Sonda nasıl takılır bilmek isteyenler için bu, uzman sağlık çalışanları tarafından uygulanan bir işlemdir. Mesanede meydana gelen çeşitli hastalıkların tanısında kullanılan görüntüleme yöntemleri ve tıbbi sıvıların iletilmesi için de yararlanılır. Biçimlerine göre türlere ayrılır ve erkeklere takılan, kadınlar için olandan biraz daha farklıdır. Erkeklere ve kadınlara idrar sondası nasıl takılır, nasıl çıkarılır bilinmesinde fayda vardır.
Mesanede biriken idrarı boşaltmaya yardımcı olan uygulamaya "kateterizasyon" adı verilir. Bu işlem için ihtiyaç duyulan tıbbi ekipmanın adı ise "sonda"dır. Söz konusu uygulamanın amacı, sonda hortumunun mesaneye yerleştirilerek içeride biriken tüm idrarın boşaltılmasına yardımcı olmaktır. Üretradan girilerek mesanenin içine yerleştirilen sonda, hem idrarı boşaltmayı hem de idrar yolu ve mesaneye ilaç enjekte etmeyi sağlar. Kalıcı ve aralıklı kateterizasyon olarak ikiye ayrılan bu işlemde kullanılan sonda türleri de şekil olarak birbirinden farklıdır. Kalıcı idrar sondası (foley kateteri), aralıklı (robinson) kateter, tiemann kateteri, hematüri kateteri ve kondom kateteri olarak çeşitleri bulunur. Tıbbı bir müdahale olduğundan dolayı uzman doktor veya hemşireler tarafından yapılması gerekir. Kadınlara sonda şu şekilde takılır:
1.Hastanın altına temiz bir bez serilir ve sırt üstü yatması istenir.
2.Dizler biraz büküldükten sonra bacaklar aralık hale getirilir.
3.Vulva bölgesi antiseptik ile iyice temizlendikten sonra kayganlaştırıcı jel uygulanır.
4.Sondanın ucu, üretradan 6-7 cm içeri ittirilir ve daha sonra hortuma idrar gelip gelmediğine bakılır.
5.Hortumu mesane içinde tutmak için diğer çatallı hortum ucundan sonda balonu şişirilmeye başlanır.
6.İdrar torbası, hastanın yatağına veya bacağına sabitlenir.
7.Sondayı çıkarmak için ise sonda balonundaki suyun ve hortumun geri çekilmesi yeterlidir.
Erkeklerde sonda takma işlemi ise şu şekilde yapılır:
1.Hastanın altına temiz bir bez serilir ve sırt üstü yatırılması sağlanır.
2.Antiseptik bir temizleyici ile bölge temizlenir.
3.Kayganlaştırıcı jel sürüldükten sonra sondanın ucu, dik konumdaki organın içinden geçirilir.
4.Sonda hortumunu sabitlemek için ikinci hortumdan şırınga ile sonda balonu şişirilir.
5.Hortumun sabitlendiğinden emin olunduktan sonra idrar torbası yerleştirilir.
6.Hastaya veya yatağa sabitlenen idrar torbası, aralıklarla boşaltılmalı ve değiştirilmelidir.
Bir kişiye sonda takılıp takılmayacağına uzman doktor karar verir. Eğer gerekli görülüyor ise hastanın yaşı ve cinsiyeti fark etmeksizin kateterizasyon uygulaması yapılır. Sadece belli bir hastalığa sahip olanlara değil, aynı zamanda tıbbi operasyon geçiren ve bir süre boyunca tuvalete gidemeyecek olan kişilere de sonda takılır. Ek olarak, aşağıdaki durumlarda sonda kullanılabilir.
1.İdrar kanalındaki darlık nedeniyle tuvaletini yapmakta zorlananlara sonda takılır.
2.Felç veya yatağa bağımlı halde yaşayan ve ayağa kalkamadığı için tuvaletini yapamayanlara uygulanır.
3.Birtakım görüntüleme tetkiki için idrar sondasının takılması gerekebilir.
4.Yaşlılarda veya hastalarda idrar çıkışının gözlemlenebilmesi için kateterizasyon işlemi yapılabilir.
