İlber Ortaylı’nın İstanbul rotası: "Bu 13 durağı yürümeden şehri gördüm demeyin"

"İstanbul'u gezmek" denildiğinde çoğu kişinin aklına boğaz turu yapmak ya da Sultanahmet'te fotoğraf çekilmek geliyor. Oysa şehrin asıl hikayesi arka sokaklarda, eski hanlarda ve gözden kaçan köşelerde saklı. Merhum tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı'ya göre bu 13 durak, İstanbul'u gerçekten keşfetmek isteyenler için harika bir başlangıç.

İşte İlber Ortaylı'nın 13 Duraklı İstanbul Rotası!

1. Eminönü
2. Rıza Paşa Yokuşu
3. Süleymaniye
4. Küçükpazar
5. Zeyrek
6. Fatih Çarşamba
7. Balat
8. Ayvansaray
9. Edirnekapı
10. Kariye
11. Yedikule Hisarı
12. Beyazıt
13. Sultanahmet

1. Eminönü:

Rota, İstanbul'un kalbi sayılan, Yeni Camii ve Mısır Çarşısı gibi anıtsal yapılara ev sahipliği yapan bu hareketli meydanda başlıyor. Bizans'tan bu yana şehrin denize açılan kapısı olan Eminönü Meydanı, Mısır Çarşısı, Yeni Camii ve Sirkeci Garı gibi yapılara da ev sahipliği yapıyor.

2. Rıza Paşa Yokuşu:

Tahtakale üzerinden Süleymaniye'ye çıkan dik yokuş, Osmanlı ticaretinin hanlarıyla ve çarşılarıyla dolu. Bu yokuş yüzlerce yıldır olduğu gibi bugün de hırdavat, tuhafiye ve tekstil ürünleriyle dolu.

3. Süleymaniye Camii ve Külliyesi:

İstanbul'un üçüncü tepesinde yükselen, Mimar Sinan'ın "kalfalık eseri" olan bu muazzam külliye ve çevresi mutlaka derinlemesine incelenmelidir. Semtteki medrese, müze ve sokaklar Osmanlı ilim hayatını hâlâ hissettiriyor.

4. Küçükpazar:

Süleymaniye'den Haliç'e doğru inerken şehrin en eski yerleşim ve ticaret bölgelerinden birine varılıyor. Esnaf lokantaları ve eski hanlarıyla otantik mahalle dokusu hala korunuyor.

5. Zeyrek:

Bizans döneminde eski Pantokrator Manastırı olarak bilinen, UNESCO listesinde yer alan ve semtin simgesi olan Molla Zeyrek Camii, Ayasofya'dan sonra İstanbul'un en büyük Bizans dini yapısı olarak biliniyor.

6. Fatih Çarşamba:

Adını her hafta kurulan büyük pazardan alan mahalle, Bizans sarnıçları ve dar sokaklarıyla şehrin en eski yerleşim dokusunu koruyor. Klasik Osmanlı mahalle kültürünün, Fatih Camii ve külliyesinin merkezinde şekillendiği durak, şehrin dini ve sosyal hafızasını yansıtıyor.

7. Balat:

Haliç kıyısındaki renkli evler, antikacılar ve sanat atölyeleri, farklı toplulukların bir arada yaşadığı bir geçmişin izlerini taşıyor.

8. Ayvansaray:

Haliç'in ucunda, surların bittiği yerde duran semtte Bizans'ın Blaherne Sarayı'ndan kalanlar var.

9. Edirnekapı:

Sultanların sefere çıkarken kullandığı kapının adını taşıyan semt, Mimar Sinan'ın Mihrimah Sultan Camii'ne ev sahipliği yapıyor.

10. Kariye Camii:

Duvarlarındaki 14. yüzyıl mozaik ve freskleriyle Doğu Roma sanatının en seçkin örneklerinden biri.

