Bir kutu diyet kola masum mu sandınız? Yeni bir araştırma, çok sevdiğimiz bir içecek türünün karaciğer sağlığımız için en az şekerli içecekler kadar tehlikeli olabileceğini ortaya koydu. Uzmanlara göre, her gün tüketilen bu içecekler sessizce karaciğeri yağlandırıyor, hastalık riskini katlayarak artırıyor. İşte o inanılmaz çalışma!
Yeni bir araştırma, hem şekerli hem de yapay tatlandırıcılı içeceklerin karaciğer sağlığı üzerinde düşündüğümüzden çok daha ciddi etkileri olabileceğini ortaya koydu. Uzmanlar, bu tür içeceklerin metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) olarak adlandırılan yaygın bir karaciğer rahatsızlığının riskini önemli ölçüde artırabileceğini belirtiyor.
MASLD, daha önce "alkolle ilişkili olmayan karaciğer yağlanması hastalığı" (NAFLD) olarak biliniyordu. Bu hastalıkta karaciğerde aşırı yağ birikiyor; zamanla iltihaplanma, skar dokusu oluşumu ve ciddi karaciğer hasarına yol açabiliyor. MASLD, günümüzde dünyada en yaygın kronik karaciğer hastalığı durumunda ve bazı ülkelerde yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 30'unu etkiliyor.
TATLANDIRILMIŞ İÇECEKLER DİKKAT ALTINDA
Söz konusu araştırmanın sonuçları, United European Gastroenterology Week 2025 tıp konferansında açıklandı. Araştırmacılar, tatlandırılmış içeceklerin karaciğer sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerini anlamak için kapsamlı bir çalışma yürüttü.
İngiltere'de 100 binden fazla kişinin katıldığı, 10 yılı aşkın bir süreyi kapsayan çalışma, UK Biobank verileri kullanılarak yapıldı. Katılımcıların başlangıçta karaciğer hastalığı bulunmuyordu.
Beslenme alışkanlıkları detaylı şekilde incelendi; hem şekerli içecekler (gazoz, kola vb.) hem de düşük/şekersiz olarak tanımlanan diyet içeceklerinin tüketim sıklıkları takip edildi.
Bu süre zarfında katılımcıların karaciğer sağlığı izlenerek MASLD gelişip gelişmediği belirlendi. Ayrıca bazı katılımcıların karaciğerlerindeki yağ oranı ileri görüntüleme yöntemleriyle ölçülerek bulgular güçlendirildi.
DİYET İÇECEKLER DE RİSKLİ ÇIKTI
Çalışmanın sonuçları dikkat çekici: Günde bir kutudan (yaklaşık 250 ml) fazla şekerli veya diyet içecek tüketen kişilerde MASLD görülme riski anlamlı derecede yükseldi.
İlginç bir şekilde, diyet içeceklerin karaciğer sağlığı açısından daha güvenli olduğuna dair yaygın kanının aksine, bu içeceklerin de yüksek riskle bağlantılı olduğu görüldü. Hatta araştırmada diyet içecek tüketiminin karaciğerle ilişkili ölüm riskini de artırdığı saptandı.
Araştırmanın başyazarı Lihe Liu, bu durumun olası nedenlerini şöyle açıklıyor: "Şekerli içecekler kan şekeri ve insülin seviyelerinde ani yükselmelere yol açarak karaciğerde yağ birikimini artırıyor. Diyet içecekler ise bağırsak mikrobiyotasını bozabiliyor, tokluk hissini azaltabiliyor ve tatlı isteğini tetikleyerek sağlıksız beslenme alışkanlıklarını artırabiliyor."
ARAŞTIRMANIN SINIRLAMALARI VE SONUÇLARI
Araştırma, kendi bildirimine dayalı beslenme verileri içerdiği için gerçek tüketim miktarlarıyla kayıtlı veriler arasında farklar olabilir. Ayrıca çalışma gözlemsel nitelikte; yani neden-sonuç ilişkisi kesin olarak kanıtlanmış değil. Tatlandırıcı türlerinin de farklı etkiler yaratabileceği belirtiliyor.
Yine de sonuçlar, tatlandırılmış içeceklerin —ister şekerli ister diyet olsun— karaciğer sağlığı açısından riskli olabileceğini güçlü şekilde ortaya koyuyor. Günde bir kutu içeceğin suyla değiştirilmesinin MASLD riskini yüzde 13–15 oranında azalttığı gözlendi. Ancak yalnızca şekerli içecekten diyet içeceğe geçmek herhangi bir koruyucu etki sağlamadı.
UZMANLARDAN ÖNERİ
Uzmanlara göre, karaciğer sağlığını korumanın en etkili yollarından biri, şekerli ve yapay tatlandırıcılı içecekleri olabildiğince azaltmak. Gazoz veya diyet kola yerine su, soda veya şekersiz bitki çayları tercih edilebilir.
MASLD dünya çapında artan bir sağlık sorunu haline gelirken, bu basit değişiklikler karaciğer hastalıklarının önlenmesinde güçlü bir adım olabilir. Tatlandırılmış içecekleri tamamen kesmek yerine azaltmak bile önemli bir fark yaratabilir.
