İftitah Tekbiri Nedir, Ne Zaman Getirilir? İftitah Tekbiri Alınışı ve Hükmü

İslam dininde kulların yapması gereken ibadetlerin tamamı belli kurallara bağlıdır. Oruçta niyet etmek ve imsak vaktinden itibaren yeme içmeden uzak durmak nasıl gerekli ise hacda ihrama girmek ve vakfe yapmak da aynı derecede önemlidir. Namaz ibadetinde de yerine getirilmesi zorunlu esaslar vardır ve bunların başında başlangıç tekbiri gelir. Bu sebeple iftitah tekbiri nedir, ne zaman getirilir ve iftitah tekbiri alınışı ve hükmü her Müslümanın bilmesi gereken meselelerdir.

İftitah Tekbiri Nedir?

İftitah kelimesi sözlükte "açmak, başlatmak, giriş yapmak" anlamına gelir. Tekbir ise "Allah en büyüktür" manasındaki "Allahu ekber" sözünü söylemektir. Bu iki kelimenin birleşmesiyle oluşan iftitah tekbiri namaza girişte söylenen ve kişiyi namazın içine sokan başlangıç tekbiridir.

Diyanet kaynaklarında yer alan bilgilere göre iftitah tekbiri namazın farzlarından biridir. Kişi bu tekbir ile günlük işlerden ayrılır, namaz haline geçer ve namaz dışında serbest olan bazı davranışlar artık yasak hale gelir. Bu sebeple fıkıh eserlerinde buna "tahrime tekbiri" de denilmiştir. Tahrime helal olan bazı davranışları namaz süresince yasaklayan başlangıç anlamı taşır.

Kur'an-ı Kerim'de "Sadece rabbinin büyüklüğünü dile getir." (Müddessir Suresi, 74/3) buyurulmuştur. İslam âlimleri bu ayetin tekbir ve Allah'ı yüceltme anlamı taşıdığını ifade etmiştir. Namazdaki tekbirler de bu kulluk bilincinin bir göstergesidir.

İftitah Tekbiri Ne Zaman Getirilir?

İftitah tekbiri namaza başlamaya niyet edildikten hemen sonra ve kıyam halinde getirilir. Yani kişi namaz kılmaya karar verir, hangi vakit namazını kılacağını belirler ve ardından ayakta iken tekbir alarak namaza başlar.

Hz. Peygamber'in namazı öğretirken "Namaza kalktığında güzelce abdest al, sonra kıbleye yönel ve tekbir getir" buyurduğu rivayet edilmiştir (Buhârî, Ezan, 95; Müslim, Salât, 45). Bu hadis tekbirin namazın başlangıcında yer aldığını açık biçimde göstermektedir.

Vakit girmeden önce, abdest olmadan veya kıbleye yönelmeden alınan tekbir namaz başlangıcı sayılmaz. Çünkü tekbirin geçerli olması için namazın diğer ön şartlarının da tamamlanmış olması gerekir. Cemaatle namazda ise imamın tekbirine uyularak namaza girilir.

İftitah Tekbiri Nasıl Alınır?

İftitah tekbiri "Allahu ekber" denilerek alınır. Bu ifade çoğunluk fakihlere göre sünnet lafızdır ve uygulamada esas kabul edilir. Manası Allah'ın her şeyden büyük ve üstün olduğunu ikrar etmektir.

Erkekler ellerini kulak hizasına, kadınlar ise omuz hizasına kadar kaldırabilir. Sonra eller bağlanır ve kıyamda namazın kıraatine geçilir.

İmam Nevevî el-Mecmû adlı eserinde tekbirin açık ve anlaşılır şekilde söylenmesi gerektiğini belirtir. Kişi dili ile söylemeli, sadece içinden geçirmekle yetinmemelidir. Çünkü namazın başlangıcı sözlü tekbirle gerçekleşir.

Tekbir alınırken acele edilmemeli, niyet ile tekbir arasında namazla ilgisiz bir davranış bulunmamalıdır. Zihin ve beden olarak namaza yönelmek bu ibadetin ruhuna daha uygundur.

İftitah Tekbirinin Hükmü

İftitah tekbiri Diyanet ilmihallerinde namazın olmazsa olmaz temel unsurlarından biri olarak öğretilmektedir. Sonuç bakımından tekbir olmadan namaza başlanmış sayılmaz.

Kişi iftitah tekbirini hiç getirmezse namaz sahih olmaz. Çünkü namaza giriş gerçekleşmemiş olur. Fatiha okumak, rükû yapmak veya secdeye gitmek tekbirin yerini tutmaz. Önce namaza giriş yapılmalı, sonra diğer rükünlere geçilmelidir.

Tekbir yanlış telaffuz edilirse durum değişebilir. Manayı bozacak ölçüde hata yapılması halinde yeniden tekbir alınması gerekir. Bilmeden yapılan küçük dil sürçmeleri ise kişinin gücü oranında değerlendirilir.

İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr adlı eserinde namazın başlangıcını sağlayan bu tekbirin diğer hareketlerden önce geldiğini açıkça belirtir. Bu görüş fıkıh geleneğinde yaygın kabul görmüştür.

İftitah tekbiri namazın kapısını açan ilk adımdır. Mümin "Allahu ekber" diyerek dünya meşgalesinden uzaklaşır ve Rabbi'nin huzuruna durur. Bu nedenle iftitah tekbirini doğru zamanda, doğru şekilde ve bilinçle almak namazın sıhhat ve huzuru açısından büyük önem taşır.