11. Yedikule Hisarı:

Edirnekapı'dan güneye, kara surlarını takip ederek Bizans'ın Altın Kapı'sını ve Fatih'in kulelerini barındıran bu görkemli kaleye ulaşılır. Bu kale, Osmanlı döneminde hem hapishane hem hazine olarak kullanıldı.

12. Beyazıt:

Bizans'ın Forum Tauri'si bugün Beyazıt Camii, Beyazıt Devlet Kütüphanesi ve İstanbul Üniversitesi'yle şehrin eğitim ve kültür merkezidir. Yedikule'den dönüşte Cerrahpaşa üzerinden buraya geliniyor.

13. Sultanahmet:

Rota Ayasofya, Sultanahmet Camii, Topkapı Sarayı ve Yerebatan Sarnıcı'nın bulunduğu, iki imparatorluğun merkezi olan semtte sona eriyor.

İstanbul'da yaşayan veya şehri ziyaret eden hemen herkes, Çamlıca Tepesi'ni bu meşhur 7 tepeden biri zanneder. Oysa Çamlıca, coğrafi olarak şehrin yüksek bir konumunda olsa da tarihi "Yedi Tepe" listesinde yer almaz.

İstanbul'un gerçek 7 tepesi, sadece Tarihi Yarımada (Suriçi) sınırları içinde kalan ve Roma İmparatorluğu döneminden beri şehre kimliğini veren tepelerdir.

Aslında Hepsi Tarihi Yarımadada!

Halk arasında sık sık şehrin en yüksek seyir noktalarıyla karıştırılsa da İstanbul'un efsanevi yedi tepesi, aslında tamamen Tarihi Yarımada surları içerisinde kalan coğrafi yükseltileri temsil ediyor.

Neden Bu İsim?

Doğu Roma İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis kurulurken Roma'nın yedi tepeli yapısına öykünerek belirlenen bu noktalar, fetihten sonra Osmanlı mimarisinin şaheserleriyle taçlandırıldı.

İstanbul'un gerçek 7 tepesi aslında Sarayburnu'ndan Edirnekapı'ya kadar uzanan ve her birinin zirvesinde kentin kimliğini belirleyen selatin camileri ile anıtların yer aldığı İstanbul'un kadim tepeleri… Bizans'ın kiliselerine karşılık

İşte İstanbul'un gerçek yedi tepesi:

1. Tepe (Sarayburnu): Topkapı Sarayı, Ayasofya ve Sultanahmet Camii

• Konum: Tarihi Yarımada'nın Marmara Denizi, Boğaz ve Haliç ile çevrili uç noktasıdır. Deniz seviyesinden yüksekliği yaklaşık 40 metredir.
• Tarihi Önemi: Antik Byzantion kentinin ilk kurulduğu çekirdek bölgedir. Doğu Roma'nın ve Osmanlı Devleti'nin yönetim merkezi yüzyıllar boyunca bu tepe üzerinde yer almıştır.
• Üzerindeki Anıtlar: Topkapı Sarayı, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, Sultanahmet Camii, İbrahim Paşa Sarayı (Türk ve İslam Eserleri Müzesi) ve Aya İrini.

2. Tepe (Çemberlitaş): Nuruosmaniye Camii ve Çemberlitaş Sütunu

• Konum: Sarayburnu sırtlarından batıya doğru yükselen ikinci kademedir. Rakımı yaklaşık 50 metredir.
• Tarihi Önemi: Roma döneminde imparatorluk forumlarının en görkemlisi olan Konstantinos Forumu bu tepeye inşa edilmiştir. Şehrin ticari ve idari kalbi sayılan alanlardan biridir.
• Üzerindeki Anıtlar: Konstantinos Sütunu (Çemberlitaş), Nuruosmaniye Camii, Kapalıçarşı'nın güney girişleri, Atik Ali Paşa Camii ve tarihi Çemberlitaş Hamamı.

