanın içerisine gizlenmiş Watson Brake höyük kompleksinin MÖ 3400 yıllarına uzandığı kesinleşti.
Mısır'daki ilk piramitlerden bile yaklaşık 2 bin yıl, İngiltere'deki Stonehenge yapısından ise bin yıl eski olan bu alan, insanlık tarihine ilişkin temel kabulleri sarsmasıyla gündem oldu.
Söz konusu bilimsel keşif, devasa mimarinin yalnızca yerleşik tarım toplumlarınca inşa edilebileceğine dair tarihsel teorileri çürütmüş oldu.
Amatör arkeolog Reca Boughton tarafından keşfedilen detaylı araştırmalarla netleşen çalışmalar, alanın doğal bir yapı olmadığını doğruluyor.
