Uzun ömür uzmanı Dan Buettner, dünyanın en uzun yaşayan insanlarının bulunduğu bölgeleri incelediğinde, Ege'deki bir adanın yalnızca yaşam süresiyle değil, aynı zamanda düşük bunama oranlarıyla da dikkat çektiğini belirtiyor.
Live Well Be Well podcast'inde konuşan Buettner, bu adada yaşayan insanların ABD vatandaşlarına kıyasla ortalama sekiz yıl daha uzun yaşadığını ve neredeyse hiç bunama vakası görülmediğini ifade etti.
ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü'ne (NIH) göre, bugün 6,7 milyon Amerikalı Alzheimer ile yaşıyor ve bu sayının 2060 yılına kadar 13,8 milyona ulaşması bekleniyor. Buna karşın, Buettner'in araştırmalarına göre, Ege'deki bu adada 65 yaş üstü bireyler arasında yalnızca üç hafif bunama vakası tespit edildi.
AKDENİZ DİYETİNİN EN SIKI HALİ
Buettner'e göre adalılar, dünyanın en katı Akdeniz diyetlerinden birini uyguluyor. Beslenme düzenleri büyük ölçüde meyve, sebze, tam tahıllar, baklagiller ve zeytinyağına dayanıyor.
Ancak buradaki diyetin diğer Akdeniz ülkelerinden farklı bir yönü var: Daha az et ve balık tüketiyor, bunun yerine çok daha fazla yeşillik yiyorlar. Öyle ki, hem bahçelerinden hem de doğadan topladıkları yüz kadar farklı yeşil bitkiyi beslenmelerine dahil ediyorlar. Bu bitkiler, kalp ve damar sağlığı için önemli antioksidanları yüksek oranda içeriyor.
ŞİFALI ÇAYLAR VE KAHVE
Adalılar arasında yaygın olan bir diğer alışkanlık ise bitki çayları ve kahve tüketimi. Buettner'e göre her gün, çevrelerinden topladıkları kekik, karahindiba, adaçayı ve biberiye gibi bitkilerle hazırlanan çayları içiyorlar.
2023 yılında yapılan bir araştırma, düzenli çay tüketiminin tüm nedenlere bağlı bunama riskini %29 azalttığını ortaya koydu. 2024'te yapılan bir başka araştırmada ise Güney Afrika kökenli rooibos çayının Alzheimer belirtilerini hafifletebileceği bulundu.
Buettner'e göre bu çaylar yalnızca anti-inflamatuar özelliklere sahip olmakla kalmıyor, aynı zamanda hafif idrar söktürücü etkileriyle kan basıncını düzenleyerek damar sağlığını koruyor.
Kahve de adalıların günlük yaşamlarının önemli bir parçası. 2010 yılında yapılan bir araştırmaya göre, orta yaşlarda günde 3 ila 5 fincan kahve tüketen kişilerin, ilerleyen yaşlarda Alzheimer ve bunama riskinin %65 oranında düştüğü görüldü. 2021'de yapılan bir başka araştırma ise günlük 2-3 fincan kahve ve 2-3 fincan çay tüketen bireylerin inme ve bunama riskinin %30 daha düşük olduğunu gösterdi.
SOSYAL HAYAT VE HAREKETİN ÖNEMİ
Uzun ömürlü ve sağlıklı bir yaşam sürmenin yalnızca beslenmeyle sınırlı olmadığını belirten Buettner, sosyal hayatın da büyük bir etken olduğunu vurguluyor. Adada yaşayanlar, diğer toplumlara kıyasla çok daha az yalnızlık ve depresyon yaşıyor. Bu önemli bir nokta, çünkü araştırmalar depresyondaki kişilerin bunama riskinin %50 daha fazla olduğunu gösteriyor.
Ayrıca, bölgenin coğrafi yapısı gereği, günlük yaşamın bir parçası olarak düzenli fiziksel aktivite yapıyorlar. Pazara veya komşularını ziyarete gitmek bile doğal bir egzersize dönüşüyor. Sürekli hafif ama düzenli hareket etmeleri, kas ve kemik sağlığını destekliyor.
Buettner'e göre, modern yaşamda yapılan en büyük yanlışlardan biri hareketsiz bir günün ardından yalnızca kısa bir egzersizle bunu telafi etmeye çalışmak. Oysa sağlıklı yaşlanmanın sırrı, hareketi hayatın doğal bir parçası haline getirmekten geçiyor.
