Doğum sırasının kişilik özellikleri ve zeka üzerindeki etkisi uzun yıllardır tartışılan bir konu. Peki, yaygın inançlar gerçekten doğru mu? Uzmanlar ve ebeveynler bu konuda farklı görüşler sunuyor.
Bir çocuğun kişiliğini etkileyen pek çok faktör bulunsa da, doğum sırasının da önemli bir unsur olduğu düşünülüyor.
Kaliforniya Üniversitesi'nden Aile Dinamikleri Uzmanı Frank Sulloway'e göre, ilk doğan çocuklar genellikle ebeveynlerine daha yakın hissediyor ve otoriteye daha fazla saygı gösteriyor. Aynı zamanda hedef odaklı, mükemmeliyetçi ve sorumluluk sahibi olma eğilimleri var.
Bununla birlikte, büyük kardeşler bazen eleştirici, katı ve baskın olabiliyor. Amerikan Psikoloji Derneği'nin (APA) bir çalışmasına göre, tek çocuklar da benzer kişilik özelliklerine sahip ancak yalnızlık hissi ve bazen kendini yetersiz görme gibi zorluklarla karşı karşıya kalabiliyorlar.
ORTANCA ÇOCUKLAR KENDİ YOLUNU ÇİZİYOR
Ortanca çocuklar genellikle ortamda denge sağlayan, insan ilişkilerine önem veren ve arabulucu rolü üstlenen bireyler olarak tanımlanıyor. Ancak bazen sessiz ve özgür ruhlu olabiliyorlar. Birçok ortanca çocuk, kendilerini ailesi içinde "unutulmuş" gibi hissedebiliyor.
Bu durumu yaşayan Venessa N. isimli bir ebeveyn, "Ortanca olmak bazen göz ardı edilmek gibi hissediliyor. Ailem ne kadar zaman ayırsa da, ilk doğan önemliydi, en küçük çocuk özel ilgi görüyordu, ama benim belirli bir yerim yok gibiydi," diyor.
Uzmanlar, ortanca çocukların kendilerini özel hissetmeleri için ebeveynlerin ekstra çaba harcaması gerektiğini vurguluyor. Ebeveynler, çocuklar arasında karşılaştırma yapmaktan kaçınmalı ve her çocuğun kendine özgü yeteneklerini geliştirmesine destek olmalı.
EN KÜÇÜK KARDEŞLER RİSK ALMAKTAN KAÇINMIYOR
Ailelerin en küçük çocukları, genellikle dışa dönük, sempatik ve maceraperest bireyler olarak tanımlanıyor. Ancak, böyle bir kişiliğe sahip olmaları bazen manipülatif ya da fazla ilgi bekleyen bireyler haline gelmelerine de neden olabiliyor.
Ebeveynlerden Maureen B., kızının inatçı yapısına dikkat çekerek, "Ne isterse almak için sonuna kadar savaşıyor. Onu doğru şekilde yönlendirmek için rehberlik ve yapılandırılmış bir disiplin uyguluyoruz," diyor.
EBEVEYN TUTUMLARI DAHA BELİRLEYİCİ
Doğum sırası ve kişilik ilişkilendirmeleri pek çok kişi için anlamlı olsa da, uzmanlar bu durumun mutlak bir gerçek olmadığını belirtiyor.
"Bir çocuğun gelişimi doğum sırasından çok, ebeveyn tutumlarına bağlıdır," diyor Cassie C. isimli ebeveyn. "Tek çocuk bencil ya da asosyal olabilir, ancak aynı şekilde birden fazla çocuğu olan ailelerde de benzer sorunlar görülebilir."
Tasha isimli bir başka ebeveyn ise şu görüşü paylaşıyor: "Çocukların kişiliğini belirleyen en önemli etken, ebeveynlerin her bir çocuğa ne kadar vakit ayırdığı ve onlara nasıl yaklaştığıdır."
Doğum sırası kişiliği etkileyebilecek bir unsur olsa da, ebeveynlerin tutumu, sevgi ve ilgi düzeyi çocukların gelişiminde en büyük rolü oynuyor.
