Zilhicce Orucu Nedir, Ne Zaman Tutulur? Diyanet Açıklaması ile Hükmü ve Fazileti
İslam dininde oruç sahip olunan nimetlere şükredilmesi, nefsin terbiye edilmesi ve Allah’a yakınlaşma amacıyla yapılan sabır ve iradeye dayanan temel ibadetlerden biridir. Müminler bu ibadeti belirli zamanlarda yerine getirir. Farz olan Ramazan ayının yanı sıra Şevval ayının 6 gününde ve Muharrem ayının onuncu günü gibi bazı mübarek günlerde de oruç tutulur. Bu kapsamda Müslümanlar tarafından sıkça sorulan zilhicce orucu nedir, ne zaman tutulur soruları ibadet bilincinin bir yansımasıdır.
Oruç imsak vaktinden güneş batıncaya kadar yeme, içme ve cinsel ilişki başta olmak üzere bazı fiil ve bazı davranışlardan uzak durmak anlamına gelir. Sadece bedeni değil, dili ve kalbi de kapsayan bu ibadet yalnızca Ramazan ayında tutulmaz. Hicri takvimin son ayı olan Zilhicce ayında da bu ibadeti yerine getirilebilir. Hac ibadetinin yapıldığı bu ayda tutulan nafile oruçla ilgili elde edilecek bilgiler zilhicce orucu nedir, ne zaman tutulur sorularına cevap olmaktadır.
Zilhicce Orucu Nedir?
Diyanet ilmihalinde yer alan bilgilerine göre Zilhicce, hicri yılın on ikinci ve son ayıdır. Zilhicce kelime anlamı olarak "hac ayı" demektir. Zira hac ibadeti de bu ayda yapılır. Bu ayın ilk on günü ise faziletli günler arasında kabul edilir.
Hükmü Ne?
Zilhicce ayında tutulan oruç, farz değil nafile bir ibadettir. Bu ayın ilk dokuz gününde oruç tutmak müstehap yani yapılması zorunlu olmayan ama teşvik edilen kabul edilir. Onuncu gün ise Kurban Bayramının birinci günü olduğu için oruç tutulmaz. Çünkü bayram günlerinde oruç tutmak dinen yasaktır.
Zilhicce ayının ilk on günü, Kur'an ve hadislerde övülen zaman dilimleri arasında gösterilir. Fecr Suresi 2. ayette geçen "On geceye andolsun" ifadesinin, müfessirlerin bir kısmına göre Zilhicce'nin ilk on gününe işaret ettiği belirtilmiştir. Bu yorum, söz konusu günlerin değerine dikkat çekmektedir.
Zilhicce Orucu Ne Zaman ve Kaç Gün Tutulur?
Zilhicce ayı hicri takvime göre belirlenir ve her yıl miladi takvime göre farklı tarihlere denk gelir. Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan dini günler takviminde bu ayın başlangıcı ilan edilir. Oruç ayın ilk dokuz günü tutulabilir.
Özellikle dokuzuncu gün olan arife günü oruç tutmanın fazileti hadislerle sabittir. Diyanet'in hadis kaynaklarında yer alan rivayete göre Hz. Muhammed şöyle buyurmuştur: "Arefe günü tutulan oruç, bir önceki ve bir sonraki yılın günahlarına kefaret olur" (Müslim, Sıyâm 196). Bu hadis arife gününün manevi değerini ortaya koymaktadır.
Bununla birlikte hac ibadeti için Arafat'ta bulunan kimselerin o gün oruç tutmaması tavsiye edilmiştir. Diyanet'e göre bu tavsiye ibadet esnasında güç kaybı yaşanmaması içindir. Hacda olmayan Müslümanlar için ise arife günü oruç tutmak müstehap kabul edilir.
Hz. Muhammed'in Zilhicce Orucu ile İlgili Hadisleri ve Âlim Görüşleri
Hz. Muhammed Zilhicce'nin ilk günlerinin önemine dikkat çekmiştir. Buhârî'de yer alan bir hadiste "Allah katında Zilhicce'nin ilk on gününde yapılan salih amellerden daha sevimli bir amel yoktur" (Buhârî, Îdeyn 11) buyurulmuştur. Diyanet kaynaklarında bu hadisin, oruç dahil bütün hayırlı amelleri kapsadığı ifade edilir.
İslam âlimleri bu hadisi delil göstererek Zilhicce'nin ilk günlerinde oruç tutmanın sevap olduğunu belirtmiştir. İslam Ansiklopedisi'nde, bu günlerin ibadetle değerlendirilmesinin mümin için büyük kazanç olduğu vurgulanır. Özellikle arife günü orucunun günahların bağışlanmasına vesile olacağı hadislerle desteklenmiştir.
Diyanet İşleri Başkanlığına göre nafile oruçlar, kişinin Allah'a olan bağlılığını güçlendirir. Bu bağlamda Zilhicce ayında tutulan oruç farz olmamakla birlikte faziletli bir ibadet olarak değerlendirilir.
Zilhicce Orucunun Faziletleri
Zilhicce ayında tutulan oruç, bireyin manevi hayatına önemli katkılar sağlar. Oruç, sabır ve irade eğitimi sunar. Kişi, gün boyu yeme ve içmeden uzak durarak nefsini kontrol etmeyi öğrenir.
Psikolojik açıdan oruç kişinin disiplin duygusunu artırır. Manevi yönden ise Allah'a yakınlık hissini güçlendirir. Diyanet'e göre ibadetle geçirilen mübarek zamanlar kulun kalbini arındırır ve bilinçli bir kulluk anlayışı kazandırır.
Fiziksel açıdan ise belirli aralıklarla tutulan oruç, bedenin dinlenmesine katkı sağlayabilir. Ancak esas amaç sağlık değil, ibadet bilincidir. Zilhicce ayının ilk günlerinde yapılan ibadetler, Kur'an ve hadislerle övülmüş zaman dilimlerinde gerçekleştirildiği için ayrı bir değere sahiptir.
Yani Zilhicce ayında tutulan oruç farz değildir ancak faziletli kabul edilir. Hz. Muhammed'in hadisleri ve Diyanet kaynaklarında yer alan bilgiler, bu günlerin ibadetle değerlendirilmesini tavsiye etmektedir. Mümin için bu günler hem dünyada manevi huzur hem de ahirette sevap kazanma vesilesi olarak görülmektedir.