Her bir yeni günde işimiz, ailemiz belki de geleceğimizle ilgili yeni kararlar vermeye çabalıyoruz. Bazı zamanlarda bu karar verme süreçleri biraz daha zorlu olabiliyor. Karar vermede en doğru sonuca ulaşabilmek için öncelikle durumla ilgili gerekli bilgileri toplayıp kendinize gerekli düşünme zamanı tanımak, aynı zamanda da durumu uzun vadede değerlendirerek en doğru sonuca ulaşmanız mümkündür. Karar verme süreçlerinde en tehlikeli durumlardan biri duygularınızı yoğun yaşadığınız anlarda ciddi kararlar almaktır. Özellikle bu dürtüsel anlarda yeni kararlar almaktan kaçının. Stresli ve üzüntülü zamanlarda verdiğiniz kararlar iyi sonuçlar vermeyecektir. Özellikle karar anlarında kendinize baskı yapmaktan kaçının ve başkaları sizden ani kararlar istediğinde de bu durumu karşı tarafla paylaşmaktan çekinmeyin. En doğru kararı vermek istediğinizden ötürü hızlı karar almak istemediğinizi ve üzerinde düşünmek istediğinizi karşı tarafa iletin.
ÖNCE VERİLERİ DEĞERLENDİRİN
Çoğunlukla hissettiğimiz şey herhangi bir konuda hemen karar vermemiz gerektiğidir. Fakat bazen karar almamız gereken konular hayatımızı ciddi oranda etkileyecek kararlar olduğundan dolayı üzerinde fazlaca düşünülmesi ve yarar zararı analiz edilmesi gereken durumlar olabiliyor. Bundan dolayı hazır olmadığınız halde hızlıca karar vermeye çalışmayın. Özellikle yaşamınızda, ilerideki günlerinizi, yıllarınızı etkileyebilecek bir durumda karar almak için kendinize uzun bir zaman dilimi ayırmak yararlı olacaktır.
KARAR VERME SÜRECİNİZ KENDİNİZİ İYİ TANIMANIZLA İLGİLİ
Özellikle kararlarınızı kısıtlı bilgilerle vermeye çalışmayın. Öncelikle karar vermeniz gereken durumla ilgili faktörleri anlayın. Karar vermeniz için gereken ön bilgileri araştırmaya başlayın. Öncelikle durumla ilgili en önemli bilgileri maddeleyin. Diyelim ki, iş arkadaşlarınızla işten sonra ne yapmak istediğiniz karar vermeye çalışıyorsunuz. Kararınızı etkileyebilecek durumları düşünün. Mali durumunuz, aile hayatınız vb. durumlar bu eylemden etkilenecekler mi? Kararınızı çok az bilgiyle vermek yerine her alanda değerlendirerek vermek daha sağlıklı olacaktır. Karar verme sürecinde; sadece bilgi toplama aşamasında saatlerce, günlerce takılı kalmayın verileri toplayıp karar verme sürecine geçiş yolunda ilerlemeyi de unutmayın.
Karar verme süreci kişinin tercih, inanç, ilgi, tecrübe gibi süreçlerine dayanmaktadır. Yani aslında karar verme süreci en temelde kendinizi ne kadar iyi tanır ve anlarsanız o kadar iyi ve doğru karar alabileceğinizi söylemektedir.
KARAR VERME SÜRECİNE YARDIMCI TEKNİKLER
- Seçeneklerinizi analiz edin: Karar verme süreçlerini sadece zihinsel olarak ilerletmek hem sizi daha çok strese sokabilir hem de duygularınız işin içine girerek yanlış kararlar vermenize yol açabilir. Bundan dolayı kararlarınızı bir kağıda yazdıktan sonra durumla ilgili sizin için fayda ve zararları ile ilgili bir analiz yapın. Seçeneklerinizi gözünüzün önünde, kağıtta değerlendirmek, doğru karar vermenizde faydalı olacaktır.
- 10/10/10 tekniğini karar vermede kullanabilirsiniz: 10/10/10 tekniği hem kolayca uygulanabilen hem de sağlıklı kararlar almamızı destekleyen ve aldığınız kararların da sonuçlarınızı görmenizi sağlayan bir yöntemdir. Kendinize öncelikle şu iç soruyu sormanız gerekiyor:
"10 dakika sonrasında verdiğim bu kararın hayatıma etkisi ne olacak?,
"10 ay sonra verdiğim bu kararın hayatıma etkisi ne olacak?",
"10 yıl sonra verdiğim bu kararın hayatıma etkisi ne olacak?"
