Aynaya baktığınızda gördüğünüz o büyüleyici rengin aslında devasa bir göz yanılması olduğunu söylesek? Dünya nüfusunun yalnızca yüzde 2'sinde bulunan bu özel durum, arkasında bilim dünyasını bile şaşkına çeviren bir genetik sır saklıyor. Eğer siz de bu şanslı azınlıktaysanız, gözlerinizin gerçekte hangi renk olduğunu öğrendiğinizde gözlerinize inanamayacaksınız!
Dünyada milyarlarca insan yaşıyor ancak çok azı en nadir göz rengi olarak bilinen yeşil gözlere sahip. Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO) tarafından paylaşılan verilere göre, dünya nüfusunun yalnızca yüzde 2'si yeşil gözlüdür.
Amerika Birleşik Devletleri gibi bazı bölgelerde dünyada yeşil göz oranı yüzde 9'a kadar çıksa da, bu renk küresel ölçekte benzersizliğini korumaya devam ediyor.
Geçmişte göz rengi genetiği konusunun tek bir gene bağlı olduğu ve kahverenginin her zaman baskın geldiği öğretilirdi. Ancak modern bilim, bu sürecin çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Göz rengini belirleyen temel faktör, iristeki melanin pigmenti miktarıdır. Süreçte onlarca farklı gen aktif rol oynar.
Özellikle OCA2 geni melanin üretimini kodlarken, HERC2 gibi diğer genler bu üretimi sınırlayarak daha açık renk tonlarının ortaya çıkmasını sağlar. Yeşil göz renginin oluşması için bu genlerin son derece hassas ve nadir bir kombinasyonla bir araya gelmesi gerekir.
İşin en şaşırtıcı kısmı ise yeşil gözlerde aslında hiçbir yeşil pigment bulunmamasıdır. Bu benzersiz ton, yumurta sarısında da bulunan sarımsı "lipokrom" pigmentinin, az miktardaki kahverengi melanin ile birleşmesiyle oluşur.
Işık bu pigmentlerden yansıyıp dağıldığında, gözlerimiz bunu büyüleyici bir yeşil olarak algılar. Tıpkı gökyüzünün mavi görünmesini sağlayan fiziksel ışık kırılması gibi, yeşil göz rengi de harika bir ışık oyununun sonucudur.
Her insanın iris yapısı tıpkı bir parmak izi gibi tamamen kişiye özeldir. İris üzerindeki benzersiz lekeler ve dokular nedeniyle tek yumurta ikizleri bile aynı göz tarayıcısını kandıramaz. Bu yüzden yeşil gözlü insanlar, genetiğin dünyaya sunduğu en estetik ve nadide armağanlardan birini taşımaktadır.
PEKİ DÜNYANIN EN ÇOK MAVİ GÖZLÜ İNSANININ NEREDE YAŞADIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ?
Bilim insanlarının araştırmalarına göre, binlerce yıl önce Karadeniz havzasında ortaya çıkan tek bir ortak ataya dayandırılan mavi göz mutasyonu, bugün bazı ülkelerde nüfusun büyük bölümünde görülürken, bazı coğrafyalarda adeta "nadir bir hazine" olarak kabul ediliyor. Açıklanan son veriler ise bu dikkat çekici genetik mirasın dünya üzerindeki sınırlarını çarpıcı biçimde ortaya koyuyor.
ZİRVENİN ORTAKLARI: FİNLANDİYA VE ESTONYA
Listenin en tepesinde, soğuk iklimin sıcak bakışlı insanları yer alıyor. Finlandiya ve Estonia, nüfuslarının %89'luk kısmının mavi gözlü olmasıyla ulaşılması güç bir rekoru paylaşıyor. Sokaktaki her 10 kişiden 9'unun mavi gözlü olduğu bu ülkeleri, İskandinav komşuları takip ediyor.
İsveç (%78) ve Norveç (%75), "buz mavisi" bakışların ana vatanı olarak listenin üst sıralarını domine etmeye devam ediyor. İzlanda ise %74,45 ile bu kuzey bloğunu tamamlıyor.
AVRUPA'NIN İÇLERİNE DOĞRU DEĞİŞEN RENKLER
Kuzeyden güneye ve batıya doğru inildikçe genetik çeşitlilik artıyor ve mavi göz oranı kademeli bir düşüşe geçiyor. Hollanda'da %60 seviyesinde olan oran, Almanya'da %38,6'ya, İngiltere'de ise %42,8'e geriliyor.
Dikkat çekici bir diğer veri ise genetik bir eritme potası olan Amerika Birleşik Devletleri'nden geliyor. Farklı etnik kökenlerin bir arada yaşadığı ABD'de mavi gözlülerin oranı dünya ortalamasının üzerinde olsa da, %26 seviyesinde kalıyor.
VE MERAK EDİLEN SORU: TÜRKİYE LİSTEDE NEREDE?
Avrupa'nın kuzeyinden güneye inildikçe kahverengi ve ela gözlerin hakimiyeti artmaya başlıyor. Fransa'da %23'e, İspanya'da %16'ya düşen mavi göz oranı, Akdeniz havzasında tek haneli rakamlara yaklaşıyor.
Peki, Asya ile Avrupa köprüsünde yer alan Türkiye'de durum ne?
World Population Review verilerine göre Türkiye, mavi gözlü nüfus oranında "nadir" kategorisine giren ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye, %10'luk mavi göz oranıyla listede İtalya ile aynı kaderi paylaşıyor.
Bu oranla Türkiye; komşusu Yunanistan (%20) ve kuzeyindeki Ukrayna (%24) gibi ülkelerin gerisinde kalırken, Kafkasya ve Orta Asya ülkelerinin ise önünde yer alıyor.
Kafkaslar ve Orta Asya'da Nadirleşiyor
Türkiye'nin doğusuna gidildikçe mavi göz, yerini koyu renk pigmentlere bırakıyor. Gürcistan'da oran %7,51'e, Azerbaycan'da ise %6,31'e düşüyor.
Listenin sonlarına doğru yer alan Kazakistan ve Özbekistan'da ise mavi gözlü birine rastlamak (%3 civarı) oldukça düşük bir ihtimal olarak kayıtlara geçiyor.
PEKİ DÜNYADA EN ÇOK SARIŞININ NEREDE YAŞADIĞINI VE TÜRKİYE'NİN SARIŞIN YÜZDESİNİ BİLİYOR MUSUNUZ?
Dünyada en çok gerçek sarışının yaşadığı ülke bir hayli merak konusu olurken, araştırmacalar konuya el atarak o ülkeleri listeledi! Dünya nüfusunun 2 katı kadar sarı saçlı kişilerin yaşadığı Türkiye'nin sıralaması ise görenleri şoke etti. İşte detaylar...
1. FİNLANDİYA - %80
2. İSVEÇ - % 78
3. NORVEÇ - % 75
4. ESTONYA - %70
5. İZLANDA - %70
6. DANİMARKA - %68
7. ALMANYA - %66
