Küresel iklim gündeminin önemli buluşmalarından biri olan COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Türkiye'de düzenlenecek. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında gerçekleştirilen COP toplantıları; ülkelerin yanı sıra iş dünyasını, finans sektörünü, bilim dünyasını, uluslararası kuruluşları ve sivil toplumu bir araya getiriyor. Peki COP nedir, ülkeler neden her yıl bu toplantılar için bir araya geliyor ve COP31'i Türkiye açısından önemli kılan ne? Bu soruların yanıtlarına geçmeden önce COP'un geçmişine kısaca göz atalım.
NASIL VE NEREDE BAŞLADI?
COP'un açılımı "Conference of the Parties", Türkçesiyle "Taraflar Konferansı". Buradaki taraflardan kasıt, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne katılan ülkeler ve Avrupa Birliği. COP'ların hikâyesi 1992 yılında Rio de Janeiro'da düzenlenen Dünya Zirvesi'ne uzanıyor. Burada kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ile iklim değişikliğiyle küresel ölçekte mücadele edilmesine yönelik uluslararası sürecin temeli atıldı. Sözleşme 1994 yılında yürürlüğe girdi. İlk COP ise 1995 yılında Berlin'de gerçekleştirildi. 1994'te yürürlüğe giren sözleşmenin bugün 198 tarafı var. 197 ülke ve Avrupa Birliği.
KYOTO'DAN PARİS'E…
COP sürecinin önemli sonuçlarından biri 1997 yılında COP3'te kabul edilen Kyoto Protokolü oldu. Protokolle gelişmiş ülkeler için sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik bağlayıcı hedefler belirlendi. İklim değişikliğinin giderek daha geniş bir küresel gündeme dönüşmesiyse daha fazla ülkeyi kapsayan yeni bir yaklaşıma duyulan ihtiyacı beraberinde getirdi. Bu süreçte en önemli dönüm noktalarından biri 2015 yılında düzenlenen COP21'de kabul edilen Paris Anlaşması oldu. Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 2°C'nin oldukça altında tutmayı ve sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırmak için çaba göstermeyi hedefliyor.
TÜRKİYE İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Bu yıl COP31 Başkanlığı görevi, Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nda. Yani ülkemiz, COP31'in hem ev sahipliğini hem de konferans başkanlığını üstleniyor. Müzakerelereyse Avustralya'dan bir temsilci liderlik edecek. Avustralya ve Pasifik Ada Devletleri'nin süreçte yer alması, iklim değişikliğinin etkilerini yoğun şekilde yaşayan Pasifik ülkelerinin önceliklerinin de gündemde yer bulmasına katkı sağlayacak. Antalya'da iki hafta boyunca devlet temsilcilerinden şirketlere, finans kuruluşlarından uzmanlara ve sivil toplum örgütlerine kadar geniş bir katılımcı grubu bir araya gelecek. COP31'in Türkiye açısından ayrı bir önemi de bulunuyor. Uzun yıllardır dünyanın farklı ülkelerinde gerçekleştirilen iklim müzakereleri bu kez ülkemizde yapılacak. Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren sürdürülebilir dönüşüm, yatırım ve uygulama başlıklarının uluslararası paydaşlarla ele alınacağı zirve, yeni iş birliklerinin geliştirilmesi açısından da önemli bir platform sunacak. COP31'de yeni hedeflerin ortaya konmasının yanı sıra bugüne kadar verilen taahhütlerin nasıl somut uygulamalara dönüştürüleceği de önem taşıyacak.
FİNANSMANIN KRİTİK ÖNEMİ
Bir iklim hedefinin açıklanmasıyla hayata geçmesi arasında çoğu zaman büyük bir yatırım ihtiyacı bulunuyor. Enerji sistemlerinin dönüşmesi, fabrikaların yeni teknolojilere yatırım yapması, ulaşım sistemlerinin yenilenmesi, şehirlerin değişen iklim koşullarına hazırlanması veya tarımda daha sürdürülebilir yöntemlerin yaygınlaştırılması önemli ölçekte finansman gerektiriyor. Finans sektörünün COP sürecindeki rolü de burada öne çıkıyor. Bankalar ve diğer finans kuruluşları yalnızca ihtiyaç duyulan finansmanı sağlamakla kalmıyor; sermayenin dönüşümü destekleyen alanlara yönlendirilmesinde ve şirketlerin dönüşüm yolculuklarına eşlik edilmesinde de önemli bir rol üstleniyor. Bu nedenle COP sürecinde belirlenen hedeflerin somut yatırımlara dönüşmesinde kamu, özel sektör ve finans dünyasının birlikte hareket etmesi önem taşıyor.