Kurban ile İlgili Ayetler ve Türkçe Anlamı

İslam'da Allah'a yaklaşma, teslimiyet ve şükür duygusunun göstergesi olarak kabul edilen kurban kesme ibadetinin hem bireysel hem de toplumsal yönleri bulunur. Temel dayanakları Kur'an-ı Kerim ve Hz. Peygamber'in uygulamalarında olan kurban maneviyatı güçlendirmenin yanı sıra Müslümanlar arasındaki paylaşma bilincini ve dayanışmayı artırır. Kurban ile ilgili ayetler ve Kuran'da kurban ibadetinin geçtiği ayetlerin Türkçe anlamı ise bu ibadetin gerekliliğini ortaya koyar.

Kurban Nedir?

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın resmî açıklamalarına göre "kurban" kelimesi sözlükte "yaklaşmak, Allah'a yakınlaşmaya vesile olan şey" anlamına gelir. Dini terim olarak kurban ise ibadet niyetiyle belirli şartları taşıyan hayvanın usulüne uygun biçimde kesilmesidir.

İslam Ansiklopedisi'nde yer alan bilgiye göre kurban mali bir ibadettir ve hem bireysel hem de toplumsal yönü bulunmaktadır. Bu ibadet kulun Allah'a olan bağlılığını gösterir. Aynı zamanda yoksulların gözetilmesini sağlayarak sosyal dengeye ve dayanışmaya katkıda bulunur.

Kurban ibadetinde asıl amaç kan akıtmak değil Allah'a teslimiyeti göstermektir. Zira ibadetin özü niyettir. Bu nedenle kurban sadece bir gelenek değil, Kur'an ve sünnetle temellendirilmiş bir ibadettir.

Kurban Kesmenin Dayanağı

Kurban ibadeti yalnızca İslam'a özgü değildir. İlahi dinlerin tamamında kurban uygulaması bulunur. Kur'an'da Hz. Âdem'in oğulları Habil ve Kabil'in kurban sundukları bildirilir.

İslam'da kurban ibadetinin tarihçesi ise Hz. İbrahim'e dayanır. Allah Hz. İbrahim'i oğlu Hz. İsmail'i kurban etmekle sınamış, teslimiyet gösterince oğlu İsmail yerine ona bir kurbanlık hayvan gönderilmiştir. Bu olay Kurban Bayramı'nın temelini oluşturur.

Diyanet kaynaklarında belirtildiği üzere kurban kesmek, akıl sağlığı yerinde, ergenlik çağına ulaşmış ve maddi imkânı bulunan Müslümanlar için vacip kabul edilmiştir. Bu hüküm Kur'an ayetleri ve Hz. Muhammed'in uygulamaları ile desteklenmektedir.

Kur'an-ı Kerim'de Kurban İbadetiyle İlgili Ayetler

Allah'a teslimiyetin, takvanın, şükrün ve toplumsal dayanışmanın somut bir tezahürü olan kurban ibadeti Kur'an-ı Kerim'de farklı surelerde geçmektedir.

• 1. Kevser Suresi 2. Ayet

Arapça Okunuşu:"Fe salli li rabbike venhar."
Türkçe Anlamı:"Öyleyse Rabbin için namaz kıl ve kurban kes."
Açıklama: Bu ayette kurban kesme emri açık şekilde yer almaktadır. Diyanet tefsirine göre burada kurban, Allah'a şükür ve bağlılık göstergesidir. Namaz ve kurban birlikte anılarak ibadetin hem bedeni hem mali yönüne işaret edilmiştir.

• 2. Hac Suresi 34. Ayet

Arapça Okunuşu:"Ve li kulli ummetin cealnâ menseken..."
Türkçe Anlamı:"Biz her ümmet için, Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanlar üzerine O'nun adını ansınlar diye bir kurban kesme ibadeti koyduk."
Açıklama: Bu ayet kurban ibadetinin geçmiş ümmetlerde de bulunduğunu göstermektedir. İslam Ansiklopedisi'ne göre bu durum, kurbanın evrensel bir ibadet olduğunu ortaya koyar.

• 3. Hac Suresi 37. Ayet

Arapça Okunuşu:"Len yenâlallâhe luhûmuhâ ve lâ dimâuhâ ve lâkin yenâluhut takvâ minkum."
Türkçe Anlamı:"Onların ne etleri ne de kanları Allah'a ulaşır; Allah'a ulaşan ancak sizin takvanızdır."
Açıklama: Bu ayet kurban ibadetinin özünü açıklar. Diyanet'e göre burada asıl olanın Allah'a karşı duyulan sorumluluk bilinci olduğu vurgulanmaktadır. Kurban gösteriş için değil, samimi niyetle yapılmalıdır.

• 4. Saffat Suresi 107. Ayet

Arapça Okunuşu:"Ve fedeynâhu bi zibhin azîm."
Türkçe Anlamı:"Biz ona büyük bir kurbanlık vererek (İsmail'i) kurtardık."
Açıklama: Bu ayet Hz. İbrahim kıssasının temel noktalarından biridir. İslam Ansiklopedisi'ne göre bu olay, teslimiyetin sembolü kabul edilir ve Kurban Bayramı'nın dini temelini oluşturur.

