Bilecik'in Osmaneli ilçesi İznik yolu üzerinde devam eden Yüksek Hızlı Tren (YHT) tünel inşaatı, beklenmedik bir tarihi hazineyi gün yüzüne çıkardı. Titizlikle çıkarılan ve incelemeye alınan tarihi eserin yapılan analizler sonucunda 1800 yıllık olduğu ve Bizans İmparatorluğu döneminde bir nevi "buzdolabı" işlevi gördüğü belirlendi. Heybetli görüntüsüyle dikkat çeken dev küp, Osmaneli'nin sadece bir geçiş güzergahı olmadığını, antik dönemde ne kadar gelişmiş bir yerleşim yeri olduğunu bir kez daha kanıtladı.

Toprak altından sağlam bir şekilde çıkarılan tarihi küp, 1,5 metre yüksekliğe ve 1 metre ağız çapına sahip.
Dev küp üzerinde uzmanlar tarafından gerçekleştirilen yaş tayini ve karbon araştırmaları, eserin yaklaşık 1800 yıl öncesine, Bizans İmparatorluğu dönemine ait olduğunu ortaya koydu.
Yapılan analizlerin en çarpıcı sonucu ise küpün iç çeperlerinde tespit edilen organik kalıntılar oldu. Analizler sonucunda küpün içinde zamanında muhafaza edilen gıda maddelerinin izlerine rastlandı.

Araştırmalar, dev küpün antik dönemde modern buzdolaplarının gördüğü işlevi üstlendiğini gösterdi. Elektriğin ve modern soğutma teknolojilerinin olmadığı 1800 yıl önce, toprağa yarı yarıya gömülerek kullanılan bu devasa küpler, içindeki gıdaları ısı değişimlerinden koruyarak uzun süre taze tutmayı sağlıyordu.

Osmaneli Belediyesi çalışanı İlayda Özkök, bulunan tarihi mirasla ilgili yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"İçerisinde yaptığımız karbon araştırmalarından sonra 1800 yıllık olduğunu öğrendik. Yörenin halkı aslında bunları o dönemde buzdolabı olarak kullanmış. Yaptığımız çalışmalarda içerisinden gıda örnekleri bulduk. Bizans İmparatorluğu'nda yaşayan insanların bunu birer gıda saklama deposu olarak kullandığını anladık."

Bulunmasının ardından titizlikle temizlenen ve restorasyon süreçleri tamamlanan 1800 yıllık dev küp, Osmaneli'deki tarihi Aya Yorgi Kilisesi'nin bahçesine yerleştirildi.
Bölgeye gelen yerli ve yabancı turistlerin büyük ilgisini çeken dev "antik buzdolabı", Anadolu topraklarındaki yaşamın ve mühendislik zekasının binlerce yıl önceki somut bir kanıtı olarak sergilenmeye devam ediyor.