Dini Terimler Sözlüğü - Alfabetik Sıraya Göre İslami Kavramların Anlamı ve Açıklaması

İslam'ın Kur'an-ı Kerim aracılığıyla Arapça olarak bildirilmiş olması ve ilk dini kaynakların bu dilde olması, Müslümanların bu dile aşina olmasını gerektirmiştir. İnanç esaslarının doğru anlaşılmasını ve ibadetlerin bilinçli şekilde yerine getirilmesini sağlayan İslami kavramlar da Arapçadır. Bu terimlere hâkim olmak için ise alfabetik sıraya göre İslami kavramların anlamı ve açıklaması içeriğine sahip olan dini terimler sözlüğü bir rehber niteliği taşır.

İslami terimlerin anlamlarını ve açıklamalarını bilmek iman sahiplerinin İslam'ı doğru anlamaları ve uygulamaları açısından büyük önem taşır. Bu bilgilerin güvenilir şekilde edinilmesi, alanında yetkin kaynaklara dayanan sözlükler aracılığıyla mümkündür. Dini terimler sözlüğü ise alfabetik sıraya göre İslami kavramların anlamı ve açıklaması esas alınarak hazırlanan kapsamlı bir başvuru kaynağı niteliğinde olmalıdır.

Dini Terimler Sözlüğü

Kur'an-ı Kerim, hadisler, ibadetler, inanç esasları ve ahlaki kavramlar hakkında doğru bilgi edinebilmek için güvenilir kaynaklara göz atmak gerekir.

Her kavramın İslam'daki yeri, hangi bağlamlarda kullanıldığı ve dini hayattaki karşılığını detaylı şekilde öğrenmek gerekir. Dinî metinleri okurken karşılaşılan terimlerin doğru anlaşılması yanlış yorumların önüne geçilmesi açısından büyük önem taşır.

İşte Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Dini Kavramlar Sözlüğü'nden hareketle hazırlanan kılavuz;

Alfabetik Sıraya Göre İslami Kavramların Anlamı ve Açıklaması

Müslümanların dini terimleri bilmesi inanç esaslarını sağlam temeller üzerine kurmaları açısından gereklidir. İslami kavramların anlamlarını öğrenmek, ibadetlerin bilinçli yapılmasını sağlar ve dinin özünün doğru kavranmasına yardımcı olur. Dini terimler, yalnızca teorik bilgi sunmaz, aynı zamanda bireyin günlük yaşamını şekillendiren ahlaki ve sosyal ölçütler ortaya koyar.

Ahiret

Ölümden sonraki ebedi hayat. İslam inancına göre dünya hayatı geçici, ahiret hayatı kalıcıdır.

Örnek: Mümin, yaptıklarının karşılığını ahirette alacağına inanır.

Ahlak

İnsanın iyi ve doğru davranışlar sergilemesini ifade eden değerler bütünü.

Örnek: Doğruluk ve merhamet güzel ahlaka örnektir.

Ayet

Kur'an-ı Kerim'de yer alan her bir cümle veya ifade.

Örnek: Nur Suresi 30. ayet. Ayetler, Müslümanlar için ilahi rehberdir.

Berat

Günahlardan arınma, temize çıkma anlamına gelir. Berat Kandili bu kavramdan gelir.

Bidat

Dinde sonradan ortaya çıkan ve aslı dinî kaynaklarda bulunmayan uygulamalar.

Cemaat

Bir araya gelmiş topluluk, özellikle birlikte ibadet eden Müslümanlar.

Cennet

İnananların ahirette ödüllendirileceği sonsuz mutluluk yurdu.

Cehennem

Ahirette inkârcıların ve günahkârların cezalandırılacağı yer.

Dua

Kulun Allah'a yönelerek dilekte bulunması.

Din

-Allah tarafından peygamberler aracılığıyla gönderilen ilahi kurallar bütünü.

-Din kelimesi sözlükte âdet, hüküm, ceza ve itaat gibi manalara gelir. Kur'an-ı Kerim'de din kelimesinin sözlük anlamında kullanıldığı âyet-i kerimeler vardır. Bir örnek olmak üzere Fatiha sûresindeki "Mâliki yev- middin" "-din gününün sahibi-" âyetindeki din kelimesi ceza ve hüküm anlamında kullanılmıştır.

