Yumurtalık kistleri çok yaygındır. Fonksiyonel yumurtalık kistleri üreme çağındaki kadınlarda genellikle yumurtlama sırasında ortaya çıkar. Bu, yumurtalığın her ay bir yumurta bıraktığı zamandır ve kanser riski taşımazlar. Genellikle bu kistler tedavi olmaksızın kendi kendine 2-3 ay içinde kaybolur. Fonksiyonel olmayan yani 2-3 aydan daha uzun sebat eden kistlere patolojik kistler diyebiliriz ancak bu yine de kötü huylu oldukları ya da mutlaka çıkarılmalı gerektiği anlamına gelmemelidir.
YUMURTALIK KİSTİ BELİRTİLERİ
Çoğu zaman, fonksiyonel kistler herhangi bir belirtiye neden olmaz. Diğer durumlarda aşağıdakiler de dahil olmak üzere semptomlara neden olabilirler:
Kistler bazen patlayarak yırtılabilir. Bu, çok fazla karın ve kasık ağrısına neden olabilir. Bazen de kendi etrafında dönerek yumurtalığın beslenmesini bozar ve over torsiyonu adını verdiğimiz akut karın ağrısı durumuna yol açar. Menopozdaysanız ve adet görmüyorsanız fonksiyonel kistler oluşmamalıdır. Ancak diğer yumurtalık kistlerinin oluşması mümkündür. Yumurtalık kisti belirtilerinden herhangi biriyle karşılaşırsanız doktora başvurmanız gerekir.
YUMURTALIK KİSTİ NEDEN OLUR?
Yumurtalık kistlerinin en yaygın nedenleri şunlardır:
Hormonal problemler: Yumurtlamaya yardımcı olan hormon bazlı ilaçlar rahimde kistlere neden olabilir.
Erken gebelik: Hamileliğin erken döneminde yumurtalık kisti oluşması normaldir. Plasenta oluşana kadar hamileliği desteklemeye yardımcı olur.
Endometriozis: Rahim içi bezlerin rahim dışında yerleşmesi olarak ifade edebileceğimiz endometriozis adı verilen rahatsızlığı olan kadınlarda endometrioma adı verilen bir tür yumurtalık kisti gelişebilir. Çikolata kisti diye de bilinirler. Bu durum, endometriozis dokusunun yumurtalığa yapışması ve içine her ay kanayarak bir büyüme oluşturmasıdır.
Pelvik enfeksiyonlar: Şiddetli enfeksiyonlar yumurtalıklara yayılabilir ve kistlerin oluşmasına neden olabilir.
Polikistik over sendromu: Yumurtalıklarda çok sayıda küçük yumurta içeren keseciklerin görüldüğü bir durumdur. Hastalığın adında kist olsa da çıkarılması gereken anormal bir yapı yoktur. 35 yaş altında sık olarak görülebilir. Tek başına bir önemi yoktur ama beraberinde kıllanma-tüylenme fazlalığı, adet seyrekliği, tedaviye dirençli sivilce veya hamile kalmakta sıkıntı yaşanıyor ise mutlaka uzman kadın doğum uzmanından görüş almak gerekir.
YUMURTALIK KİSTLERİ KİMLERDE GÖRÜLÜR?
Düzenli adet gören bir kişinin fonksiyonel yumurtalık kisti geliştirmesi yaygındır. Genellikle zararsızdır ve kendi kendine geçer. Menopozdan sonra daha az görülürler. Menopoza girmiş ve yumurtalık kisti olan kişiler yumurtalık kanseri için daha yüksek risk altındadır.
YUMURTALIK KİSTİ NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Çoğu zaman, doktorunuz muayene sırasında bir kist hissedebilir. Kistiniz varsa, doktorunuz kistin değişip değişmediğini veya semptomlara neden olup olmadığını görmek için beklemeyi önerir ve durumunuzu izler ya da tedaviyi planlamaya yardımcı olacak testler yapılmasını ister. Doktorunuzun istediği testler birkaç faktöre bağlıdır. Bunlar, yaşınızı ve semptomlarınız olup olmadığını içerir.
Doktorunuz testler isterse, kiste bakabilmeleri için muhtemelen bir sonogram (ultrason) yaptırmanızı isteyecektir. Sonogram, vücuttaki organların resimlerini oluşturmak için ses dalgalarını kullanır ve ağrı yapmazlar. Sonogram sayesinde doktorunuz kistin boyutunu, şeklini ve yerini ve ayrıca katı veya sıvı ile dolu olup olmadığını görebilir.
