Peru'nun kızgın kumları altında tam 2 bin yıldır saklanan, sadece gökyüzünden bakıldığında devasa şekillere dönüştüğü için yıllarca uzaylı ziyaretlerine bağlanan Nazca Çizgileri hakkında ezberler tamamen bozuldu! Yüzyıllardır bilim dünyasını ve komplo teorisyenlerini peşinden sürükleyen bu devasa bulmaca, en sonunda yapay zeka teknolojisinin radarına takıldı.
İnsanlığın 80 yılda güçlükle tespit edebildiği tüm figürleri sadece 6 ayda ikiye katlayan derin öğrenme algoritmaları, Peru çölündeki sırları tek tek gün yüzüne çıkardı.
Peki, çölün kumları altındaki bu devasa sanat eserleri hakkında son keşifler neler?
YÜZYILLARDIR GİZEMİNİ KORUYOR
Peru'nun güney kıyısındaki Nazca Çölü'nde yer alan bu devasa şekiller, M.Ö. 500 ile M.S. 500 yılları arasında, bölgede yaşamış olan Paracas ve Nazca uygarlıkları tarafından oluşturuldu.
Nazca yapımı çizgilerin konuları genellikle bitki ve hayvanlardır. Örneğin maymun (yaklaşık 110 metre uzunluğunda), katil balina (65 metre), kuş (135 metre), sinek kuşu (50 metre), pelikan (285 metre), örümcek (46 metre) ve çeşitli çiçekler, ağaçlar ve diğer bitkilere ek olarak üçgenler, yamuklar ve spiraller gibi geometrik şekiller de yer almaktadır.
Çizimlerin yapılış tekniği aslında son derece basitti fakat yaratıcı bir mantığa dayanıyordu:
- Çölün yüzeyi demir oksit kaplı koyu renkli taşlar ve çakıllarla kaplıydı.
- Antik halk, bu üstteki koyu renkli çakılları birkaç santimetre kazıyarak kenara itti.
- Alt katmandaki açık renkli kireç taşlı kum ortaya çıkınca, yukarıdan bakıldığında net bir şekilde görülen yüksek kontrastlı çizgiler oluştu.
Keşiflere ilişkin kronolojik gelişmeler şu şekilde;
1. İspanyol Kronikleri (1553)
Çizgilerden bahseden ilk yazılı kaynak, İspanyol kronik yazarı Pedro Cieza de León'a aittir. Ancak o dönemde yerden bakıldığında devasa figürler anlaşılamadığı için bu yapılar sadece "çöle açılmış işaretli patikalar" olarak kaydedildi.
2. Arkeolojik İlk Görüş (1927)
Perulu arkeolog Toribio Mejía Xesspe, tepelerde yürüyüş yaparken bu hatları fark etti ve alanın antik kutsal yürüyüş yolları (ceque) olabileceğini öne sürdü.
3. Havacılık Çağı ve Gerçek Keşif (1930'lar)
Çizgilerin asıl sırrı gökyüzüne çıkıldığında anlaşıldı. 1930'lu yıllarda Lima ile Arequipa arasında uçan ticari uçakların pilotları, aşağı baktıklarında devasa geometrik desenleri, kuş, sinek kuşu, maymun ve örümcek benzeri çizimleri fark ettiler. Yerden sadece anlamsız hendekler gibi görünen yapıların, havadan devasa sanat eserleri olduğu anlaşıldı.
4. Maria Reiche'nin Çalışmaları (1940 - 1998)
Alman matematikçi ve arkeolog Maria Reiche, Nazca Çizgileri'nin korunmasına ve araştırılmasına ömrünü adadı. Süpürgesiyle çizgileri tek tek temizledi, haritalandırdı ve alanın koruma altına alınmasını sağladı. Reiche, bu çizgilerin devasa bir astronomik takvim ve takımyıldız haritası olduğunu savundu.
5. UNESCO Koruması (1994)
Nazca Çizgileri ve Pampas de Jumana bölgesi, insanoğlunun yaratıcı dehasının eşsiz bir örneği olarak UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
6. Günümüz ve Yapay Zeka Devrimi (2019 - Günümüz)
Son yıllarda Yamagata Üniversitesi ve IBM iş birliğiyle bölgede yüksek çözünürlüklü drone'lar ve yapay zeka algoritmaları kullanılıyor. Çöldeki aşınma nedeniyle insan gözünün fark edemediği silik hatları tespit eden yapay zeka, sadece 6 aylık saha taramasında 303 yeni figür bularak toplam figür sayısını 730'un üzerine çıkardı. Yani yapay zeka, insanlığın 80 yılda elde ettiği veriyi birkaç ay içinde ikiye katladı.
Çizgilerin Amacı Hakkında Bilinenleri Değiştirdi:
Yapay zekanın bulduğu yeni 303 figürün neredeyse tamamı küçük "kabartma" tipli figürlerdi (bıçak tutan insan figürleri, kurban sahneleri, evcil hayvanlar). Bu da bilim insanlarına devasa çizimlerin sadece gökyüzü veya tanrılar için değil, insanların yürüdüğü patikalardaki antik yön tabelaları ve ritüel işaretleri olduğunu kanıtladı.
NAZCA ÇİZGİLERİ NE AMAÇLA YAPILDI?
Geçmişte uzaylı iniş pisti gibi popüler kültür teorileri üretilmiş olsa da bilim dünyasının üzerinde birleştiği temel noktalar şunlardır:
Su ve Bereket Ritüelleri
Nazca Çölü dünyanın en kurak yerlerinden biridir. Devasa tören hatları, yağmur yağması ve su kaynaklarının kurumaması için tanrılara sunulan duaların, yürüyüş ritüellerinin yapıldığı alanlardı.
Kutsal Hac Rotaları
Büyük figürler, antik kerpiç tapınak merkezi olan Cahuachi'ye giden hacıların yürüdüğü törensel yolları simgeliyordu.
Küçük Kabartma Figürler (Yol İşaretleri)
Yapay zekanın son keşfettiği 2 ila 6 metrelik insan ve evcil hayvan figürlerinin, yürüyüş patikalarının kenarına yerleştirilmiş "antik yön tabelaları" veya kişisel adaklar olduğu anlaşıldı.
Özetle, figürlerin farklı stillerde yapıldığı düşünüldüğünde yapılış amaçlarının farklı olabileceği tahmin ediliyor.
NASIL YÜZYILLARDIR BOZULMADAN DURUYOR?
Sıfıra Yakın Yağış: Bölge yılda ortalama sadece birkaç milimetre yağış alır.
Rüzgarsız Yapı: Çöl yüzeyindeki koyu renkli taşlar gün boyu ısıyı emerek sıcak bir hava katmanı oluşturur; bu durum yüzey seviyesindeki rüzgarı engeller.
Doğal Koruma: Çamur, nem veya erozyon olmaması sayesinde kazınan bu çizgiler 2000 yıldır ilk günkü tazeliğini korumaktadır.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
