'Tsunami' sözcüğü Japonca'da 'liman dalgası' anlamına geliyor. Önceleri tsunami dalgalarına, 'med-cezir' dalgası deniyordu, ancak dalgaların med-cezir ile alakası olmadığı anlaşıldıkça bu terim kullanılmamaya başlandı.
Tsunami nedir, nasıl oluşur?
Tsunami tek bir dalgadan oluşmaz, bir dalgalar serisidir. Büyük bir tsunamide bu dalga serisi bir saatten uzun bir süre için devam edebilir ve bu dalgaların şiddeti ve büyüklüğünün gittikçe azalacağı garanti edilemez.
TSUNAMİ NEDEN OLUR?
Tsunaminin sebebi genelde denizaltında gerçekleşen depremlerdir. ABD Jeolojik Araştırmalar Enstitüsü'ne göre, Samoa'daki felaketin ardında da 8,3 büyüklüğündeki deprem var. Bir depremin tsunamiye yol açması, ne kadar şiddetli olduğu ve ne kadar derinde gerçekleştiğine bağlı.
TSUNAMİLER NEREDE GERÇEKLEŞİYOR?
Tsunamilerin yüzde 80'i Pasifik Okyanusu'nda gerçekleşiyor.
İLK KEZ YUNAN TARİHÇİ ÖNE SÜRDÜ
Denizaltındaki depremlerin tsunamiye yol açtığı teorisi ilk kez Yunan tarihçisi Thucydides, tarafından, Peleponnes Savaşı'nın Tarihi kitabında öne sürüldü.
SAATTE 800 KİLOMETREYE ULAŞAN HIZ
Karaya vurduklarında dev boyutlara ulaşmalarına rağmen, açık okyanusta tsunami dalgalarının yüksekliği bir metre kadardır, dalga uzunluğu, yani iki dalga arasındaki uzaklık 40 metreyi bulabilir. Dalgaların hızı ise saatte 800 kilometreye kadar ulaşabilir.
2008'DE 85 BİN KİŞİ ÖLMÜŞTÜ
Volkanik patlamalar, büyük heyelanlar,göktaşı etkisi, denizaltındaki nükleer patlamalar ve tropik kasırgalar gibi hava koşulları da tsunami oluşmasına neden olabilir. Fırtına sebebiyle oluşan tsunami 'meteotsunami' olarak da bilinir. Myanmar 2008'de meteotsunami nedeniyle büyük yıkıma uğramış, 85 bin kişi ölmüş, 54 bin kişi kaybolmuştu.