Vitamin E yağda çözünen ve birçok yiyecekte bulunan esansiyel bir vitamindir. Vitamin E'nin güçlü antioksidan etkisi vardır. Bu etki ile hücreleri zararlı serbest radikallerden korur. Vitamin E'nin beyin, cilt ve kan üzerine olumlu etkileri olduğunu biliyoruz. Ancak üreme üzerine olan etkileri hakkında yeni yeni bilgi sahibi olmaya başladık.
VİTAMİN EKSİKLİĞİ SEBEPLERİ NELERDİR?
Vitamin E, sağlıklı beslenen ve herhangi bir rahatsızlığı olmayanlarda normal seviyede bulunur. Ancak sağlıklı beslenmeyenlerde veya bazı hastalıkların olması durumunda Vitamin E eksikliği söz konusu olabilir. Aşağıdaki durumlarda vücutta E vitamini eksikliği görülebilir;
-Genetik
-Kistik fibrozis
-Kronik pankreatit
-Çölyak hastalığı
-Kolestatik karaciğer hastalığı
E VİTAMİNİNİN ERKEK KISIRLIĞI ÜZERİNE ETKİSİ
Kısırlık sanki sadece kadınların problemi gibi algılansa da bu problem kadın ve erkekleri eşit etkiler. İnfertil çiftlerin %35'inde sorun sadece erkektedir. Sperm sayı ve kalitesini etkileyen tüm faktörler erkekte kısırlığa neden olur. Bu faktörler genetik olarak doğuştan itibaren de olabilir, sonradan dış faktörler nedeniyle de olabilir. Prof. Dr. Deniz Ulaş, E vitamininin erkek infertilitesi üzerine olan etkilerini şu şekilde sıraladı;
● Sperm sayısını artırır: Sperm sayısının azalmasının en önemli nedenlerinden biri de enfeksiyon ve travmadır. E vitamini sperm üzerine bariyer etkisi yaparak, spermin zararlı dış faktörlerden etkilenmesini engeller ve yumurtayı dölleyecek sperm sayısını artırır.
● Sperm haraketliliğini artırır: Vitamin E antioksidan etki ile spermleri serbest radikallerden korur ve sperm hareketliliğini artırır. Vitamin E eksikliğinde sperm hareketleri azalır ve spermin yumurtayı dölleyebilme kapasitesi azalır.
● Tüp bebek başarı şansını artırır: Yapılan çalışmalarda E vitamin takviyesi alan erkeklerin, tüp bebek başarı şansının %29 daha fazla olduğu gösterilmiştir.
E VİTAMİNİNİN KADIN KISIRLIĞI ÜZERİNE ETKİSİ
E vitamininin kadın kısırlığı üzerine olan en önemli etkisi rahim duvarını kalınlaştırmasıdır. Çünkü embriyonun rahim duvarına tutunabilmesi için endometriyum kalınlığının > 7mm olması gerekir. Aksi takdirde embriyo rahime tutunamaz. Bu etki ile E vitamini kadının gebe kalma şansını artırır.
Özellikle kısırlık tedavisinde kullanılan ve yumurta geliştirmeye yarayan bazı ilaçlar rahim duvarında incelmeye neden olur. Bu da tedavinin başarı şansının azaltır. Bu bağlamda kısırlık tedavisine E vitamini eklenmesi tedavinin başarı şansını artırabilir.
Kısırlık dışında Vitamin E'nin adet düzensizliği, polikistik over sendromu, adet sancısı ve menopoz tedavisinde de faydalı olduğu yapılan çalışmalarda gösterilmiştir.
E VİTAMİNİNİN GEBELİK ÜZERİNE ETKİSİ
E vitamini bebeği çevreleyen amniyon kesesini kalınlaşmasını sağlar. Bu sayede amniyon kesesinin patlamasına bağlı düşük ve erken doğum riskini azaltabilir.
E VİTAMİNİNDEN ZENGİN GIDALAR
Dengeli ve sağlıklı beslenenlerde vitamin E normal seviyededir. Bu durumda E vitamini takviyesine gerek yoktur. Çünkü fazla E vitamininin kanama, bulantı, ishal ve karın ağrısı yapma riski vardır. Sağlıklı bir insanın günde 500-1000 mg E vitamini alması gerekir. Aşağıdaki yiyecekler E vitamini yönünden zengindir; Lahana, ıspanak gib yeşil yapraklı sebzeler,domates,biber,bitkisel yağlar,fındık, fıstık, badem,avokado,turp,şalgam,mango,kivi,papaya,ıstakoz,deniz ürünleri ve yumurta sarısı.
Günlük yeterli miktarda E vitamininin beslenme yoluyla alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Deniz Ulaş, özelikle çocuk düşünen çiftlerin bu konuya önem vermeleri gerektiğinin, yeterli beslenemeyenlere E vitamini takviyesi yapılması gerektiğinin altını çizdi.