• 5. Bakara Suresi 196. Ayet

Arapça Okunuşu: "Ve etimmû'l-hacce ve'l-umrete lillâh. Fe in uhsirtum femesteysere mine'l-hedy. Ve lâ tahlıkû ruûsekum hattâ yebluğa'l-hedyu mehilleh. Fe men kâne minkum marîdan ev bihî ezen min re'sihî fediyetun min sıyâmin ev sadakatin ev nüsuk. Fe izâ emintum fe men temette'a bi'l-umreti ile'l-hacci femesteysere mine'l-hedy. Fe men lem yecid fe sıyâmu selâseti eyyâmin fi'l-hacci ve seb'atin izâ reca'tum. Tilke aşeratun kâmileh. Zâlike li men lem yekun ehluhû hâdirî'l-mescidi'l-harâm. Vettekûllâh ve'lemû ennallâhe şedîdü'l-ikâb."

Türkçe Anlamı:"Haccı ve umreyi Allah için tam yapın. Eğer (düşman veya hastalık gibi bir sebeple) engellenirseniz, kolayınıza gelen bir kurban gönderin. Kurban yerine varıncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden hasta olan veya başından bir rahatsızlığı bulunan kimse, oruç, sadaka veya kurban olmak üzere fidye verir. Güven içinde olursanız, umre ile haccı birleştirene kolayına gelen bir kurban gerekir. Kurban bulamayan kimse, hac günlerinde üç ve döndüğünüzde yedi olmak üzere tam on gün oruç tutar. Bu, ailesi Mescid-i Haram civarında oturmayanlar içindir. Allah'a karşı gelmekten sakının ve bilin ki Allah'ın cezası çok şiddetlidir."

Açıklama: Ayet haccın ve umrenin yalnızca Allah rızası için eksiksiz yerine getirilmesini emreder. Yol güvenliği, hastalık veya benzeri bir engel sebebiyle ibadet tamamlanamazsa kurban kesilerek ihramdan çıkılabileceğini bildirir. Mazeret nedeniyle ihram yasaklarının ihlali durumunda oruç, sadaka veya kurban şeklinde fidye öngörülür. Umre ile haccı aynı yıl içinde birleştirenlerin kurban kesmesi, buna imkân bulamayanların ise on gün oruç tutması gerekir; ayet, bütün bu hükümleri takva bilinci ve sorumluluk çerçevesinde değerlendirmeyi öğütler.

• 6. Maide Suresi 27. Ayet

Arapça Okunuşu: "Vetlu aleyhim nebee ibney Âdeme bil-hakk. İz karrabâ kurbanan fetukubbile min ehadihimâ ve lem yutekabbel mine'l-âhar. Kâle le aḳtulennek. Kâle innemâ yetekabbelullâhu mine'l-muttakîn."

Türkçe Anlamı: "Onlara Âdem'in iki oğlunun haberini gerçek olarak oku: Hani ikisi birer kurban sunmuşlardı da birinden kabul edilmiş, diğerinden kabul edilmemişti. (Kurbanı kabul edilmeyen,) 'Andolsun seni öldüreceğim' demişti. Diğeri ise, 'Allah ancak takvâ sahiplerinden kabul eder' demişti."
Açıklama: Bu ayet Âdem'in iki oğlu Hâbil ve Kâbil arasında geçen kurban hadisesini aktararak ibadetlerde asıl ölçünün samimiyet ve takvâ olduğunu vurgular. Kurbanın kabul edilmesi maddi değere değil, kişinin Allah'a karşı içten bağlılığına bağlıdır. Kurbanı kabul edilmeyen kardeşin kıskançlıkla tehditte bulunması, hasedin insanı suça sürükleyebileceğini gösterirken diğer kardeşin "Allah ancak takvâ sahiplerinden kabul eder" sözü, ilahî kabulün temel şartını ortaya koymaktadır.

Kurban Kesmenin Faziletleri

Diyanet İşleri Başkanlığı'na göre kurban kesmek, kulun Allah'a teslimiyetini güçlendirir. Bu ibadet kişinin mal sevgisini kontrol altına almasına yardımcı olur. Aynı zamanda yardımlaşma ve paylaşma bilincini artırır.

İslam âlimleri kurbanın sosyal yönüne dikkat çekmiştir. Kurban etinin ihtiyaç sahiplerine dağıtılması toplumda dayanışmayı pekiştirir. Bu durum ibadetin sadece bireysel değil toplumsal bir değer taşıdığını gösterir.

Kurban ibadeti takva bilincini artırır ve kişinin Allah'a yakınlaşmasına vesile olur. Kurban Kur'an ayetleri ve sahih hadislerle sabit bir ibadettir. Hem tarihi kökleri hem de manevi boyutu ile Müslümanların hayatında önemli bir yere sahiptir. Bu ibadet Allah'a teslimiyetin, takvanın, şükrün ve toplumsal dayanışmanın somut bir tezahürüdür.