ARKADAŞINIZDAN FİKİR ALIYORMUŞ GİBİ DAVRANIN
- Kararınızı sanki başka birine soruyormuş gibi değerlendirin: Kararsız kaldığınızda güvendiğiniz bir arkadaşınızdan fikir alıyormuş gibi düşünün. Arkadaşınıza endişelerinizi anlatıyorsunuz, isteklerinizden bahsediyorsunuz ona sorular soruyorsunuz. Bunları yaptığınızda arkadaşınız size nasıl cevaplar verirdi? Bu teknik de karar verme sürecinizi olumlu etkileyecektir.
- Vereceğiniz kararın hayatınıza etkilerine bakın: Almanız gereken karar diyelim ki yaşadığınız şehri, arkadaşlarınızı, çevrenizi değiştirmenize yol açacak bir durum. Bu durum da duygusal süreçlerin devreye girip karar almanızı engelliyor. Bu durumda şuna bakılması gerekiyor. En kötü durumda bu kararımdan vazgeçip eski yaşantıma dönebilir miyim? Eğer vermeniz gereken karar sizi geri dönüşsüz bir yolculuğa sokmuyorsa bu kararla ilgili kendinizi bu kadar zorlamanıza gerek yok. En kötü ihtimalinizde geri dönebileceğinizi bilmek o durumu denemeyip pişman olmaktan çok çok daha iyidir.
- Seçenekleri azaltın: Karar verme süreçlerinde birçok seçeneğinizin olması hata yapma oranınızı arttırır. Seçenekler ne kadar çok fazlaysa inceleme, değerlendirme süreçleri de bir o kadar karışık olmaktadır. Bundan dokayı karar verme süreçlerine geçmeden önce durumla ilgili olabildiğince az seçenekle kalmaya çalışın. Unutmayın her zaman mükemmel olamazsınız. Alabileceğiniz en doğru kararın bile mutlaka kötü yanları olacaktır. Bu yüzden hiçbir zaman kendinize haksızlık etmeyin, kendinize güvenin. Kendinize var olan bakış açınızda objektif olmayı unutmayın...
NEDEN KARARSIZ KALIRIZ?
- En doğru, en güzel kararı vermeliyim düşüncesine eşlik eden mükemmeliyetçilik kişinin kafasında birçok kriter oluşturmasına ve bunun sonucunda da karar verememesinde etkili olur. Kriter durumu arttıkça kişi karar vermekte de bir o kadar çok zorlanmaya başlar. Aynı zamanda herhangi bir kriter olmaması durumu da tehlikelidir çünkü verdiğimiz sonuçtan bir türlü emin olmamamızı veya dış çevreden çok daha kolay etkilenip doğru kararlardan uzaklaşmamıza sebep olabilir.
- Karar alma mekanizması duygu sistemlerimizle doğrudan bağlantılı olmaktadır. En sağlıklı kararlar bir duyguyu yoğun yaşadığımızda değil nötr bir duygu durumundayken verilir.
- Yapılan en büyük yanlışlardan biri verdiğimiz kararların doğru olup olmadığını başkalarına sorup onaylatma durumudur. Aynı zamanda diğer bir uç olan kendi verdiği kararın en doğru karar olduğunu düşünüp başka kararları dinlemeden karar almak da tehlikelidir. En iyi karar verme bundan ötürü kararınızı kendinizin aldığı ancak dışarıda bu kararları bir kontrol süzgecinden geçirdiğiniz sistemdir.
KENDİNİZE DOĞRU SORULAR SORUN
Hızlı ve doğru karar almada en etkili yollardan biri kendinize doğru sorular sorabilmekten geçer. Bundan dolayı en etkili durum duyularınızla sonucu değerlendirmek olacaktır. Öncelikle karar vermeniz gereken durumla ilgili sonucu canlı bir şekilde hayal edin. Daha sonra kendinize şu soruyu sormanızda fayda var: Bu kararı verdiğimde benim için artı eksi sonuçları neler olacak? Sonrasında bu karar duygusal olarak size ne hissettiriyor? Son aşamada da verdiğiniz kararı dışarıdan bir kişiymiş gibi değerlendirin.
