Geceleri gökyüzüne baktığımızda yıldızların oluşturduğu o muazzam nehrin ardında, tüm bu kozmik yapıyı bir arada tutan ve tamamen görünmez olan devasa bir güç yatıyor. Bugüne kadar büyük ölçüde sır olarak kalan Samanyolu Galaksisi'nin manyetik alanı, bilim dünyasının sınırlarını zorlayan yepyeni bir araştırmayla yeniden gündemde.
Bilim insanları, galaksimizi kütleçekiminin ezici gücünden koruyan bu görünmez kalkanın benzeri görülmemiş bir haritasını çıkardı. Üstelik bu harita, Samanyolu'nun yapısına dair bilinen tüm ezberleri bozan şaşırtıcı anormalliklere ve devasa "tersine dönüşlere" işaret ediyor.
SAMANYOLU'NUN GİZLİ GÜCÜ: MANYETİK ALAN OLMASAYDI NE OLURDU?
Uzayın derinliklerinde galaksilerin bütünlüğünü koruması, sadece devasa kütleçekim kuvvetiyle açıklanamaz. Her ne kadar çıplak gözle görülemeseler de manyetik alanlar, kozmik yapıların çökmesini engelleyen en kritik dengeleyicilerdir.
Calgary Üniversitesi Fizik ve Astronomi Bölümü'nden Prof. Dr. Jo-Anne Brown, bu hayati önemi şu sarsıcı sözlerle ifade ediyor: "Eğer manyetik alanımız olmasaydı, Samanyolu Galaksisi kendi kütleçekiminin etkisiyle çoktan kendi içine çökerdi."
Yıldızları, gezegenleri ve diğer tüm uzay nesnelerini amansız bir yıkımdan kurtaran bu kuvvetin yönü ve dağılımı, Dr. Brown ve ekibi tarafından yürütülen çalışmalarla ilk kez bu kadar detaylı modellendi. Bu modelleme, sadece günümüzdeki yapıyı değil, galaksinin gelecekte nasıl evrimleşeceğini de gözler önüne seriyor.
FARADAY DÖNÜŞÜ İLE GALAKSİNİN MANYETİK AYAK İZLERİNİ SÜRMEK
Bu karmaşık ve görünmez ağı haritalandırabilmek için astronomide "Faraday dönüşü" (Faraday rotation) olarak bilinen çok özel bir teknik kullanıldı. Uzayın derinliklerinden gelen radyo dalgaları, uzay boşluğundaki elektronlar ve manyetik alanlarla karşılaştığında bükülmeye uğrar.
Doktora araştırmacısı Rebecca Booth, bu karmaşık astrofizik olayını herkesin anlayabileceği bir dille şöyle özetliyor:
"Bu olayı bir su bardağındaki ışığın kırılmasına benzetebilirsiniz. Suyun içindeki pipetin kırık görünmesi gibi, uzaydaki radyo dalgaları da manyetik alanlarla etkileşime girdiğinde şekil değiştirir."
The Astrophysical Journal (Astrofizik Dergisi) üzerinden yayımlanan ilk çalışmanın başyazarı Dr. Anna Ordog ise elde edilen verilerin kalitesinin, daha önce ulaşılamayan en ince manyetik detayları bile ortaya çıkardığını vurguluyor.
