Dürtü bozukluğu hastalıklarından biri olan piromani hastalığı,birçok insanın çok merak ettiği bir hastalık türüdür. Kişinin yangın çıkarmasına yol açan bu psikolojik rahatsızlık akıllarda piromani hastalığının neden olduğu gibi soruları da beraberinde getirmektedir. Peki piromani nedir? Piromani hastalığının belirtileri nelerdir? Bu ve bunun gibi soruları sizler için metnimizin geri kalanında derledik. Buyurun beraber bakalım…
Piromani "dürtü kontrol bozukluğu" olarak adlandırılan psikolojik bir hastalık olup, halk arasında yangın çıkarma hastalığı olarak bilinir. Yunanca pyros (ateş) sözcüğünden gelen ve oldukça ciddi bir rahatsızlık olan bu hastalık kişilerde yangın çıkarma isteği uyandırır. Bu isteği duyan ve gerçekleştiren kişilere piroman denir. Piromanlar, kundaklama faaliyetinin öncesinde bir gerilim hali yaşarlar ve ardından derin bir haz duyarlar. Sonucu ne olursa olsun yangın çıkarma dürtüsünü durduramayan bu kişilerin oranı, erkeklerde kadınlara göre daha sık görülmektedir. Yangın çıkarmaktan maddi bir kazanç elde etmeyen piromanların maksatları kendilerine bir arazi açmak değildir. Genellikle hayatları boyunca hiçbir terör örgütüne girmemişlerdir ve ideolojik bir duruma dikkat çekmek gibi bir hedefleri yoktur. Sadece kendilerini yangın çıkarma ile ilgili baskı altında hissederler ve eyleme geçmeden rahatlayamazlar. Alkolün kötüye kullanımı, antisosyal özellikler, çocukluk döneminde sık görülen işime bozukluğu ve hayvanlara karşı şiddet kullanma da kişilerde bulunabilen özelliklerdendir. Genellikle çocukluk çağında başlamaktadır ve bozukluğu çocukluk çağında başlayan vakalar tedaviye daha iyi yanıt vermektedir.
Piromani hastalığı genellikle çocukluk döneminde başlar ve bu rahatsızlığa sahip hastaların geçmiş dönem öyküsü dinlendiğinde genellikle evden kaçma, okuldan kaçma, görev ihmali gibi eğilimlerin olduğu görülmüştür. Yangın çıkarma sorunu olan kişilerde enürezis denilen uykuda işeme öyküsüne de sık rastlanmaktadır. Psikolojik travmaya yol açan deneyimler ve cinsel sorunlar da piromaninin altında yatan nedenler arasındadır. Piromani hastaları agresiftir ve sürekli bir baskı altında hissettikleri için bu onların yangın çıkarma dürtüsünü tetikler. Kısaca nedenler şu şekilde sıralayabiliriz:
Yangın Çıkarma Hastalığına Eşlik Eden Durumlar
Alkol zehirlenmesi
Cinsel sorunlar
Ortalamanın altında zeka seviyesi
Travmatik yaşantılar
Öfke kontrol zorluğu ya da öfkesini ifade edememe
Genellikle çocukluk yaşlarında başlayan ve tedavi edilmediğinde ilerleyen zamanlarda birçok çevresel ve kişisel zarara yol açacak piromani hastalığına sahip bireylerde belli ortak özellikler sık görülmüştür. Bunlar aşağıda verilenler gibi sıralanabilir:
Planlayarak ateşe verme, ateşe vermeden önce yoğun bir şekilde gerginlik hissetme
Ateş ve itfaiyecilikle ilgili malzemelere hayranlık duyma
Yangın haberlerini hayranlıkla ve heyecanla izleme
Ateş yakmak ve yanan ateşi ya da çıkardığı yangını seyretmekten büyük haz duyma, ateş yakma öncesi olan gerginliğin geçmesi ve rahatlama
Yangının meydana getirdiği zarara karşı ilgisiz kalma, suçluluk hissetmeme
Zarardan ve yıkımdan zevk alma
Zaman içinde daha büyük yangınlar çıkarma eğilimi gösterme
Bu soruna sahip kişilerde genellikle yüzeyde olan ya da bastırılmış, agresyon (öfke) fazlalığına rastlanılmıştır. Bastırılmış olması durumunda, kişiler kendilerini güvenli bir şekilde ifade edemezler ve ifade etmekte de zorlanırlar. Öfke duygusu yaşanmaması ya da hedefe uygun yaşanmaması gibi durumlar kişilerdeki agresyonu çoğaltır. Yüzeyde ya da bastırılmış olan bu duygularını ifade edemeyen bireylerde bu gibi haller agresyon fazlalığına sebep olur. Ve bununla birlikte yangın çıkarma davranışına yol açan bir öfke patlaması görülür. Travmatik yaşantıların belirlenmesi ve bunların travmatik etkilerinin belirlenmesi psikoterapi süreciyle mümkündür. Pskoterapi yöntemleri ile yapılacak travma çalışması, bu dürtünün ortadan kaldırılmasını sağlayabilir. Buna ek olarak terapi dışında psikiyatrlar tarafından verilen ilaçlar da mevcuttur. Kişinin terapi sonucunda yangın çıkarma dürtüsü ve davranışı sönerek normal hayatına kavuşabilir. Yeni ve alternatif davranış biçimlerinin oluşturulmasına yönelik uygulanan teknikler de destekleyici yaklaşımlar olarak kullanılabilir.
