Muavvizeteyn Ne Demek? Muavvizeteyn Sureleri Hangileri?

"Muavvizeteyn" ifadesi, Allah'a sığınmayı esas alan iki kısa bölüm için kullanılan özel bir addır. İslam geleneğinde korunma, manevi destek, kalbi güçlendirme ve kötülüklerden Allah'a yönelme amacıyla sıkça okunmaları tavsiye edilmiştir. Bu yönüyle muavvizeteyn ne demek ve muavvizeteyn sureleri hangileri soruları, Kur'an okumalarında en çok merak edilen başlıklardan biri olmayı sürdürmekte ve bu sureler aslında inanan insanlar tarafından çeşitli vesilelere sık sık okunmaktadır.

Muavvizeteyn Ne Demek?

"Muavvizeteyn" kelimesi Arapça kökenlidir ve ikil yani tesniye yapıda bir isimdir. TDV İslam Ansiklopedisi'nde yer alan bilgiye göre bu kelime "sığındıran, koruyan" anlamındaki "muavvize" kelimesinden gelir. Ama sözcük Türkçede yaygın biçimde "Muavvizeteyn" şeklinde kullanılmaktadır. Bu ad insanın her türlü kötülükten, görünür ve görünmez tehlikelerden, korkudan, vesveseden ve manevi sıkıntılardan Allah'a sığınmasını öğreten iki kısa Kur'an bölümünü ifade eder.

İslami anlamda bu kavram yalnızca bir isimlendirme değildir. Aynı zamanda bir ibadet ve korunma bilincini de yansıtır. Çünkü bu iki bölümün ortak yönü "De ki: Sığınırım…" ifadesiyle başlaması ve kulun doğrudan Rabbine yönelmesini öğretmesidir.

Bu kavramın dini kullanımındaki önem sadece anlamıyla sınırlı değildir. Hz. Peygamber'in Kur'an'da geçen bu iki bölümü özellikle tavsiye etmiş olması, muavvizeteyn ifadesini günlük ibadet hayatında daha da önemli kılmıştır. Diyanet kaynaklarında yer alan rivayete göre Resûlullah nazar ve benzeri olumsuz etkiler karşısında İhlâs ile birlikte bu iki bölümü okumuş, ashabına da okumalarını tavsiye etmiştir. Bu sebeple muavvizeteyn bir sünnetin parçası olarak değerlendirilir.

Muavvizeteyn Sureleri

Muavvizeteyn sureleri Felak Suresi ile Nas Suresi'dir. Kur'an-ı Kerim'in 113. ve 114. surelerine birlikte "muavvizeteyn" adı verilir. Ayrıca İhlâs Suresi ile birlikte anıldıklarında "muavvizât" ismi de kullanılmaktadır. Muavvizeteyn surelerinin okunuşları ve Türkçe anlamları ise şu şekildedir;

Felak Suresi

Kul eûzü bi rabbi'l-felak. Min şerri mâ halak. Ve min şerri ğâsikın izâ vekab. Ve min şerri'n-neffâsâti fi'l-ukad. Ve min şerri hâsidin izâ hased.

Türkçe anlamı: "De ki: "Sabahın rabbine sığınırım; Yarattığı şeylerden gelebilecek kötülüklerden; Karanlığı çöktüğü zaman gecenin şerrinden; Düğümlere üfürenlerin şerrinden; Bir de kıskandığı vakit kıskanç kişinin şerrinden!" (Felak, 113/1-5)

Felak Suresi adını ilk ayette geçen ve "sabah aydınlığı" anlamına gel "felak" kelimesinden alır. Ancak tefsirlerde bu kelimenin yalnızca gün doğumunu değil, karanlığın yarılmasıyla ortaya çıkan aydınlığı ve genel olarak Allah'ın yaratma kudretini çağrıştıran daha geniş bir anlam alanına sahip olduğu da ifade edilir. Diyanet'in Kur'an Yolu tefsirinde bu bölümün ana temasının insanın beden ve ruh sağlığına zarar verebilecek kötülüklerden Allah'a sığınması olduğu açıkça vurgulanır.

Bu bölümde sayılan tehditler dikkat çekicidir; yaratılmışların verebileceği zarar, gecenin karanlığında beliren tehlikeler, düğümlere üfleyenlerin sembolize ettiği kötü niyetli etkiler ve haset. Böylece mümin hayatın hem fiziksel hem de manevi riskleri karşısında doğrudan Rabbine yöneltilir. Bu yönüyle Felak Suresi korkunun değil; Allah'a güvenin metnidir.

Nas Suresi

Kul eûzü bi rabbi'n-nâs. Meliki'n-nâs. İlâhi'n-nâs. Min şerri'l-vesvâsi'l-hannâs. Ellezî yuvesvisu fî sudûri'n-nâs. Mine'l-cinneti ve'n-nâs.

Türkçe anlamı: "De ki: "Cinlerden olsun insanlardan olsun, insanların kalplerine vesvese sokan sinsi şeytanın şerrinden insanların rabbine, insanların mâlik ve hâkimine, insanların mâbuduna sığınırım!" (Nas, 114/1-6)

Nas Suresi Kur'an-ı Kerim'in son suresidir ve altı ayetten oluşur. Adını ayetlerin sonunda tekrar eden "nâs" yani "insanlar" kelimesinden alır. Bu surede dış tehditlerden çok iç dünyaya yönelen tehlikeler öne çıkar. Yani vesvese, kuruntu, kalbe sokulan kötü telkin ve sinsi yönlendirme gibi insan kalbine tesir eden bu görünmez tehlikeler İslam düşüncesinde manevi korunmanın neden önemli olduğunu açık biçimde gösterir.

Burada dikkat çeken husus, Allah'ın üç sıfatının art arda anılmasıdır; Rab, Melik ve İlah. Bu sıralama insanın hem yaratıcısına hem mutlak sahibine hem de tek mabuduna sığınmasını öğretir.

Muavvizeteyn Sureleri Okumanın Faydaları ve Faziletleri

Diyanet'in Kur'an Yolu tefsirinde Hz. Peygamber'in Ukbe b. Âmir'e hitaben şöyle buyurduğu nakledilir:
"Görmedin mi? Bu gece benzeri asla görülmemiş âyetler indirildi: Kul eûzü bi-rabbi'l-felak ve Kul eûzü bi-rabbi'n-nâs." (Müslim, Müsâfirîn, 264). Bu rivayet Resûlullah'ın bu iki bölümü "en güzel sığınma duaları" olarak açıkladığını ve çok okunmasını tavsiye ettiğini belirtir.

Muavvizeteyn sureleri adını alan Felak ve Nas surelerini okumanın üç faydası öne çıkar;

1. Kötülüklerden Allah'a sığınma bilincini güçlendirmesi,
2. Kalpte güven ve teslimiyet duygusu oluşturması,
3. Günlük ibadet ve dua hayatında manevi koruyucu bir zikir olarak yer alması.

Muavvizeteyn sureleri kulun korku, endişe, nazar, haset, vesvese ve görünmeyen tehlikeler karşısında Allah'a yönelişini öğreten iki temel Kur'an metnidir. Bu sebeple Felak ve Nas hem anlam bakımından hem de sünnetteki yeri itibarıyla, her Müslümanın düzenli olarak okuyup anlamını düşünmesi gereken Kur'an'ı Kerim bölümleri arasında yer almaktadır.