Diş ipi çoğu insan için sadece diş aralarındaki yemek artıklarını temizlemeye yarayan bir alışkanlık. Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesindeki araştırmacılar ise bu alışkanlığı sağlık takibine dönüştürmeyi hedefliyor. Geliştirdikleri cihaz hem ağız sağlığı hem de vücudun metabolik durumu hakkında bilgi toplayabiliyor. Çalışma Science Advances dergisinde yayımlandı.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, diş eti ve ağız sağlığının sadece dişlerle sınırlı kalmadığını gösteriyor. Ağız sağlığındaki bozulmanın demans, diyabet, felç, kalp hastalığı ve kanser gibi ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkili olduğu belirtiliyor. Bu nedenle ağız içi durumu takip etmek, genel sağlığı anlamak için de önemli bir pencere olabilir. Yeni geliştirilen diş ipi de tam bu bağlantıdan yola çıkıyor.
Cihaz dışarıdan standart, kürdanlı bir diş ipine benziyor. Ancak içinde, diş aralarından toplanan sıvıyı özel bir bölmeye taşıyan karmaşık bir makara sistemi bulunuyor. Bu bölmede sıvıyı analiz eden biyosensörler yer alıyor. Kullanımdan birkaç dakika sonra sensörler glikoz, ürik asit, hidrojen peroksit ve asitlik (pH) değerlerini ölçüyor. Sonuçlar kablosuz olarak akıllı telefona aktarılıyor.
Cihazın topladığı sıvı, tükürükten farklı bir yapıya sahip. "Diş eti oluğu sıvısı" adı verilen bu sıvı, dişlerin çevresindeki ve arasındaki oluklarda bulunuyor. Diş eti yüzeyine yakın olduğu için kan dolaşımıyla çeşitli maddeler, proteinler ve iltihap belirteçleri alışverişi yapıyor. Bilim insanları bu sıvıyı uzun zamandır incelemek istiyordu. Ancak çok az miktarda üretildiği için toplamak zordu. Diş ipi kullanıldığında bu sıvının bir kısmı yerinden çıkıp toplanabiliyor.
Cihaz sadece sağlıklı gönüllülerde değil, diyabet hastaları, yüksek ürik asit düzeyine sahip kişiler ve ağız sağlığı sorunu olan bireylerde de denendi. Ölçümlerin her grupta belirgin farklılıklar gösterdiği görüldü. Diş ipinden elde edilen sıvıdaki glikoz düzeyleri kan ölçümleriyle yakından örtüştü. Ürik asit değerleri de kandaki seviyelerle güçlü bir ilişki gösterdi. Bu sonuçlar, vücuda müdahale gerektirmeyen bir yöntemin ileride kan testlerine alternatif olabileceğine işaret ediyor.
Cihaz yalnızca metabolizma değerlerini ölçmüyor. Asitlik ve hidrojen peroksit ölçümleri sayesinde, diş hekimlerinin diş eti hastalığını teşhis ederken sık kullandığı bir gösterge olan diş eti cebi boyutunu güvenilir şekilde tahmin edebiliyor. Araştırmacılara göre bu, ev ortamında hem ağız içi iltihabı hem de genel metabolik durumu aynı anda izleyebilen benzersiz bir yaklaşım. Özellikle diyabet ve diş eti hastalığını birlikte yaşayan kişiler için önemli bir boşluğu doldurabilir. Çünkü bu iki sorun birbirini kötüleştirebiliyor.
Araştırmacılar cihazın hâlâ geliştirilmesi ve daha fazla test edilmesi gerektiğini belirtiyor. Toplanan sıvının neredeyse yarısı tükürükten oluşuyor ve numunelere kan da karışabiliyor. Tükürüğün tek başına glikoz hakkında kayda değer bilgi vermediği görüldü. Kan karışmış örneklerin ise bu bilgiyi taşıyabileceği düşünülüyor. Üstelik deneme küçük gruplar üzerinde yapıldı. Bu nedenle sonuçlar umut verici olsa da kesin kanıt sayılmamalı.
Ekip, sistemi klinik kullanıma dönüştürmeyi hedefliyor. Bilim insanları, diş eti oluğu sıvısı takibinin diyabet ve diş eti hastalığı olan kişilerde sonuçları gerçekten iyileştirip iyileştirmediğini görmek için ileride klinik deneyler yapılması gerektiğini söylüyor. Yani bu diş ipi şu an bir satış ürünü değil, bir araştırma çalışması. Yine de milyarlarca insanın yaptığı günlük bir alışkanlığın sağlık takibine dönüşebilmesi, bu çalışmayı dikkat çekici kılıyor.
Sonuç olarak akıllı diş ipi, ağız sağlığı ve metabolizma takibini tek adımda birleştirme potansiyeli taşıyor. Ancak bu teknolojinin evlere girmesi için daha fazla testten geçmesi gerekiyor. O zamana kadar düzenli diş hekimi kontrolü ve gerektiğinde klasik kan testleri yerini koruyor.