Geleneksel mutfak kültürümüzün en besleyici ve lezzetli unsurlarından biri olan çökelek, özellikle Ege yöresindeki usta ellerin dokunuşuyla sofralara ulaşıyor. Ancak marketten hazır almak yerine evde bulunan doğal malzemelerle tam kıvamında, dağılmayan ve kalıp gibi bir çökelek hazırlamak sanıldığı kadar zor değil. Süt veya yoğurda ekleyeceğiniz tek bir dokunuşla tencereler dolusu taze peynir elde etmenin püf noktaları belli oldu.

Ev yapımı peynir ve çökeleğin kıvamını belirleyen en temel unsur, sütün doğru asit oranıyla kestirilmesidir. Taze inek sütü veya ev yoğurdu kullanılarak yapılan bu yöntemde, sütün içerisindeki proteinlerin pıhtılaşması sağlanır. Tenceredeki süt kaynama noktasına ulaştığı an eklenen asidik bileşen, sütün sarımsı peynir altı suyundan tamamen ayrılmasını tetikler.

Kalıp gibi tutan ev yapımı çökelek için karmaşık malzemelere ihtiyacınız yok. İhtiyacınız olan temel maddeler şunlardır:
3 litre taze inek sütü (veya isteğe göre 2-3 litre ev yoğurdu/ayran)
1 çay bardağı doğal ev sirkesi veya yarım limonun taze sıkılmış suyu
1 tatlı kaşığı kaya tuzu (isteğe bağlı)

Sütü Isıtın: Derin bir tencereye aldığınız taze sütü orta ateşte kaynama noktasına gelene kadar ısıtın. Kaynamaya başladığı an ocağın altını biraz kısın.
Asiti Ekleyin: Hazırladığınız sirke veya limon suyunu yavaşça süte dökün ve hafifçe karıştırın. Saniyesinde sütün kesildiğini ve yeşilimsi-sarımsı bir suyun ayrıştığını göreceksiniz.

Ayrışmayı Bekleyin: Peynir pıhtıları belirginleştiğinde tencereyi ocaktan alın. Temiz bir tülbent veya çok ince delikli bir süzgeç yardımıyla katı çökelek kısmını sıvıdan süzün.
Ağırlık Baskısı Uygulayın: Tülbentin ağzını sıkıca bağlayın. Dağılmayan, kalıp gibi bir form elde etmek istiyorsanız tülbentin üzerine temiz ve ağır bir nesne yerleştirip 1-2 saat süzülmeye bırakın.

Çökelek hazırlarken yapılan en büyük hatalardan biri, asit eklendikten sonra tencereyi uzun süre kaynatmaya devam etmektir. Fazla ısıya maruz kalan çökelek sertleşir, kurur ve lezzetini kaybeder. Ayrıca sirke veya limon suyunun yetersiz kalması da pıhtılaşmayı azaltacağı için elde edilen çökelek miktarını düşürür.

Süzme işlemi bittikten sonra geriye kalan sarımsı peynir altı suyu adeta bir protein ve mineral deposudur. Bu suyu kesinlikle lavaboya dökmeyin. Çorbalara lezzet katmak, ev ekmeği hamuruna maya suyu olarak eklemek veya poğaça hamurlarında değerlendirmek mutfağınızda sıfır atık ve yüksek besleyicilik sağlayacaktır.