E - F

Ezan
Namaz vaktinin geldiğini bildiren çağrı. İslam'ın sembollerinden biridir.

Farz
Yapılması kesin olarak emredilen ibadet ve davranışlar.
Örnek: Beş vakit namaz farzdır.

Gusül
Boy abdesti; belirli durumlarda tüm bedenin yıkanmasıyla yapılan temizlik.

Hadis
Hz. Muhammed'in sözleri, davranışları ve onayları.

Hac
İmkânı olan Müslümanların belirli zamanlarda Mekke'de yerine getirdiği ibadet hac olarak adlandırılır. Hac ibadeti Müslümanlar arasında eşitlik ve kardeşlik bilincini pekiştirir. Her Müslümanın hac ibadetini hayatta en az bir kez yapması farz kılınmıştır.

Helal

İslam'ın temel kavramlarından biri olan helal, dinen yapılması uygun olan davranışlar ile tüketilmesinde sakınca olmayan ürünleri ifade eder. Helal kavramı yalnızca gıda ile sınırlı değildir; kazanç, davranış ve yaşam tarzını da kapsar.

Haram

Haram dinen yasaklanan fiilleri ve davranışları ifade eder. Haramdan kaçınmak Müslümanlar için temel bir sorumluluktur. Bu yasaklar, bireyin ve toplumun zarar görmesini engellemeyi amaçlar.

İbadet
İbadet, Allah'a karşı kulluk bilinciyle yapılan her türlü davranışı kapsar. Namaz, oruç, zekât ve hac gibi farz ibadetlerin yanı sıra, iyi niyetle yapılan her davranış da İslam'da ibadet kapsamında değerlendirilir. İbadet insanın Allah ile olan bağını güçlendiren unsurlardan biridir.

İman

Allah'ın varlığına ve birliğine, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere gönülden inanmayı ifade eder. İslam dininin temelini oluşturan iman kavramı kişinin inanç dünyasının merkezinde yer alır. Sağlam bir iman, davranışların ve ahlaki tutumların temel belirleyicisidir.

İslam

Allah'a teslim olmayı ve O'nun emirlerine uymayı ifade eden ilahi dindir. İslam kelimesi, barış ve teslimiyet anlamlarını taşır. İslam dini bireysel ve toplumsal hayatı düzenleyen kapsamlı ilkeler sunar.

Kader
Allah'ın her şeyi belli bir ölçü ve planla yaratması.

Kıyamet
Dünya hayatının sona ereceği ve ahiret sürecinin başlayacağı an.

Melek
Allah tarafından yaratılmış, nurdan varlıklar.

Mümin
İman eden kişi.

Mushaf
Kur'an-ı Kerim'in kitap hâline getirilmiş şekli.

Namaz
Namaz, günde beş vakit yerine getirilen temel bir ibadettir. Belirli hareketler ve dualarla yapılan düzenli kulluk görevini ifade eden namaz, kişinin manevi dünyasını güçlendiren ve kişiye disiplin kazandıran bir ibadettir.

Niyet
Bir ibadeti Allah rızası için yapmaya karar verme.

Oruç
Ramazan ayında tan yerinin ağarmasından güneş batımına kadar yeme, içme ve bazı davranışlardan uzak durma ibadeti. Oruç nefis terbiyesi ve sabır eğitimi açısından önemli bir ibadettir.

Peygamber
Allah'ın mesajını insanlara iletmekle görevlendirilen elçi.
Örnek: Hz. Muhammed son peygamberdir.

Sabır
Zorluklara karşı dayanma ve direnme.

Sadaka
İhtiyaç sahiplerine yapılan gönüllü yardım.

Sünnet
Hz. Muhammed'in örnek alınan davranışları.

Takva

Takva Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmeyi ifade eder. Kişinin davranışlarında ölçülü, dürüst ve ahlaklı olmasını sağlar. Takva İslam ahlakının temel kavramlarından biridir.

Tevekkül
Kişinin üzerine düşeni yaptıktan sonra sonucu Allah'a bırakması.

Tövbe
İşlenen günahlardan dolayı pişmanlık duyup Allah'tan af dilemek.

Vahiy
Allah'ın peygamberlerine gönderdiği ilahi mesaj.

Zekât
Maddi durumu yeterli olan Müslümanların mallarından belirli oranlarda ihtiyaç sahiplerine verdiği farz ibadet.