Organ Bağışı Caiz Mi? Diyanet Açıklaması ile Organ Naklinin Hükmü

Organ bağışı bir kişinin hayattayken veya vefatından sonra bazı organlarının başka bir hastanın tedavisinde kullanılmasına izin vermesi anlamına gelir. İslam dini insan hayatını korumayı temel amaçlardan biri olarak kabul eder ve hayat kurtarmayı büyük bir iyilik olarak değerlendirir. Bu nedenle birçok kişi organ bağışı caiz mi sorusu ve bu hususta diyanet açıklaması ile organ naklinin hükmü hakkında bilgi sağlamaya çalışmaktadır.

Organ Bağışı Caiz Mi?

Organ bağışı bir kişinin sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atmadan hayattayken ya da ölümünden sonra bazı organlarının başka bir hastanın tedavisinde kullanılmasına izin vermesi anlamına gelir. Günümüzde tıp alanındaki gelişmeler sayesinde böbrek, karaciğer, kalp ve kornea gibi bazı organların nakli mümkün hale gelmiştir. Bu uygulama birçok hastanın hayata tutunmasına yardımcı olmaktadır.

İslam dini insan hayatını korumayı temel amaçlardan biri olarak kabul eder. Bu konu Kur'an-ı Kerim'de Maide Suresi 32. ayette şöyle geçmektedir; "...kim bir kimseyi öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir can kurtarırsa bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur." (Maide, 5/32)

Bu ayet bir insanın hayatını kurtarmanın İslam'da ne kadar değerli bir davranış olduğunu açık şekilde ortaya koymaktadır. Bu nedenle birçok İslam alimi, hayat kurtarmaya vesile olan uygulamaları olumlu bir çerçevede değerlendirmiştir.

Hz. Muhammed'in hadislerinde de insanların birbirlerine yardım etmeleri teşvik edilmiştir. Ebû Hüreyre'den nakledildiğine göre Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: "Kim bir Müslüman"ın dünya sıkıntılarından bir sıkıntıyı giderirse, Allah da onun kıyamet günündeki sıkıntılarından birini giderir. Kim darda kalan bir kimsenin işini kolaylaştırırsa, Allah da dünya ve âhirette onun işlerini kolaylaştırır. Kim bir Müslüman"ın ayıbını örterse, Allah da dünya ve âhirette onun ayıplarını örter. Kul, kardeşinin yardımında olduğu sürece, Allah da onun yardımcısı olur." (D4946 Ebû Dâvûd, Edeb, 60)

Bu hadis, insanların birbirlerine yardım etmelerinin dinî açıdan büyük bir değer taşıdığını göstermektedir.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından yapılan açıklamaya göre, belirli şartlar yerine getirildiğinde organ bağışı ve organ nakli dinen caiz kabul edilmektedir. Diyanet'in resmî sitesinde yer alan bilgilere göre organ naklinin dinen uygun kabul edilmesi için bazı şartların bulunması gerekir;

1. Organ naklinin hastanın hayatını kurtarması veya ciddi bir hastalığı tedavi etmesi için gerekli olması şarttır.
2. Organın ticaret konusu yapılmamalıdır. İslam hukukunda insan bedeninin alınıp satılması uygun görülmemiştir.
3. Bağışın kişinin kendi rızasıyla yapılması gerekir.

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın değerlendirmesine göre kişinin sağlığını tehlikeye atmadan yapılan bağışlar ve ölümünden sonra vasiyet yoluyla yapılan bağışlar dinen sakıncalı görülmemektedir. Bu görüş İslam hukukunun temel ilkelerinden biri olan "zaruretler bazı yasakları kaldırabilir" prensibine dayandırılmaktadır.

Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi'nde yer alan "Organ Nakli" maddesinde de organ naklinin modern tıp uygulamaları arasında yer aldığı ve birçok İslam ülkesinde belirli şartlar çerçevesinde kabul edildiği belirtilmektedir. Bu görüşe göre insan hayatını kurtarmak İslam'ın temel amaçları arasında yer aldığı için gerekli şartlar oluştuğunda organ nakli dinen uygun görülmektedir.

İslam alimleri de bu konuyu değerlendirirken insan hayatının korunmasını temel ilke olarak kabul etmiştir. Örneğin çağdaş İslam alimlerinden Yusuf el-Karadâvî organ nakli konusunu ele aldığı eserlerinde insan hayatını kurtarmanın İslam'ın en önemli hedeflerinden biri olduğunu ifade etmiştir. Karadâvî bu görüşünü "Fetâvâ Muâsıra" adlı eserinde ayrıntılı şekilde açıklamıştır.