Doktorunuz başka testler de isteyebilir. Bunlar şunları içerebilir:
Kistin nedeni olarak hamileliği ekarte etmek için bir hamilelik testi,
Hormonlarınızla ilgili bir sorununuz olup olmadığını görmek için hormon seviyesi testleri,
Özellikle menopoz döneminde kistin kötü huylu olabileceği ihtimalini dışlamak istiyorsa CA-125 veya HE4 isimli kan testleri.
YUMURTALIK KİSTİ ÖNLENEBİLİR Mİ, KAÇINILABİLİYOR MU?
Normal olarak yumurtluyorsanız, fonksiyonel bir yumurtalık kistinin oluşmasını önlemek için yapabileceğiniz hiçbir şey yoktur. Kist oluşması mümkün, doktorunuz hormonal doğum kontrolü reçete edebilir. Bu, yumurtlamanızı durduracak ve yeni kist alma şansınızı azaltacaktır.
YUMURTALIK KİSTİ TEDAVİSİ
Yumurtalık kistlerinin tedavisi birkaç duruma bağlıdır. Bu durumlar; yaşınızı, regl olup olmadığınızı, kistin boyutunu, görünümünü ve semptomlarınızı içerir.
Fonksiyonel kistler normalde zamanla, genellikle yaklaşık 1 ila 3 ay içinde kendi kendine küçülür. Fonksiyonel kistiniz varsa doktorunuz kistin durumunu kontrol etmek için 1 ila 3 ay sonra sizi tekrar kontrol etmek isteyebilir. Fonksiyonel kistleri sıklıkla geliştirirseniz, doktorunuz yumurtlamamanız için doğum kontrol hapları veya diğer hormonal doğum kontrol hapları almanızı isteyebilir.
Bazı kadınlar için cerrahi bir seçenek olabilir. Şu durumlarda ameliyata ihtiyacınız olabilir:
Birkaç adet döneminden sonra özellikle hızlı büyüme gösteriyorsa,
Sonogramda olağandışı görünüm varsa,
Ağrıya neden oluyorsa,
İlk kez menopoz döneminde ortaya çıkıyorsa.
Yumurtalık kistiniz üreme çağında ilk kez ortaya çıkmış ama menopoza girdiğinizde devam ediyorsa doktorunuz yine ameliyat olmanızı önerebilir. Yumurtalık kanseri nadirdir, ancak 50 ila 70 yaş arasındaki bireyler daha büyük risk altındadır. Erken evrede kanser teşhisi konan kadınlarda, daha sonra teşhis edilenlere göre tedavi başarısı daha yüksek olabilmektedir.
YUMURTALIK KİSTİ ÜZERİNDE AMELİYAT YAPMANIN 2 ANA YÖNTEMİ VARDIR
Kistiniz küçükse ve sonogramda iyi huylu görünüyorsa doktorunuz laparoskopi yapmaya karar verebilir. Bu prosedür, ince bir teleskopa benzeyen, laparoskop adı verilen ışıklı bir aletle yapılır. Göbek deliğinizin yakınında küçük bir kesi ile uygulanır. Laparoskopi ile doktorunuz organlarınızı görebilir. Çoğu zaman kist, kasık çizgisindeki küçük kesiler aracılığıyla çıkarılabilir.
Kist laparoskopiyle alınamayacak kadar büyük görünüyorsa veya herhangi bir şekilde şüpheli görünüyorsa, doktorunuz muhtemelen laparotomi yapacaktır. Bu ameliyat, kisti çıkarmak için daha büyük bir kesi kullanır. Kistiniz çıkarıldıktan sonra ameliyatınız devam ederken o sırada patolojik inceleme yapılır ve kötü huylu hücreler hızlıca görülmeye çalışılır. Kanserli dokular görülürse yumurtalık ve diğer dokuların çıkarılması gerekebilir. Bu, fallop tüplerini, diğer yumurtalığı veya rahmi içerebilir. Hızlı patolojik inceleme de anormal bir durum çıkmaz ise operasyona son verilir ancak nihai inceleme için 1-2 hafta içerisinde kesin sonuç mutlaka takip edilmelidir.
