Kusmak Abdesti Bozar Mı? - Diyanet Açıklaması

Namaz kılmak, Kur'an'ı Kerim okumak ve tavaf öncesinde vücudu temizlemek hem bedensel hem de manevi olarak insanı ibadete hazırlayan bir ritüel olarak kabul edilir. Kur'an'da da ibadete yönelirken temizlenme emredilmiştir. Abdesti bozan durumlar ise fıkıh kaynaklarında ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır.

Kusmak Abdesti Bozar Mı?

Abdest başta namaz olmak üzere bazı ibadet ve amellerin yerine getirilmesinden önce yapılan dini temizlik olarak tanımlanır. Fıkıh kaynaklarına göre abdesti bozan durumlar arasında ise vücuttan idrar ve dışkı yollarından bir şey çıkması, şuuru gideren haller, vücuttan akıcı kan ve irin gelmesi, mezheplere göre farklı olmakla birlikte kadın erkek teması ve ağız dolusu kusmak da sayılmıştır.

Kur'an-ı Kerim'de kusmanın abdesti bozduğunu doğrudan bildiren özel bir ayet yer almaz. Ancak abdestin farz oluşu ve ibadet öncesi temizliğin esası Mâide Suresi 6. ayette açıkça emredilir: "Ey iman edenler! Namaz kılmaya kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı meshedin, ayaklarınızı da topuk kemiklerine kadar (yıkayın). Eğer cünüp olursanız temizlenin. Şayet hasta veya yolculuk halinde bulunursanız veya içinizden biri ayak yolundan gelirse yahut kadınlarla cinsel ilişkide bulunursa, bu hallerde su bulamadığınız takdirde temiz bir toprağa yönelin (teyemmüm edin), yüzünüzü ve ellerinizi onunla meshedin. Allah size herhangi bir güçlük çıkarmak istemez, fakat O sizi tertemiz kılmak ve üzerinizdeki nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz."

Bu ayet abdestin ibadet için temel şart olduğunu ortaya koyar; abdesti bozan hâllerin ayrıntıları ise büyük ölçüde hadisler ve fıkıh içtihadıyla açıklanmıştır. Benzer şekilde Nisâ Suresi 43. ayet de teyemmüm bağlamında abdest bozucu hâllere işaret eder: "Ey iman edenler! Siz sarhoş iken ne söylediğinizi bilinceye kadar, cünüp iken de -yolcu olan müstesna- gusül edinceye kadar namaza yaklaşmayın. Eğer hasta olur veya yolculuk halinde bulunursanız yahut sizden biriniz ayak yolundan gelirse ya da kadınlara dokunup da -bu durumlarda- su bulamamışsanız o zaman temiz bir toprağa yönelin (teyemmüm edin); yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz Allah çok affedici ve bağışlayıcıdır." Bu ayette namaz ibadeti için hem bedenî hem de zihnî temizliğin gerekli olduğu bildirilmektedir. Belirli hallerde ibadete kalkışılmaması da emredilir. Ayet İslam'da ibadetin temizlik, bilinç ve kolaylık esasına dayandığını göstermektedir.

Peygamberimiz Ne Yapıyordu?

Kusma konusundaki en temel rivayet Hz. Peygamber'in kusma sonrasında abdest aldığına dair haberdir. Hz. Peygamberin kusmaktan dolayı abdest aldığı rivayet edilmiştir. (Tirmizî, Tahâret, 64) Burada belirleyici olan nokta, her kusmanın değil, ağız dolusu kusmanın hükme esas alınmasıdır. Bu durumla ilgili genel ölçü nettir;

• Kusulan şey ağız dolusu ise abdest bozulur.
• Kusulan şey az ise, yani kişi onu rahatlıkla tutabiliyor ve dışarı taşacak düzeyde değilse, abdest bozulmaz.
• Kusulan şeyin türü de hükmü değiştirmez. Yemek, su, safra veya kan pıhtısı olması arasında bu noktada fark yoktur.
• Balgam ise bu kapsamda değerlendirilmez. Tükürük hükmünde kabul edildiği için abdesti bozmaz.

"Ağız dolusu" ifadesi günlük dilde herkes için aynı görünse de fıkıhta bunun pratik bir ölçüsü vardır. Diyanet kaynaklı aktarımda bu ölçü "zorlanmadan tutulamayacak miktar" şeklinde açıklanır. Yani kişi gelen şeyi rahatça ağzında tutamıyor ve doğal olarak çıkarmak zorunda kalıyorsa bu ağız dolusu sayılır. Ayrıca aynı bulantı sebebiyle kısa aralıklarla parça parça gelen kusuntu tek tek az olsa bile toplamı ağız dolusuna ulaşıyorsa yine abdesti bozar.

Diyanet Açıklaması

Diyanet'in bu konudaki yaklaşımı hem doğrudan fetva metinlerinde hem de Diyanet referanslı içeriklerde açık biçimde aynıdır. Ağız dolusu kusmak abdesti bozar; az miktardaki kusma bozmaz. Bununla birlikte mezhepler arasında farklılık bulunduğunu da belirtmek gerekir. Yani konuyla alakalı İslam alimlerinin ortaklaştığı tek bir görüş yoktur, fakat Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı Müslümanları yerleşik İslami görüş çerçevesinde birleştirip kolaylık sağlamak açısından ağız dolusu kusmanın abdesti bozacağı hükmünü bildirmiştir.