Tekerleğin icadı insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak biliniyor. Ancak insanlar, tekerlek henüz ortada yokken bile hayatta kalmalarını ve günlük yaşamlarını kolaylaştıran pek çok şaşırtıcı yöntem geliştirmişti. Binlerce hatta yüz binlerce yıl öncesine uzanan bu buluşların bazıları, bugün kullandığımız teknolojilerin de temelini oluşturdu.
Günümüzden yaklaşık 5 bin 500 yıl önce Antantik Mezopotamya'da kullanılmaya başlanan tekerlek, insanlık tarihinin en önemli yeniliklerinden biri kabul edilir.
Ancak tekerleğin icadından çok önce dünya üzerindeki farklı toplumlar, tekerlekli araçlar olmadan da büyük teknolojik ve kültürel başarılara imza attı.
1. GİYSİ (MÖ 150.000)
Tekstil ve deri malzemeler zamanla yok olduğu için ilk giysilerin tarihini belirlemek zordur. Mısır'da bulunan ve sergilenen Tarkhan Elbisesi en az 5 bin 100 yıllık bir geçmişe sahiptir.
Almanya'daki araştırmalar Neandertallerin 100 bin yıl önce hayvan derilerini kullandığını gösterirken, giysi bitlerinin evrimine dayanan genetik çalışmalar ilk giysilerin 170 bin yıl önce ortaya çıktığına işaret etmektedir.
2. TAKI (MÖ 110.000)
Vücudu süsleme alışkanlığı insanlık tarihinde son derece köklü bir geçmişe sahiptir. Fas'ta bulunan ve kırmızı pigmentle kaplanmış 82 bin yıllık delinmiş deniz kabukları bilinen en eski takı örneklerindendir.
Hırvatistan'da 130 bin yıllık kartal pençesinden yapılmış kolyeler, Rusya'daki Sunghir bölgesinde ise 30 bin yıldan eski mamut fildişi boncuklar ve delinmiş tilki dişlerinden takılar çıkarılmıştır.
3. TEKNELER (MÖ 43.000 - 8.000)
Hayvanların çektiği kara taşıtlarından çok önce insanlar su üzerinde seyahat etmeyi başardı. Hollanda'da bulunan 10 bin yıllık Pesse kanosu günümüze ulaşan en eski tekne olarak kabul edilir.
Ancak insanların Avustralya ve Pasifik adalarına yerleşim tarihi göz önüne alındığında, deniz yolculuklarının en az 45 bin yıl önce başladığı değerlendirilmektedir.
4. TAKVİMLER (MÖ 8.000)
Zamanın geçişini izleme ihtiyacı saatlerin icadından çok daha eskiye dayanır.
Arkeologlar, İskoçya'da bulunan ve ay döngüsünü takip etmek amacıyla oluşturulan 12 çukurlu yapının yaklaşık 10 bin yıllık geçmişiyle bilinen en eski takvim sistemi olabileceğini belirtmektedir.
5. COĞRAFİ HARİTALAR (MÖ 12.000)
İnsanlar yaşadıkları coğrafyayı tanımlamak ve yön bulmak için haritalar geliştirdi.
İspanya'daki Abauntz Mağarası'nda bulunan 14 bin yıllık taş tabletlerin; çevredeki dağları, nehirleri, gölleri ve avlanma rotalarını gösteren ilk harita örnekleri olduğu düşünülmektedir.
6. YEMEK PİŞİRME (MÖ 1.800.000 - 500.000)
Ateşin kontrol altına alınmasıyla başlayan yemek pişirme alışkanlığı, yiyeceklerin sindirimini kolaylaştırarak insanlara büyük katkı sağladı.
Kimi tahminler pişirme eyleminin 500 bin yıl önce başladığını savunurken, kimi araştırmacılar bu tarihin Homo erectus dönemine, yani 1,8 milyon yıl öncesine kadar uzandığını öne sürmektedir.
7. MÜZİK ALETLERİ (MÖ 41.000)
Sanat ve müziğin tarihi de tekerlekten çok daha eskidir. A
lmanya'daki Hohle Fels Mağarası'nda akbaba kanadı ve mamut dişinden yapılmış 43 bin yıllık kemik flütler bulunmuştur. Bu enstrümanlar dünyanın bilinen en eski müzik aletleri arasında yer almaktadır.
8. YAPIŞTIRICI (MÖ 200.000)
Günümüz sanayisinin temel unsurlarından olan yapıştırıcılar Neandertaller tarafından kullanılıyordu.
Yaklaşık 200 bin yıl önce Avrupa'da yaşayan Neandertaller, huş ağacından elde ettikleri katranı taş mızrak uçlarını ahşap saplara sabitlemek için karmaşık işlemlerle hazırlayıp kullanmıştır.
9. ÇÖMLEK (MÖ 18.000)
Sıvı ve gıda depolama ihtiyacı çömlekçiliğin doğuşunu sağladı. Çin'de bulunan ilk kaba seramik kaplar 20 bin yıl öncesine kadar uzanmaktadır.
Kilin elle şekillendirilip pişirilmesiyle yapılan çömlekler, ilerleyen dönemde çömlekçi çarkının icadına ve dolayısıyla tekerleğin fikri temellerinin atılmasına öncülük etmiştir.
10. YAY VE OK (MÖ 7.000)
Avlanma verimliliğini artıran yay ve ok teknolojisinin bilinen en somut örnekleri Danimarka'daki Holmegårds Mose yerleşiminde bulunan 9 bin yıllık yaylardır.
Ancak Güney Afrika'daki Sibudu Mağarası'nda yer alan 64 bin yıllık taş uçlar, bu teknolojinin çok daha eski tarihlerde kullanılmış olabileceğini göstermektedir.