3. Tepe (Beyazıt): Süleymaniye Camii, İstanbul Üniversitesi Merkez Kampüsü ve Beyazıt Kulesi

• Konum: Haliç kıyılarından yukarıya doğru uzanan ve kentin denizden bakıldığında en belirgin silüetini oluşturan tepedir. Yüksekliği 50-60 metre civarındadır.
• Tarihi Önemi: Bizans devrinde Theodosius Forumu'na ev sahipliği yapmış, fetihten sonra ise Fatih Sultan Mehmed'in ilk sarayı (Eski Saray) buraya kurulmuştur.
• Üzerindeki Anıtlar: Mimar Sinan'ın şaheseri Süleymaniye Camii ve Külliyesi, Beyazıt Camii, Beyazıt Yangın Kulesi ve İstanbul Üniversitesi Tarihi Merkez Kampüsü.

4. Tepe (Fatih): Fatih Camii (Kentin dördüncü yükseltisi)

• Konum: Yarımadanın iç kesimlerine doğru ilerleyen, Haliç yamaçlarına hakim dördüncü coğrafi yükseltidir. Rakımı yaklaşık 60 metredir.
• Tarihi Önemi: Bizans döneminde imparatorların mezarlarının bulunduğu Havariyyun (Kutsal Havariler) Kilisesi bu tepede yükseliyordu. Fetihten sonra Osmanlı mimarisinin başyapıtlarından biri aynı noktaya inşa edilmiştir.
• Üzerindeki Anıtlar: Fatih Sultan Mehmed adına yaptırılan Fatih Camii ve Külliyesi ile Fatih Türbesi.

5. Tepe (Yavuz Selim): Yavuz Sultan Selim Camii ve Haliç manzarası

• Konum: Fener ve Balat sırtlarına inen Haliç vadisine doğrudan bakan sarp yamaçtır. Denizden yüksekliği yaklaşık 70 metredir.
• Tarihi Önemi: Haliç kıyılarını panoramik olarak gören en stratejik noktalardan biridir. Bizans su sarnıçları ve Osmanlı dini mimarisinin kesiştiği alandır.
• Üzerindeki Anıtlar: Yavuz Sultan Selim Camii, Aspar Sarnıcı (günümüzde Çukurbostan olarak bilinen açık sarnıç) ve Fethiye Camii (Pammakaristos Manastırı).

6. Tepe (Edirnekapı): Mihrimah Sultan Camii (Tarihi sur içinin en yüksek noktası)

• Konum: Tarihi Yarımada'nın batı kara surlarına bitişik, Edirnekapı ve Tekfur Sarayı civarındaki alandır.
• Tarihi Önemi: Deniz seviyesinden yaklaşık 74 metre yüksekliğiyle Tarihi Yarımada'nın en yüksek noktasıdır. Kara surlarının kente giriş kapılarından biri olan Edirnekapı bu sırt üzerindedir.
• Üzerindeki Anıtlar: Mimar Sinan'ın imzasını taşıyan Mihrimah Sultan Camii, Tekfur Sarayı ve Bizans dönemine ait Kariye (Chora) Camii.

7. Tepe (Kocamustafapaşa / Cerrahpaşa): Haseki Külliyesi ve Cerrahpaşa bölgesi

• Konum: Diğer altı tepenin aksine Haliç'e değil, doğrudan Marmara Denizi sahiline (Aksaray-Yedikule hattına) doğru eğimlenen geniş platosudur. Yaklaşık 65 metre yüksekliktedir.
• Tarihi Önemi: Antik dönemde Arkadios Forumu'nun yer aldığı ve Bizans ile erken Osmanlı dönemlerinde nüfusun yoğunlaştığı semtleri barındıran tepedir.
• Üzerindeki Anıtlar: Arkadios Sütunu kalıntıları, Haseki Sultan Külliyesi, Cerrah Mehmed Paşa Camii ve Kocamustafapaşa Sümbül Efendi Camii.

Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin

Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!