Demans, beynin zamanla düzgün çalışamaması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Unutkanlık, düşünme ve konuşma güçlüğü, karar vermede zorlanma gibi sorunlara yol açar. Tedavisi olmayan bu rahatsızlığın erken teşhisi ise hastalığın belirtilerinin önlenmesinde ve ötelenmesinde büyük rol oynar. Peki dikkat edilmesi gereken asıl belirtiler nelerdir? Bilim insanları yaptıkları araştırmalarla ortaya koydu.
Bilim insanları, bunamanın erken uyarı işaretlerinin yıllar, hatta on yıllar öncesinden fark edilebileceğini ortaya koydu. Üstelik bu belirti, günlük hayatta gözlemlenmesi zor olan hafıza kaybı veya düşünme problemlerinden çok daha önce, uykuda kendini gösteriyor. Eğer siz de bu durumu sık sık yaşıyorsanız dikkatli olmalısınız.
The Lancet'te yayımlanan çarpıcı bir araştırma, kabusların, demansın karakteristik bilişsel bozuklukları ortaya çıkmadan çok önce belirginleşebileceğini öne sürüyor.
Araştırmayı yürüten Birmingham Üniversitesi'nden Dr. Abidemi Otaiku, "Sağlıklı bireylerde görülen rahatsız edici rüyaların ve kabusların, demans riski ve bilişsel gerilemeyle bağlantılı olduğunu ilk kez belirledik" diyor.
Bu tespit, özellikle genç yaşta tespit edilebilen demans risk göstergelerinin son derece sınırlı olduğu göz önüne alındığında büyük önem taşıyor.
35 YAŞINDA BİLE BAŞLAYABİLİR!
Dr. Otaiku ve ekibi, ABD'de yürütülen üç büyük topluluk temelli çalışmadan elde edilen verileri inceledi.
Araştırmaya 35 ila 64 yaşları arasında 600'den fazla yetişkin ve 79 yaş ve üzeri 2.600 yetişkin katıldı. Çalışmanın başlangıcında hiçbir katılımcıda demans belirtileri yoktu. Ancak takip eden dokuz yıl boyunca genç yaş grubunda, beş yıl boyunca ise yaşlı yetişkinler arasında dikkat çekici bir örüntü ortaya çıktı.
O KİŞİLERDE RİSK 4 KAT DAHA FAZLA!
Haftada bir kez kötü rüya gören orta yaşlı bireylerin önümüzdeki on yıl içinde bilişsel gerileme yaşama ihtimalinin dört kat daha fazla olduğu tespit edildi.
Daha da çarpıcı olanı, yaşlı bireyler arasında haftada bir kabus görenlerin bunama teşhisi alma olasılığı, hiç kabus görmeyenlere kıyasla iki katına çıktı.
ERKEKLERDE RİSK ARTIYOR
Çalışma, kabuslar ve demans arasındaki bağlantının özellikle erkeklerde çok daha güçlü olduğunu ortaya koydu.
Haftada bir kabus gören yaşlı erkeklerin, hiç kötü rüya görmeyen akranlarına göre beş kat daha fazla demans geliştirme riski taşıdığı belirlendi.
Kadınlarda ise bu risk artışı %41 ile sınırlı kaldı. Araştırmacılar, bu farkın nedenini tam olarak açıklamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
KÖTÜ RÜYALAR BİR UYARI OLABİLİR Mİ?
Bilim insanlarına göre, bu bulgular, demans riskinin çok daha erken tespit edilmesini sağlayabilir. Uykuda yaşanan sorunlar, gelecekte ortaya çıkabilecek bilişsel kayıpların ilk işaretlerinden biri olabilir. Özellikle kabusların sıklığı ve şiddeti, demansın gelişimiyle doğrudan bağlantılı olabilir. Ancak, bu bağlantının nedenlerini tam olarak anlayabilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor.
UYKU PROBLEMLERİ DOĞRUDAN DEMANSLA ETKİLİ
Alzheimer Derneği, demans hastalarının çeşitli uyku problemleri yaşayabileceğini belirtiyor. Bunlar arasında:
BU BELİRTİLERİ GÖZARDI ETMEYİN
Eğer sık sık kabus görüyor ve geceleri uyandığınızda kendinizi aşırı huzursuz hissediyorsanız, bu belirtileri göz ardı etmemek önemli. Uzmanlar, kötü rüyaların demans geliştirme riski taşıyan bireyleri tespit etmek için kullanılabilecek potansiyel bir gösterge olabileceğini düşünüyor. Gelecekte yapılacak çalışmalar, bu bulgunun klinik uygulamalara nasıl entegre edilebileceğini belirlemeye yardımcı olabilir.
UYKUNUZ SİZİ UYARIYOR OLABİLİR!
Uzmanlar, kötü rüyaların sadece anlık stres veya kaygının bir sonucu olabileceğini ancak aynı zamanda ciddi bir nörolojik sürecin erken uyarı sinyali olabileceğini vurguluyor.
Eğer kabuslar sıklaşmaya başladıysa, özellikle de haftada birkaç kez tekrarlıyorsa, bir uzmana danışmak faydalı olabilir. Uyku düzeninizde ani değişiklikler fark ettiyseniz veya bu durum günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa, ihmal etmemeniz gereken bir sağlık sinyaliyle karşı karşıya olabilirsiniz.
