Gusul Abdesti ile Namaz Kılınır Mı? - Diyanet Açıklaması

Abdest ibadet öncesinde belirli kurallarla yapılan temizliktir. İslam'da başlıca iki tür abdest bulunur. Bunlardan ilki namaz için alınan abdesttir. Diğeri ise bütün bedeni yıkamayı gerektiren gusül abdestidir. İki hazırlık arasındaki fark birinde sınırlı organların yıkanması, diğerinde ise tüm bedenin temizlenmesidir. Bu iki abdestin birbirinin yerine geçip geçemeyeceği ile ilgili gusül abdesti ile namaz kılınır mı sorusu ve diyanet açıklaması sorulmaktadır.

Gusül Abdestiyle Namaz Kılınır Mı?

Abdest kelimesi Türkçede temizlik ve ibadete hazırlık anlamında kullanılır. Fıkıh literatüründe namaz abdesti için "vudû", boy abdesti için ise "gusül" terimleri yer alır. Vudû belirli organların yıkanması ve başın mesh edilmesiyle alınır. Gusül ise ağız ve buruna su vermekle birlikte bütün bedenin kuru yer kalmayacak şekilde yıkanmasıdır.

Kur'an-ı Kerim'de namaz abdesti ve gusül ile ilgili hükümler açık biçimde yer alır. Maide Suresi 6. ayette abdest organları sayılmış ve "Eğer cünüp olursanız temizlenin." buyurularak gusle işaret edilmiştir. (Maide 5/6) Nisa Suresi 43. ayette de cünüplük halinde gusül yapılmadan namaza yaklaşılmaması bildirilir.

Gusül abdesti cünüplük, hayız ve nifas halinin sona ermesi gibi durumlarda farz olur. Bunun amacı yalnız fiziksel temizlik değil, ibadete tam hazırlıktır. İslam Ansiklopedisi'nde guslün hükmi kirlilik hâlini kaldıran ibadet amaçlı temizlik olduğu belirtilir.

Burada merak edilen ise gusül abdesti alan kişinin ayrıca namaz abdesti almak zorunda olup olmadığıdır. Yaygın fıkıh görüşüne göre gusül abdesti usulüne uygun alınmışsa, ayrıca namaz abdesti almadan namaz kılınabilir. Çünkü gusül içinde abdest organları da yıkanmış olur. Ancak gusül sırasında abdesti bozan bir durum meydana gelirse yeniden namaz abdesti gerekir.

Hz. Aişe'den rivayet edilen bir hadiste, Resûlullah'ın bazen gusülden sonra ayrıca abdest almadan namaza geçtiği aktarılır. (Tirmizî, Tahâret, 79) Bu rivayet guslün namaz abdesti yerine geçebileceğine delil kabul edilmiştir.

İmam Serahsî, el-Mebsût adlı eserinde gusül ile hem büyük hem küçük hadesin kalkacağını ifade eder. İbn Âbidîn de Reddü'l-Muhtâr adlı eserinde guslün sahih olması halinde ayrıca abdest gerekmediğini belirtir. Bu görüşler klasik fıkıh kaynaklarında yer alan temel değerlendirmelerdendir.

Bununla birlikte birçok alim, gusülden önce veya sonra ayrıca abdest almayı sünnet ve daha faziletli bir uygulama olarak değerlendirmiştir. Çünkü Hz. Peygamber'in gusül tariflerinde çoğu zaman önce namaz abdesti aldığı rivayet edilmiştir. Bu nedenle yapılması güzel görülür, ancak zorunlu değildir.

Diyanet Açıklaması

T.C. Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı kaynaklarında yer alan bilgiye göre, gusül abdesti sırasında ağız ve burnun yıkanmasıyla birlikte bütün beden yıkanır ve abdesti bozan başka bir durum oluşmazsa ayrıca namaz abdesti almaya gerek yoktur. Bu durumda kişi gusül abdestiyle namaz kılabilir.

Diyanet'in ilmihal açıklamalarında guslün sünnet üzere alınışında önce ellerin yıkanması, avret yerinin temizlenmesi, ardından namaz abdesti alınması ve sonra tüm bedenin yıkanması tavsiye edilir. Böylece hem sünnete uygun hareket edilmiş hem de ibadet öncesi eksiksiz temizlik sağlanmış olur.

Ancak gusülden sonra tuvalete gitmek, yellenmek, kanama gibi abdesti bozan haller oluşursa yalnız namaz abdesti yenilenir; yeniden gusül gerekmez. Çünkü büyük temizlik gerçekleşmiş, yalnız küçük abdest bozulmuştur.