Günlük hayatta sıkça tükettiğimiz bazı gıdalar, beynimizin işleyişine ve yapısına uzun vadede zarar veriyor olabilir. Nörobilim uzmanı Dr. Ramon Velazquez, "Ne yersen osun" sözünün beyin sağlığı açısından da geçerli olduğunu belirterek, özellikle orta yaşlarda yapılan beslenme tercihlerinin ilerleyen yıllarda hafıza sorunlarına ve bilişsel gerilemeye yol açabileceği konusunda uyardı.
Beslenmenin yalnızca fiziksel değil, zihinsel sağlık üzerindeki etkilerine dair içerikler sosyal medyada da sıkça yer alıyor.
TikTok gibi platformlarda uzmanlar, hem bedene hem beyne iyi gelen sağlıklı tarifler paylaşıyor. Dr. Velazquez ise bu konuda daha dikkat çekici uyarılarla gündeme geldi.
"BEYNE ZARAR SESSİZCE BİRİKİR"
Mind Lab Pro'nun danışmanlık ve araştırma ekibinden Dr. Velazquez, kötü beslenme alışkanlıklarının etkilerinin bir anda değil, yıllar içinde yavaş yavaş ortaya çıktığını vurgulayarak şunları söyledi:
"30'lu ve 40'lı yaşlarda yaptığınız beslenme tercihleri, beyninizin 60'lı ve 70'li yaşlardaki işlevini belirler."
Uzman isim, özellikle aşağıda sıralanan 4 yaygın gıdaya dikkat çekiyor:
1. Ultra İşlenmiş Gıdalar
Hazır yemekler ve paketli atıştırmalıklar genellikle koruyucular, katkı maddeleri ve yapay içeriklerle dolu. Bu tür gıdalar, beyin hücreleri arasındaki hassas bağlantılara zarar verebilecek iltihaplanmaları tetikleyebiliyor. Dr. Velazquez'e göre bu gıdaları fazla tüketen kişilerde genel bilişsel gerileme oranı %28 daha hızlı seyrediyor.
Alternatif olarak taze meyve-sebzeler ve işlenmemiş etler gibi doğal besinlerin tercih edilmesi öneriliyor.
2. YÜKSEK CIVALI BALIKLAR
Balık, omega-3 yağ asitleriyle beyin dostu olarak bilinse de bazı büyük yırtıcı balık türleri (kılıçbalığı, kral uskumru gibi) yüksek oranda cıva içerebiliyor.
"Cıva, kan-beyin bariyerini geçebilen bir nörotoksindir ve beyinde hücresel işlevleri bozarak zamanla bilişsel bozukluklara neden olabilir," diyen Velazquez, daha az cıva içeren balıkların tercih edilmesini tavsiye ediyor.
3. GELİŞMİŞ GLİKASYON SON ÜRÜNLERİ (AGES) İÇEREN GIDALAR
Izgara, kızartma ve kavurma gibi yüksek ısıda pişirme yöntemleriyle oluşan AGEs (Advanced Glycation End-products), beyin dokusunda oksidatif stres ve iltihaplanmayı tetikleyebiliyor.
Velazquez, bu bileşiklerin Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen amiloid plakların oluşumunu hızlandırabileceğine dikkat çekerek buharda pişirme, haşlama gibi daha hafif yöntemleri öneriyor.
Bu noktada beslenme uzmanı Eva De Angelis, her şeyin dengede olması gerektiğini vurguluyor. EatingWell'e konuşan De Angelis, "Arada bir közlenmiş ya da yanık gıdalar tüketmek sorun değildir. Önemli olan genel beslenme alışkanlıklarınızın dengeli ve sağlıklı olmasıdır," dedi.
4. YAPAY TATLANDIRICILAR
Diyet ürünlerde sıkça bulunan yapay tatlandırıcılar da beyin sağlığı açısından riskli olabilir.
Dr. Velazquez, bu tatlandırıcıların bağırsak florasını değiştirebileceğini ve bu değişimin vücutta iltihaplanmayı tetikleyerek bilişsel işlevleri olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Alternatif olarak bal veya akçaağaç şurubu gibi doğal tatlandırıcılar tercih edilebilir. Ayrıca tatlı tüketimini zamanla azaltmak da beyin sağlığı için yararlı olacaktır.
UZMANLAR NE DİYOR?
Uzmanlara göre bu besinleri tamamen hayatımızdan çıkarmak gerekmiyor. Ancak sıklıkla ve aşırı tüketildiğinde, uzun vadede beynimizin işleyişi üzerinde kalıcı etkiler bırakabilirler. Sağlıklı bir beyin için dengeli, lif, protein ve sağlıklı yağ açısından zengin bir beslenme düzeni oluşturmak gerekiyor.
